Vector Economie

Groei houdt stand, maar het fundament blijft kwetsbaar

Het bbp groeide in het derde kwartaal met 0,6 procent, terwijl werkloosheid en faillissementen oplopen.

De Nederlandse economie groeide in het derde kwartaal van 2026 met 0,6 procent ten opzichte van het tweede kwartaal. Dat is minder dan de 0,7 procent groei in het tweede kwartaal, en volgens het CBS zijn er daarnaast andere ontwikkelingen: de werkloosheid stijgt, faillissementen nemen toe en het CBS noemt het economisch beeld vrijwel even negatief als een maand eerder.

Wat er gebeurde

Volgens de eerste berekening van het CBS nam het bruto binnenlands product, het volume van alle in Nederland geproduceerde goederen en diensten, in het derde kwartaal met 0,6 procent toe. Het gaat om een seizoengecorrigeerd volumecijfer: prijsstijgingen tellen dus niet mee en terugkerende seizoenseffecten zijn eruit gehaald. In het tweede kwartaal bedroeg de groei 0,7 procent. De eerste raming kan later worden bijgesteld; het CBS geeft in deze publicatie geen vaste gemiddelde omvang voor zulke bijstellingen.

Het handelssaldo, het verschil tussen uitvoer en invoer, en de voorraadvorming droegen het meest bij aan de groei. Voorraadgroei betekent niet noodzakelijk dat de vraag toeneemt. Bedrijven kunnen hun voorraden vergroten omdat zij op toekomstige verkoop rekenen, maar ook omdat goederen tijdelijk niet worden afgezet. Wanneer die voorraden later worden afgebouwd, kan dat de groei juist drukken. Het CBS noemt in deze publicatie geen afzonderlijke bijdrage van huishoudelijke consumptie aan het kwartaalcijfer.

De cijfers in perspectief

Het bbp-volume stond volgens de CBS-tabel op een index van 108,9 in het tweede kwartaal van 2026, tegen 107,8 in het vierde kwartaal van 2025. Voor het derde kwartaal vermeldt deze CBS-tabel geen nieuw indexniveau. De groei van 0,6 procent is bovendien een totaal voor Nederland. Het CBS-artikel bevat geen bevolkingsgroei over precies het derde kwartaal, waardoor De Vector geen betrouwbare groei per inwoner kan berekenen zonder perioden en definities door elkaar te halen. Dat is belangrijk: als de bevolking groeit, ligt de productie per inwoner lager dan het totale bbp-cijfer suggereert.

De arbeidsmarkt geeft een gemengd beeld. In september waren 408 duizend mensen werkloos en bleef het werkloosheidspercentage 4,0 procent, gelijk aan augustus. Het aantal werklozen nam in de voorafgaande drie maanden gemiddeld met 5 duizend per maand toe. Tegelijkertijd werkten werknemers en zelfstandigen in het derde kwartaal samen ruim 3,7 miljard uur, 0,3 procent meer dan een kwartaal eerder. Aan het einde van dat kwartaal stonden 375 duizend vacatures open, vrijwel evenveel als een kwartaal eerder. De vacaturestand bleef daarmee vrijwel gelijk, terwijl het aantal werklozen toenam.

Ook de bedrijfsdynamiek wijst niet op een brede versnelling. In september werden, gecorrigeerd voor zittingsdagen, 16 bedrijven meer failliet verklaard dan in augustus, een stijging van 5 procent. Volgens het CBS lag de productie van de industrie in augustus 12,0 procent hoger dan een jaar eerder en 3,3 procent hoger dan in juli. Dat was volgens het CBS de grootste jaarstijging in ruim vier jaar. Maar industriële productie is niet hetzelfde als winstgevendheid: hogere productie kan samengaan met hogere kosten, voorraadopbouw of een beperkte marge.

Voor huishoudens is het verschil tussen groei en vooruitgang daarom wezenlijk. Een hoger bbp kan betekenen dat er meer wordt geproduceerd, zonder dat het inkomen per inwoner of de koopkracht even hard stijgt. De bijdrage van het handelssaldo aan de groei zegt op zichzelf niet hoe afzonderlijke bedrijven ervoor staan. Voor de overheid betekent de combinatie van groei en oplopende werkloosheid dat belastinginkomsten en uitgaven zich niet automatisch gunstig ontwikkelen.

Waarom het beeld niet eenduidig is

Het CBS-conjunctuurbeeld was in oktober nagenoeg even negatief als in september. Dat is geen voorspelling van een recessie, maar een samenvatting van meerdere indicatoren die onder of boven hun langjarige trend kunnen liggen. Uit de groei van 0,6 procent volgt niet automatisch dat de economie ook de komende kwartalen groeit. Ook de bijdrage van het handelssaldo en de voorraden kan veranderen.

De interpretatie hangt ook af van de tijdshorizon. De kwartaalgroei nam af van 0,7 procent naar 0,6 procent. Om te beoordelen of de groei aanhoudt, is ook van belang of exportorders terugkeren en hoe de binnenlandse vraag zich ontwikkelt.

De vraag achter het nieuws

De kernvraag is niet of Nederland in het derde kwartaal groeide, maar wie die groei droeg en hoe lang zij kan aanhouden. Voorlopig is het antwoord: de economie groeit, vooral dankzij handel en voorraden, terwijl het CBS ook meer faillissementen en een stijgend aantal werklozen meldt. Het volgende belangrijke moment is een latere CBS-raming van het derde kwartaal, waarin het groeicijfer en de samenstelling kunnen worden bijgesteld.

← Terug naar de voorpagina