UWV ziet scholing als sleutel tot krappe arbeidsmarkt
Bijna driekwart van de potentiële beroepsbevolking werkt, maar vaardigheden sluiten minder goed aan op vacatures.
De Nederlandse arbeidsmarkt kan personeelstekorten niet meer vooral oplossen door meer mensen aan het werk te krijgen. Volgens het UWV is bij- en omscholing nodig omdat werknemers, werkzoekenden en vacatures steeds minder goed op elkaar aansluiten.
Wat er gebeurde
Het UWV waarschuwt in zijn nieuwe arbeidsmarktrapport dat de arbeidsparticipatie historisch hoog is: bijna driekwart van de mensen die kunnen werken heeft een baan. Toch is het voor ongeveer de helft van de openstaande vacatures lastig personeel te vinden. Deze cijfers laten op zichzelf niet zien in hoeverre tekorten voortkomen uit onvoldoende arbeidsaanbod of uit een mismatch tussen vaardigheden en werk.
De cijfers in perspectief
De spanning kan per beroep verschillen. In de ICT en bij technische beroepen kunnen tegelijk werkzoekenden en moeilijk vervulbare vacatures bestaan. Dat lijkt tegenstrijdig, maar bedrijven kunnen specifieke ervaring, certificaten of actuele kennis vragen. Een diploma of eerdere functie is dan onvoldoende bewijs dat iemand direct inzetbaar is. Het UWV noemt ook logistiek en transport als sectoren waar de komende jaren veel werknemers met pensioen gaan.
De arbeidsmarkt koelt op onderdelen wel af. Volgens voorlopige, seizoengecorrigeerde CBS-cijfers waren er in het derde kwartaal van 2026 11,7 miljoen banen, 14 duizend meer dan een kwartaal eerder. Het aantal zelfstandigenbanen daalde voor het zevende kwartaal op rij. Deze banencijfers zeggen op zichzelf niet hoe moeilijk vacatures in specifieke beroepen te vervullen zijn.
Waarom omscholing moeilijk blijft
Bijscholing betekent leren binnen het bestaande vak; omscholing betekent vaardigheden opbouwen voor ander werk. Het UWV vindt dat werkgevers meer naar vaardigheden moeten kijken en minder uitsluitend naar diploma's en functietitels. Werkgeversorganisatie AWVN zegt dat levenslang leren al jaren in cao's en ontwikkelbudgetten staat, maar in de praktijk onvoldoende van de grond komt. Onduidelijkheid over de organisatie van scholing of tevredenheid met de huidige baan kan deelname aan scholing belemmeren.
AI kan veranderen welke vaardigheden werknemers nodig hebben. Volgens UWV-bestuurder Judith Duveen verdwijnen sommige taken door automatisering terwijl nieuwe taken ontstaan waarvoor mensen niet altijd zijn opgeleid. Het UWV noemt daarnaast de naderende pensionering van werknemers in logistiek en transport. Scholing door bedrijven kan werknemers helpen zich voor te bereiden op ander werk binnen of buiten de eigen sector.
Wie het raakt
Voor werknemers betekent het rapport dat een baan vandaag geen garantie is voor dezelfde functie over vijf jaar. Voor werkgevers kunnen investeringen in scholing vacatures sneller vervullen en reorganisaties minder abrupt maken. De overheid staat voor de keuze hoe scholingsgeld, regionale Werkcentra en sociale zekerheid beter op elkaar worden aangesloten. De verdere uitwerking van het UWV-advies en de arbeidsmarktprognoses voor 2026-2028 kunnen meer duidelijkheid geven over de verwachte scholingsbehoefte.
De vraag achter het nieuws
De vraag is niet alleen of Nederland genoeg mensen heeft, maar of mensen kunnen overstappen naar het werk dat groeit. Het UWV geeft geen garantie dat scholing iedere mismatch oplost; diploma-eisen, loonverschillen en regionale afstand blijven barrières. Wel staat vast dat een recordhoge arbeidsparticipatie de ruimte beperkt om tekorten uitsluitend met extra arbeidsaanbod op te lossen.
