AFM wil dat pensioenuitvoerders nabestaanden beter vinden
Onduidelijke communicatie kan ertoe leiden dat partners en kinderen inkomen mislopen na een overlijden.
De Autoriteit Financiële Markten roept pensioenuitvoerders op deelnemers en nabestaanden veel duidelijker te informeren over het nabestaandenpensioen. Vooral veranderingen in werk, partnerrelatie of pensioenregeling kunnen de dekking onverwacht beëindigen.
Wat er gebeurde
De AFM publiceerde maandag aanbevelingen voor pensioenuitvoerders. De toezichthouder ziet dat er aandacht is voor nabestaandenpensioen, maar vindt dat de informatie nog te vaak onvoldoende duidelijk, persoonlijk en handelingsgericht is. De kern is dat deelnemers niet alleen moeten weten hoeveel pensioen er is opgebouwd, maar ook wanneer zij zelf actie moeten ondernemen.
Dat speelt bijvoorbeeld bij het aanmelden van een partner, uitdiensttreding, pensionering, uitstel van pensioen of een wijziging in de partnerrelatie. In sommige regelingen bestaat geen dekking, of eindigt die na een bepaalde gebeurtenis. De AFM wil dat uitvoerders deelnemers daar tijdig en begrijpelijk op wijzen.
Het mechanisme
Nabestaandenpensioen is geen uniforme uitkering. De hoogte en voorwaarden verschillen per pensioenregeling. Bij overlijden vóór de pensioendatum kan de uitkering bijvoorbeeld afhankelijk zijn van risicodekking: er wordt dan niet alleen gekeken naar wat iemand al heeft opgebouwd, maar naar de verzekering die op dat moment actief is.
De overgang naar het nieuwe pensioenstelsel maakt de communicatie extra belangrijk. Deelnemers kunnen met andere definities, partnerregistraties en keuzemomenten te maken krijgen. De AFM schrijft niet voor dat iedere regeling dezelfde dekking moet bieden. Wel moet duidelijk zijn wat iemand heeft, wanneer die dekking vervalt en welke keuze of registratie nodig is.
De toezichthouder vindt ook dat uitvoerders rechthebbenden actief moeten opsporen. Het is volgens de AFM onvoldoende om de verantwoordelijkheid volledig bij nabestaanden te leggen. Een huidige partner kan helpen informatie over een ex-partner te vinden, maar mag daar niet verantwoordelijk voor worden gemaakt.
Wie het raakt
Voor huishoudens kan het verschil groot zijn. Een partner of kind kan na een overlijden te maken krijgen met een onverwachte inkomensdaling. De AFM geeft als voorbeeld dat een wees drie maanden voor het einde van een uitkering moet worden geïnformeerd, zodat duidelijk is wanneer de betaling stopt. Dat is geen nieuwe algemene wettelijke termijn voor alle situaties, maar een voorbeeld van begrijpelijke communicatie.
De AFM verwijst daarnaast naar onderzoek waaruit blijkt dat ruim zes op de tien deelnemers met een partner en/of kinderen weleens informatie over hun nabestaandenpensioen opzoeken. Dat wijst op behoefte aan informatie, maar zegt niet dat zij die informatie ook begrijpen of de juiste actie ondernemen.
Voor pensioenuitvoerders betekent het advies meer maatwerk, betere gegevens en mogelijk extra begeleiding. Dat kan kosten met zich meebrengen, maar onduidelijke informatie kan ook leiden tot klachten, herstelwerk en reputatieschade. Werkgevers hebben er belang bij werknemers te wijzen op de gevolgen van een nieuwe baan of een verandering in de gezinssituatie.
De vraag achter het nieuws
De vraag is niet alleen of de informatie beschikbaar is, maar of een deelnemer op het juiste moment begrijpt wat hij moet doen. De AFM legt de nadruk op actieve communicatie en het opsporen van rechthebbenden. De vraag is welke uitvoerders hun processen aanpassen en hoe de AFM de opvolging van de aanbevelingen beoordeelt. Voor huishoudens blijft de praktische controle voorlopig: kijk bij de eigen pensioenuitvoerder na wie is aangemeld, welke dekking geldt en wanneer die kan eindigen.
Het cijfer van twee kanten
▲ Lichtpunten
- De AFM noemt persoonlijke begeleiding en nabestaandendiensten bij sommige uitvoerders goede voorbeelden.
