Vector Economie

Europese landbouw bereikt recordwaarde, maar marge blijft onzeker

De landbouwproductie in de Europese Unie was in 2025 €558,7 miljard waard, terwijl kosten en opbrengsten niet gelijk opliepen.

De waarde van de landbouwproductie in de Europese Unie is in 2025 met 4,8 procent gestegen tot €558,7 miljard. Dat is een record en lijkt op het eerste gezicht goed nieuws voor boeren, maar de statistiek zegt vooral iets over de geldwaarde van de productie en niet rechtstreeks over het inkomen per bedrijf.

Wat er gebeurde

Eurostat publiceerde donderdag de economische rekeningen van de landbouw over 2025. De totale productiewaarde steeg van €532,9 miljard in 2024 naar €558,7 miljard in 2025. In die waarde zitten gewassen, dieren en dierlijke producten, landbouwdiensten en bepaalde nevenactiviteiten op landbouwbedrijven. Het gaat om bedragen tegen basisprijzen: producentenprijzen na aftrek van productbelastingen en inclusief productsubsidies. Het is dus een nominale maatstaf. Een hogere waarde kan komen door meer productie, hogere prijzen of een combinatie daarvan.

De landbouwproductie groeide in 22 van de 27 EU-landen. Roemenië kende met 13,6 procent de sterkste stijging. In Tsjechië, Ierland, Estland, Slowakije en Oostenrijk lag de groei boven 10 procent. Daartegenover stond een daling in Griekenland van 2,9 procent en op Cyprus van 1,8 procent. Portugal, Finland en Malta noteerden eveneens een afname, maar van minder dan 1 procent. De verschillen laten zien dat het Europese record geen gelijkmatige verbetering voor alle landbouwregio’s is.

De cijfers in perspectief

De samenstelling van de groei is belangrijk. Gewassen waren in 2025 goed voor €273,2 miljard, 48,9 procent van het totaal, en stegen 1,6 procent ten opzichte van 2024. Dieren en dierlijke producten waren goed voor €238,2 miljard, 42,6 procent van het totaal, en stegen 9,2 procent. Landbouwdiensten en secundaire activiteiten droegen €47,3 miljard bij, 8,5 procent van de productie. De dierlijke productie trok de totale waarde dus veel sterker omhoog dan de plantaardige productie.

Tegenover de opbrengsten stonden productiekosten. Het verbruik van goederen en diensten in het productieproces, het zogenoemde intermediaire verbruik, steeg met 1,8 procent naar €309,1 miljard. Omdat de productiewaarde sneller toenam dan deze kosten, steeg de bruto toegevoegde waarde van de landbouw naar €249,5 miljard, 8,8 procent meer dan in 2024. Toegevoegde waarde is het verschil tussen de waarde van de productie en de gebruikte productiemiddelen; het is niet hetzelfde als winst of besteedbaar inkomen van boeren.

De cijfers zijn daarom geen bewijs dat iedere boerderij er financieel op vooruitging. De Europese landbouwstatistiek telt de sector als geheel en combineert verschillende bedrijfstypen, producten en landen. Een stijging van de waarde van dieren en dierlijke producten kan bijvoorbeeld samengaan met hogere verkoopprijzen, hogere volumes of veranderingen in de productmix. Zonder afzonderlijke gegevens over inkomens per bedrijf, schulden, lonen, pacht en financieringskosten blijft de verdeling van het voordeel onbekend.

Wie het raakt

Voor boeren is vooral de verhouding tussen opbrengstprijzen en kosten van belang. De productiewaarde steeg met 4,8 procent, terwijl het intermediaire verbruik met 1,8 procent toenam. Dat verschil is gunstig voor de bruto toegevoegde waarde, maar het dekt niet automatisch alle kosten. Arbeid, rente, grond, afschrijving en belastingen vallen niet op dezelfde manier in deze vergelijking. Ook zegt een Europees gemiddelde weinig over bedrijven die in een krimpende markt zitten of sterk afhankelijk zijn van energie, voer, kunstmest of arbeidskrachten.

Voor de voedselketen betekent de recordwaarde dat landbouw een grotere geldstroom vertegenwoordigde, niet noodzakelijk dat consumenten goedkoper uit waren. De statistiek meet de waarde aan de producentenkant. Supermarktprijzen worden daarnaast bepaald door verwerking, transport, opslag, handel, belastingen en marges. Een hogere landbouwproductiewaarde kan dus naast stabiele of zelfs hogere winkelprijzen bestaan. Voor verwerkers en retailers blijft de vraag hoe snel zij hogere inkoopkosten kunnen doorberekenen.

Beleidsmakers krijgen met deze cijfers een gemengd signaal. De landbouwsector leverde meer bruto toegevoegde waarde, maar de grote verschillen tussen landen en productgroepen onderstrepen dat Europees landbouwbeleid niet alleen op totale productie kan worden beoordeeld. De cijfers zijn relevant voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid, maar geven op zichzelf geen antwoord op de vragen over inkomenssteun, verduurzaming, voedselzekerheid of concurrentiekracht.

De vraag achter het nieuws

De kernvraag is niet of de landbouw in 2025 meer waard was, maar wie van die extra waarde profiteerde en of die ontwikkeling houdbaar is. Eurostat laat een sterke stijging van de bruto toegevoegde waarde zien, vooral doordat de productiewaarde sneller toenam dan het intermediaire verbruik. Tegelijk blijft onduidelijk hoe die stijging over bedrijven en landen is verdeeld. De volgende stap is daarom de inkomensstatistiek per arbeidskracht en per bedrijfstype, naast gegevens over prijzen, productievolumes en kosten. Pas dan kan worden vastgesteld of het record ook een brede verbetering van het boereninkomen betekent.

Voor Nederland is bovendien de nationale uitsplitsing belangrijk. De EU-totalen bevatten zowel landen met sterke groei als landen waar de productiewaarde daalde. Nederlandse telers, veehouders en toeleveranciers kunnen daardoor met heel andere marktomstandigheden te maken hebben dan het Europese gemiddelde. De publicatie maakt de landbouwsector groter in euro’s, maar nog niet automatisch weerbaarder, winstgevender of betaalbaarder voor de consument.

← Terug naar de voorpagina