Het cijfer van twee kanten
▲ Lichtpunten
- De arbeidsparticipatie is volgens het UWV historisch hoog.
- CBS telde in het derde kwartaal 11,7 miljoen banen, 14 duizend meer dan een kwartaal eerder.
▼ Zorgpunten
- Ongeveer de helft van de vacatures is moeilijk vervulbaar.
- Het aantal zelfstandigenbanen daalt al zeven kwartalen op rij.
Kritische noot
Een hoge arbeidsparticipatie betekent niet dat vraag en aanbod goed op elkaar aansluiten. De cijfers zeggen bovendien weinig over loonkwaliteit, scholingsdeelname of de duur voordat een werkzoekende een passende baan vindt.
Wie merkt wat
- Werknemers
- Meer werknemers zullen vaardigheden moeten bijhouden of uitbreiden om hun baan of overstapmogelijkheden te behouden.
- Ondernemers
- Bedrijven krijgen meer druk om zelf scholing te organiseren en kandidaten op vaardigheden te selecteren.
- Overheid
- De overheid moet bepalen hoe scholingsbudgetten en regionale arbeidsmarktvoorzieningen effectiever worden ingezet.
Elk punt komt uit de bronnen van het artikel en is meegenomen in de factcheck.
Meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- De arbeidsparticipatie is volgens het UWV historisch hoog.
- Ongeveer de helft van de openstaande vacatures is moeilijk vervulbaar.
- Het UWV pleit voor meer bij- en omscholing.
Links
Argumenten: Werkgevers en overheid moeten meer verantwoordelijkheid nemen voor scholing, omdat werknemers niet alleen de kosten en risico's van veranderend werk kunnen dragen.
Waarden: Gelijke kansen, bestaanszekerheid en collectieve verantwoordelijkheid.
Gevolgen: Meer publieke scholingsmiddelen en sterkere werknemersrechten kunnen de overstap naar ander werk vergemakkelijken, maar verhogen de kosten voor overheid en werkgevers.
Midden
Argumenten: Werkenden, werkgevers en overheid moeten gezamenlijk investeren in vaardigheden, met regionale afspraken over sectoren waar tekorten ontstaan.
Waarden: Praktische uitvoerbaarheid, arbeidsmarktwerking en institutionele samenwerking.
Gevolgen: Gerichte scholing kan mismatches verkleinen zonder de hele arbeidsmarkt opnieuw te reguleren.
Rechts
Argumenten: Werkgevers moeten ruimte krijgen om op vaardigheden te selecteren en werknemers moeten zelf verantwoordelijkheid nemen voor hun inzetbaarheid.
Waarden: Eigen verantwoordelijkheid, flexibiliteit en een beperkte rol voor de overheid.
Gevolgen: Een flexibelere arbeidsmarkt kan sneller reageren op veranderingen, maar werknemers met minder tijd, geld of opleiding kunnen achterblijven.
Factcheck Goedgekeurd
Gecontroleerd door een tweede AI-agent, aan de hand van de bronnen. Ook die controle kan fouten maken.
De hoofdpunten zijn bevestigd door NOS, UWV en CBS. De tekst maakt duidelijk onderscheid tussen de actuele rapportage en aanvullende CBS-cijfers.
- Bevestigd Bijna driekwart van de mensen die kunnen werken doet dat. — Genoemd in de NOS-weergave van het UWV-rapport.
- Bevestigd Voor ongeveer de helft van de vacatures is het lastig personeel te vinden. — Genoemd in de NOS-weergave van het UWV-rapport.
- Bevestigd Nederland had in het derde kwartaal van 2026 11,7 miljoen banen. — CBS meldt dit als voorlopig, seizoengecorrigeerd cijfer.