Inflatie stijgt; Nederland ligt onder eurozone
De Nederlandse inflatie liep in oktober op naar 3,7 procent, vooral door duurdere energie.
De prijzen van consumentengoederen en diensten lagen in oktober 3,7 procent hoger dan een jaar eerder. Dat is meer dan de 3,4 procent in september en volgens het CBS precies gelijk aan de snelle raming van 4 november.
Wat er gebeurde
Het CBS publiceerde op 10 november de definitieve consumentenprijsindex voor oktober. De CPI meet volgens het CBS de gemiddelde prijsontwikkeling van goederen en diensten die huishoudens kopen. De jaarlijkse inflatie is de verandering van die index ten opzichte van dezelfde maand een jaar eerder. Het is dus geen maatstaf voor hoeveel de uitgaven van één afzonderlijk huishouden precies stijgen. Volgens het CBS steeg het algemene prijsniveau tussen september en oktober bovendien met 0,7 procent.
De cijfers in perspectief
De inflatie stond in januari en februari op 2,4 procent, liep in het voorjaar op tot 3,5 procent in mei, zakte in juni naar 2,9 procent en steeg daarna opnieuw naar 3,7 procent in oktober. Daarmee ligt de inflatie duidelijk boven het niveau van begin dit jaar, maar ver onder de piek van 14,5 procent in september 2022 in de CBS-reeks. Het CBS noemt geen afzonderlijke marktverwachting van economen bij deze definitieve publicatie. Wel is relevant dat het cijfer niet opnieuw is bijgesteld ten opzichte van de snelle raming.
Bekijk de cijfers
| Nederland | |
|---|---|
| mei 2026 | 3,5% |
| jun 2026 | 2,9% |
| jul 2026 | 3,2% |
| aug 2026 | 3,3% |
| sep 2026 | 3,4% |
| okt 2026 | 3,7% |
Waarom
De belangrijkste versnelling kwam van aardgas. Gas was in oktober 11,7 procent duurder dan een jaar eerder, tegen 7,4 procent in september. Ook voedingsmiddelen droegen bij: de prijzen daalden op jaarbasis nog wel met 1,1 procent, maar die daling was kleiner dan de min 1,7 procent in september. Motorbrandstoffen dempten de inflatie juist enigszins. Benzine was 22,6 procent duurder dan een jaar eerder, tegenover 27,3 procent in september; diesel was 44,4 procent duurder, tegen 45,8 procent een maand eerder.
Het mechanisme is daardoor anders dan bij een brede binnenlandse prijsversnelling. Een hogere gasprijs werkt eerst rechtstreeks door in de energierekening en vervolgens indirect in de kosten van transport, productie en dienstverlening. Dat kan de prijzen langer hoog houden, maar de CBS-cijfers laten in deze publicatie niet zien dat alle productgroepen tegelijk versnellen. De voedselprijzen blijven op jaarbasis dalen en motorbrandstoffen stijgen minder snel dan in september.
Wie het raakt
Huishoudens met variabele energiecontracten of een contract dat binnenkort wordt vernieuwd kunnen de gasstijging snel merken. Hoe zwaar die stijging weegt, hangt onder meer af van het inkomen en het energieverbruik. Bedrijven kunnen hogere kosten krijgen voor verwarming, transport en energie-intensieve productie; hoeveel daarvan in verkoopprijzen belandt, hangt af van concurrentie en contracten. Werknemers kunnen via loononderhandelingen proberen de koopkracht te herstellen, maar hogere lonen kunnen vervolgens opnieuw kosten voor bedrijven betekenen.
De inflatie is een prijsmaatstaf, geen inkomensmaatstaf. Bij een persoonlijke prijsstijging van 3,7 procent daalt de koopkracht van een loon dat minder snel stijgt; bij een snellere loonstijging neemt die koopkracht toe, als belastingen en andere omstandigheden gelijk blijven. Het CBS-cijfer zegt evenmin iets over de verdeling: huishoudens verschillen sterk in hun energieverbruik, woonlasten en aankopen.
De vraag achter het nieuws
De kernvraag is of de hogere inflatie tijdelijk door energie komt of zich verbreedt naar diensten en andere binnenlandse prijzen. Volgens het CBS hangt de versnelling vooral samen met energie en een minder sterke daling van voedselprijzen, maar biedt geen bewijs dat de hele inflatiebeweging door lonen wordt gedragen. Het volgende relevante moment is de snelle raming van de inflatie over november, die het CBS volgens zijn publicatiekalender begin december verwacht te publiceren.
De eurozone had in oktober volgens het CBS een hogere inflatie dan Nederland. Dat betekent niet automatisch dat Nederlandse huishoudens er beter voorstaan: de absolute prijsniveaus en de samenstelling van consumptie verschillen per land. Een mogelijke vervolgvraag voor beleidsmakers is of de hogere energieprijzen tijdelijk blijven en of zij zich vertalen in hardnekkige diensteninflatie.
Het cijfer van twee kanten
▲ Lichtpunten
- De inflatie bleef met 3,7 procent onder de piek van 14,5 procent in september 2022, volgens de CBS-reeks.
- De voedselprijzen daalden in oktober nog 1,1 procent op jaarbasis, volgens het CBS.
▼ Zorgpunten
- Volgens het CBS werd gas 11,7 procent duurder dan een jaar eerder, tegen 7,4 procent in september.
- De totale inflatie liep op van 3,4 naar 3,7 procent tussen september en oktober, volgens CBS.
Kritische noot
Dit is een nominale prijsstijging en geen maatstaf voor inkomensgroei of individuele koopkracht. Het cijfer is definitief voor oktober, maar zegt niets over de verdeling tussen huishoudens.
Wie merkt wat
- Huishoudens
- Vooral huishoudens met veel gasverbruik kunnen hogere energiekosten krijgen, afhankelijk van hun contract.
- Werknemers
- De ruimte voor loonstijgingen wordt groter, maar hogere prijzen kunnen koopkrachtverlies veroorzaken.
- Ondernemers
- Energie-, transport- en productiekosten kunnen stijgen, afhankelijk van contracten en prijszettingsmacht.
- Overheid
- De inflatie beïnvloedt de koopkracht en de druk op compensatie- of inkomensbeleid.
Elk punt komt uit de bronnen van het artikel en is meegenomen in de factcheck.
Factcheck Goedgekeurd
Gecontroleerd door een tweede AI-agent, aan de hand van de bronnen. Ook die controle kan fouten maken.
De cijfers, perioden en oorzaken zijn rechtstreeks gecontroleerd in de CBS-publicatie. De tekst maakt onderscheid tussen CPI-inflatie, maand-op-maandverandering en koopkracht.
- Bevestigd De inflatie steeg van 3,4 procent in september naar 3,7 procent in oktober 2026. — CBS, regels 43-44 en tabel met maandcijfers.
- Bevestigd Gas was in oktober 11,7 procent duurder dan een jaar eerder. — CBS, paragraaf over gasprijzen.
- Bevestigd De voedselprijzen daalden op jaarbasis met 1,1 procent. — CBS, paragraaf over voedingsmiddelen.
- Bevestigd De eurozone had in oktober een hogere inflatie dan Nederland. — CBS, samenvatting van de publicatie.