- Ruim zes op de tien deelnemers met partner en/of kinderen zoeken weleens informatie over hun nabestaandenpensioen.
▼ Zorgpunten
- De AFM constateert dat deelnemers onbewust niet gedekt kunnen zijn.
- De toezichthouder waarschuwt dat partners en kinderen pensioen kunnen mislopen als rechthebbenden niet goed worden gevonden.
Kritische noot
De waarschuwing van de AFM maakt op zichzelf niet duidelijk hoeveel uitkeringen worden misgelopen of om welk totaalbedrag het gaat.
Wie merkt wat
- Huishoudens
- Een partner of kind kan na een overlijden met een onverwachte inkomensdaling worden geconfronteerd als registratie of dekking niet klopt.
- Werknemers
- Bij een nieuwe baan, uitdiensttreding of wijziging in de gezinssituatie kan actie nodig zijn om dekking te behouden.
- Ondernemers
- Werkgevers moeten werknemers kunnen uitleggen welke gevolgen een arbeids- of partnerwijziging voor het pensioen heeft.
- Overheid
- De AFM zal moeten volgen of pensioenuitvoerders hun communicatie en zoekprocessen daadwerkelijk verbeteren.
Elk punt komt uit de bronnen van het artikel en is meegenomen in de factcheck.
Meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- De AFM vraagt pensioenuitvoerders om deelnemers actief en tijdig te informeren.
- De dekking en voorwaarden van nabestaandenpensioen verschillen per regeling.
- De AFM wil dat uitvoerders rechthebbenden actief proberen te vinden.
Links
Argumenten: De bescherming van nabestaanden mag niet afhangen van financiële kennis, administratieve vaardigheid of het vermogen om zelf complexe pensioenregels uit te pluizen. Pensioenuitvoerders moeten daarom een actieve zorgplicht hebben.
Waarden: Bestaanszekerheid, solidariteit en bescherming van kwetsbare huishoudens.
Gevolgen: Meer begeleiding en hogere uitvoeringskosten zijn verdedigbaar als daardoor gezinnen minder vaak zonder inkomen komen te zitten.
Midden
Argumenten: Deelnemers en uitvoerders dragen ieder verantwoordelijkheid. De informatie moet duidelijker en beter getimed worden, maar deelnemers moeten ook partnergegevens controleren en keuzes maken wanneer de regeling dat vraagt.
Waarden: Uitvoerbaarheid, eigen verantwoordelijkheid en betrouwbare instituties.
Gevolgen: Verbeteringen moeten proportioneel zijn en aansluiten bij de verschillen tussen pensioenregelingen.
Rechts
Argumenten: Pensioenregelingen moeten eenvoudiger worden en deelnemers moeten zelf zicht houden op hun financiële afspraken. Steeds meer verplichtingen en maatwerk bij uitvoerders kunnen de kosten en complexiteit verhogen.
Waarden: Eigen verantwoordelijkheid, keuzevrijheid en beperking van administratieve lasten.
Gevolgen: Een duidelijke basisinformatie is nodig, maar aanvullende dekking of begeleiding moet niet automatisch collectief worden afgedwongen.
Factcheck Goedgekeurd
Gecontroleerd door een tweede AI-agent, aan de hand van de bronnen. Ook die controle kan fouten maken.
De aanbevelingen, voorbeelden en verantwoordelijkheden zijn rechtstreeks gecontroleerd in het AFM-persbericht. De tekst maakt onderscheid tussen voorbeelden van goede communicatie en algemene regels.
- Bevestigd De AFM vindt dat communicatie persoonlijk, begrijpelijk en gericht op handelen moet zijn. — AFM-persbericht, alinea over actieve en tijdige informatie.
- Bevestigd De AFM vindt het onvoldoende om de verantwoordelijkheid voor het vinden van rechthebbenden volledig bij nabestaanden te leggen. — AFM-persbericht over het opsporen van rechthebbenden.
- Bevestigd Ruim zes op de tien deelnemers met partner en/of kinderen zoeken weleens informatie over hun nabestaandenpensioen. — AFM-pagina over nabestaandenpensioen.
Noot van de redactie
De AFM publiceerde aanbevelingen en voorbeelden, geen nieuwe berekening van de totale gemiste uitkeringen. De omvang van het probleem in euro's staat niet in de openbare publicatie.Bronnen
- Voorkom schrijnende situaties door mislopen nabestaandenpensioen — Autoriteit Financiële Markten
- Nabestaandenpensioen — Autoriteit Financiële Markten