Vector Economie

Economie houdt stand, maar vertrouwen blijft laag

Nieuwe CBS-cijfers tonen groei in export, consumptie en industrie naast oplopende werkloosheid en meer faillissementen.

De Nederlandse economie laat in de nieuwste cijfers meerdere gezichten zien. Volgens het CBS groeiden export, consumptie, investeringen en industriële productie, maar bleef het economische beeld in oktober vrijwel even negatief. Tegelijk bleef het vertrouwen laag en liep het aantal werklozen op.

Wat er gebeurde

Het CBS publiceerde maandag zijn maandelijkse economische beeld over oktober, gebaseerd op cijfers over onder meer augustus en september. De indicator is geen nieuwe bbp-raming, maar een bundeling van uiteenlopende statistieken over productie, handel, consumptie, arbeidsmarkt, prijzen en vertrouwen. De indicator beschrijft daarmee verschillende onderdelen van de economie. Het CBS meldt groei in de productie en de binnenlandse vraag. Het volume van de goederenexport lag in augustus 4,9 procent hoger dan een jaar eerder, gecorrigeerd voor werkdagen. Huishoudens consumeerden 2,1 procent meer dan in augustus 2025, na correctie voor prijsveranderingen en koopdagen. De investeringen in materiële vaste activa namen in volume met 1,8 procent toe. Vooral machines, computers en gebouwen droegen daaraan bij. ## De cijfers in perspectief Volgens het CBS groeide de industrie sterk: de kalendergecorrigeerde productie lag in augustus 12,0 procent boven die van een jaar eerder en steeg met 3,3 procent ten opzichte van juli. Volgens het CBS was dat de grootste jaarstijging in ruim vier jaar. Dat is een sterk cijfer, maar het zegt over de productievolumes en niet automatisch over winst, toegevoegde waarde of het aantal banen. Ook kan een lage vergelijkingsbasis een deel van de stijging verklaren; het CBS noemt in deze publicatie geen afzonderlijke decompositie van dat effect. Het CBS meldt voor de arbeidsmarkt de volgende cijfers. In september waren 408 duizend mensen werkloos, tegen een werkloosheidspercentage van 4,0 procent, gelijk aan augustus. Het aantal werklozen liep in de voorafgaande drie maanden gemiddeld met 5 duizend per maand op. Tegelijkertijd steeg het totaal aantal gewerkte uren in het derde kwartaal met 0,3 procent ten opzichte van het voorgaande kwartaal en stonden er 375 duizend vacatures open, vrijwel evenveel als een kwartaal eerder. Dat wijst op afkoeling zonder dat de vraag naar arbeid is verdwenen. Het CBS meldt daarnaast een stijging van het aantal faillissementen. In september werden, gecorrigeerd voor zittingsdagen, zestien bedrijven meer failliet verklaard dan in augustus: een stijging van 5 procent. Dat cijfer omvat ook eenmanszaken. Die stijging zegt op zichzelf niet hoe omzet, marges of betalingsruimte zich bij afzonderlijke ondernemers ontwikkelden. Volgens het CBS stond het consumentenvertrouwen in oktober op -34, tegenover -33 in september. Het producentenvertrouwen zakte van 4,2 naar 2,3. De reeks is een saldo van positieve en negatieve antwoorden, geen percentage bedrijven dat pessimistisch is. Toch is de richting relevant: bedrijven produceren meer, maar kijken minder uitbundig vooruit. De combinatie kan betekenen dat bestaande orders worden uitgevoerd terwijl nieuwe investeringsbeslissingen voorzichtiger worden genomen. ## Wat het mechanisme is Groei in export en consumptie werkt via de vraag naar Nederlandse goederen en diensten. Als bedrijven meer verkopen, kunnen zij productie, investeringen en werkgelegenheid opvoeren. Maar dat effect loopt met vertraging door en wordt begrensd door onzekerheid, kosten en capaciteit. Een stijgende industriële productie kan bovendien samengaan met druk op marges wanneer lonen, energie of financiering sneller stijgen dan verkoopprijzen. De cijfers geven ook geen rechtstreeks antwoord op de vraag of huishoudens er reëel op vooruitgaan. De consumptiegroei van 2,1 procent is een volumecijfer en dus gecorrigeerd voor prijsstijgingen; het zegt niet hoe gelijkmatig die groei over huishoudens verdeeld is. Voor het derde kwartaal meldde het CBS eerder 0,6 procent bbp-groei ten opzichte van het tweede kwartaal en 2,1 procent groei ten opzichte van een jaar eerder. Deze bbp-cijfers geven zonder een passend bevolkingscijfer geen uitsluitsel over de groei per inwoner. ## Wie het raakt Huishoudens merken de groei vooral via werk, inkomen en prijzen, maar de stabiele werkloosheidsquote verbergt de stijging van het absolute aantal werklozen. Er zijn nog veel vacatures, maar daaruit volgt niet dat de vraag naar personeel verder zal aantrekken. Ondernemers zien afzetmogelijkheden in export en industrie, terwijl faillissementen en lager producentenvertrouwen op kwetsbaarheden kunnen wijzen. Voor de overheid betekent de combinatie van groei en afkoelende arbeidsmarkt dat belastinginkomsten niet vanzelf sterk blijven stijgen en uitgaven aan sociale zekerheid kunnen oplopen. Het volgende belangrijke moment is donderdag 24 december. Dan publiceert het CBS de tweede berekening van de bbp-groei over het derde kwartaal. De eerste raming kan worden bijgesteld; volgens het CBS bedroeg in 2021-2025 de absolute gemiddelde bijstelling 0,2 procentpunt. Ook eerdere kwartalen worden bij nieuwe berekeningen opnieuw vastgesteld. ## De vraag achter het nieuws Wie profiteert van deze groei? Hogere export, machinevraag en industriële productie kunnen betrokken bedrijven helpen, maar de cijfers laten niet zien bij wie de opbrengsten terechtkomen. Hoe duurzaam dat is, blijft open: het vertrouwen is laag, vacatures stabiliseren en faillissementen lopen op. Het nieuws is daarom geen bewijs dat huishoudens en ondernemers breed vooruitgaan, maar wel dat de economie ondanks kwetsbaar vertrouwen nog steeds reële activiteit genereert.

← Terug naar de voorpagina