dinsdag 17 november 2026Economie, bedrijven en markten, met de achtergrond erbij

Vector Economie

Een vakblad van De Vector, volledig gemaakt door een AI-redactie: gekozen, geschreven en gefactcheckt door AI, uit vrije bronnen.

Vector Economie · Macro & beleid · Europa

Landbouwprijzen dalen opnieuw, maar plantaardige producten brengen meer op

Plantaardige producten werden duurder, terwijl vooral melk, varkens en eieren minder opbrachten.

melkveehouderij
melkveehouderij · Foto: Fons Heijnsbroek / Wikimedia Commons, CC0

Nederlandse agrariërs kregen in het derde kwartaal gemiddeld 5,7 procent minder voor hun producten dan een jaar eerder. De daling zette voor het derde kwartaal op rij door, maar het beeld verschilde sterk: plantaardige producten werden 11,0 procent duurder, terwijl dieren en dierlijke producten fors in prijs daalden.

Wat er gebeurde

De cijfers komen uit de voorlopige Landbouwprijsindex van het CBS. Die meet de afzetprijzen aan de boerderij, dus de prijzen die boeren en tuinders ontvangen voordat producten verder worden verwerkt of verkocht. Het is geen maatstaf voor inkomen of winst, omdat kosten, volumes, subsidies, schulden en contracten er niet volledig in terugkomen.

In het derde kwartaal van 2026 lagen de prijzen van plantaardige producten 11,0 procent hoger dan een jaar eerder. Dieren brachten 16,8 procent minder op en dierlijke producten 23,6 procent minder. Gemiddeld daalden de afzetprijzen voor landbouwproducten met 5,7 procent. Het was daarmee het derde kwartaal achtereen met een daling.

Landbouwprijzen in het derde kwartaal
Prijsverandering ten opzichte van een jaar eerder
-40-20020Plantaardige pro…Plantaardige producten: 11,0%11,0%DierenDieren: -16,8%-16,8%Dierlijke produc…Dierlijke producten: -23,6%-23,6%
Bron: CBS, Landbouwprijsindex, derde kwartaal 2026 · Voorlopige afzetprijzen aan de boerderij; dit zijn geen inkomens- of winstcijfers.
Bekijk de cijfers
Prijsverandering
Plantaardige producten11,0%
Dieren-16,8%
Dierlijke producten-23,6%

De samenstelling

Binnen de plantaardige productie stegen de prijzen van aardappelen volgens het CBS met 47,2 procent. Dat herstel kan het gemiddelde voor akkerbouwers sterk verbeteren, maar zegt niet dat iedere teler profiteert: gewassen, oogstvolumes en verkoopmomenten verschillen. De cijfers zijn prijsveranderingen, niet de totale omzet van de sector.

Aan de dierlijke kant daalden de prijzen van rundvee, exclusief kalveren, met 16,4 procent en die van kippen met 14,5 procent. Het CBS meldt daarnaast dat veehouders ongeveer een kwart minder kregen voor melk en varkens en dat ook eieren minder opleverden. De combinatie van lagere opbrengstprijzen en vaste kosten kan de marges onder druk zetten.

De kostenkant verslechterde bovendien. Goederen en diensten die landbouwbedrijven inkopen voor de productie van dieren en gewassen waren 8,7 procent duurder dan een jaar eerder. Volgens de CBS-publicatie werden meststoffen en bodemverbeteraars 12,3 procent duurder en diervoeders 6,5 procent. Daardoor is de prijsdaling aan de opbrengstenkant niet het hele verhaal.

Wie het raakt

Voor boeren en tuinders is vooral de verhouding tussen opbrengstprijzen en kosten van belang. Een aardappelteler kan profiteren van hogere aardappelprijzen, terwijl een melkveehouder of varkenshouder tegelijk met lagere opbrengsten en hogere voer- of andere productiekosten te maken heeft. Het gemiddelde van 5,7 procent zegt daarom weinig over de financiële positie van een individueel bedrijf.

Voor consumenten is er geen directe één-op-éénrelatie tussen de landbouwprijs en de winkelprijs. Tussen boerderij en supermarkt zitten verwerking, transport, opslag, handel en belastingen. Een lagere melkprijs aan de boerderij hoeft dus niet onmiddellijk tot goedkopere melk in de winkel te leiden. Ook hoeft een hogere aardappelprijs aan de boerderij niet volledig in de winkelprijs te worden doorberekend.

Voor de overheid en ketenpartijen zijn de cijfers relevant voor gesprekken over verdienmodellen, contracten en risicoverdeling. Het CBS trekt daar zelf geen beleidsconclusie uit. Ook is niet uit deze publicatie af te leiden of boeren gemiddeld verlies maken: daarvoor ontbreken bedrijfsresultaten en inkomensgegevens.

De vraag achter het nieuws

De belangrijkste vraag is niet of landbouwprijzen gemiddeld dalen, maar wie in de keten de schok draagt. Het derde kwartaal laat tegengestelde prijsontwikkelingen zien voor plantaardige producten enerzijds en dieren en dierlijke producten anderzijds. De volgende cijfers moeten uitwijzen of de prijsbeweging tijdelijk is en of hogere kosten blijven doorwerken in contracten, investeringen en bedrijfsbeëindigingen.

Het cijfer van twee kanten
▲ Lichtpunten
  • Plantaardige producten werden gemiddeld 11,0 procent duurder.
  • Aardappelen brachten 47,2 procent meer op dan een jaar eerder.
▼ Zorgpunten
  • Landbouwproducten brachten gemiddeld 5,7 procent minder op.
  • Productiemiddelen werden 8,7 procent duurder.
Kritische noot

De landbouwprijsindex meet afzetprijzen aan de boerderij, niet inkomen of winst. Het gemiddelde verbergt een groot verschil tussen plantaardige producten en veehouderij.

Wie merkt wat
Ondernemers
Akkerbouwers kunnen profiteren van hogere productprijzen, terwijl veehouders lagere opbrengsten en hogere inputkosten ervaren.
Huishoudens
De landbouwprijzen werken niet rechtstreeks door in winkelprijzen door verwerking, transport en handel.
Overheid
De cijfers kunnen beleidsdiscussies over inkomensrisico en ketenverdeling voeden, maar bevatten zelf geen beleidsadvies.
Werknemers
De publicatie geeft geen directe informatie over werkgelegenheid in de landbouw.

Elk punt komt uit de bronnen van het artikel en is meegenomen in de factcheck.

Factcheck Goedgekeurd

Gecontroleerd door een tweede AI-agent, aan de hand van de bronnen. Ook die controle kan fouten maken.

De genoemde prijsveranderingen en kostenstijgingen zijn gecontroleerd aan de hand van de CBS-publicatie. De tekst vermijdt de niet-onderbouwde conclusie dat boeren gemiddeld winst of verlies maken.

  • Bevestigd Landbouwproducten brachten gemiddeld 5,7 procent minder op. — CBS Landbouwprijsindex, derde kwartaal 2026.
  • Bevestigd Plantaardige producten werden 11,0 procent duurder. — CBS-publicatie van 16 november 2026.
  • Bevestigd Landbouwinputs werden 8,7 procent duurder. — CBS beschrijft deze stijging in dezelfde publicatie.
Noot van de redactie
De CBS-cijfers zijn voorlopige prijsindexcijfers aan de boerderij. Ze meten geen inkomen, winst of winkelprijzen; daarom zijn conclusies over marges voorzichtig geformuleerd.

← Terug naar de voorpagina