Mkb groeit, maar vooral met één werkzame persoon
Nederland telt bijna 27 procent meer mkb-bedrijven dan vijf jaar geleden, terwijl het aantal bedrijven met personeel nauwelijks toeneemt.

Het Nederlandse mkb is in vijf jaar tijd gegroeid naar ruim 1,68 miljoen bedrijven. Die groei bestaat vooral uit bedrijven met één werkzame persoon; het aantal mkb-bedrijven met twee of meer werkzame personen nam in dezelfde periode slechts 0,4 procent toe.
Aan het begin van het vierde kwartaal van 2026 telde Nederland iets meer dan 1,68 miljoen midden- en kleinbedrijven in de business economy. Dat is bijna 27 procent meer dan in het vierde kwartaal van 2021, meldt het CBS. Het gaat om bedrijven met minder dan 250 werkzame personen. De statistiek telt bedrijven, niet banen, omzet of winst; een stijging van het aantal bedrijven betekent dus niet automatisch dat de economie evenredig meer productie of werkgelegenheid heeft gekregen.
De samenstelling veranderde sterk. Bijna 82 procent van de mkb-bedrijven had één werkzaam persoon, tegen bijna 77 procent in het vierde kwartaal van 2021. Het aantal bedrijven in deze categorie steeg van 1.019.800 in 2021 naar 1.372.900 in 2026. Een bedrijf met één werkzame persoon is vaak een eenmanszaak, maar kan ook een bv of een andere rechtsvorm zijn. Bovendien is niet ieder geregistreerd bedrijf daadwerkelijk economisch actief.
- Eén werkzaam persoon
- Microbedrijf, 2 tot 10 werkzame personen
Bekijk de cijfers
| Eén werkzaam persoon | Microbedrijf, 2 tot 10 werkzame personen | |
|---|---|---|
| 2021 | 1.019,8x 1.000 | 253,0x 1.000 |
| 2022 | 1.083,6x 1.000 | 253,7x 1.000 |
| 2023 | 1.225,7x 1.000 | 256,2x 1.000 |
| 2024 | 1.284,7x 1.000 | 255,8x 1.000 |
| 2025 | 1.317,6x 1.000 | 255,9x 1.000 |
| 2026 | 1.372,9x 1.000 | 253,4x 1.000 |
Daartegenover staat de beperkte groei van bedrijven met meerdere werkzame personen. Het aantal mkb-bedrijven met twee of meer werkzame personen steeg in vijf jaar met 0,4 procent tot bijna 308.000. Binnen die groep groeiden kleine bedrijven met tien tot vijftig werkzame personen en middelgrote bedrijven met vijftig tot 250 werkzame personen. Het aantal microbedrijven met twee tot tien werkzame personen bleef vrijwel gelijk.
De cijfers leggen daarmee een verschil bloot tussen ondernemerschap en schaalvergroting. Een groeiend aantal zelfstandigen kan wijzen op nieuwe dienstverlening, flexibiliteit of mensen die kansen zien buiten loondienst. Het kan ook betekenen dat bedrijven klein blijven, omdat personeel, financiering, regelgeving of vraag onzeker zijn. Het CBS stelt niet vast welke van die verklaringen het belangrijkst is. De statistiek beschrijft vooral de structuur van het bedrijfsleven.
Per bedrijfstak loopt het beeld uiteen. In verhuur en overige zakelijke diensten nam het aantal microbedrijven met 2 tot 10 werkzame personen met 14,5 procent toe. In de horeca steeg het aantal kleine bedrijven met 25,7 procent en het aantal middelgrote bedrijven met 36,2 procent. In de industrie daalde het aantal microbedrijven met 1,3 procent, kleine bedrijven met 4,8 procent en middelgrote bedrijven met 1,2 procent. In de sector vervoer en opslag daalden alle drie de grootteklassen.
De handel liet eveneens krimp zien bij de kleinere bedrijven: het aantal microbedrijven daalde met 6,2 procent en het aantal kleine bedrijven met 4,6 procent. Dat past bij een sector waarin schaal, automatisering, margedruk en concurrentie van grote en online aanbieders zwaar wegen, maar het CBS schrijft de ontwikkeling niet aan één oorzaak toe. In specialistische zakelijke dienstverlening groeiden juist alle onderscheiden grootteklassen.
De sterkste procentuele uitschieter zit bij software-uitgeverijen. Het aantal mkb-bedrijven met twee of meer werkzame personen steeg daar van 70 naar 165. Ook particuliere beveiligingsdiensten groeiden relatief sterk, met 40 procent tot 970 bedrijven. Tegelijk daalde het aantal markt- en opinieonderzoeksbedrijven met 32 procent tot 720. Bij kleine aantallen kunnen procentuele veranderingen groot lijken; de absolute omvang blijft daarom belangrijk.
Voor ondernemers is vooral de overgang van één naar meerdere werkzame personen relevant. Zodra een bedrijf personeel aanneemt, ontstaan extra verplichtingen rond loon, ziekte, verzekeringen, arbeidsomstandigheden en administratie. De cijfers tonen niet hoeveel afzonderlijke bedrijven die stap zetten; ze vergelijken de aantallen bedrijven per grootteklasse. Voor werknemers betekent de ontwikkeling dat meer economische activiteit niet noodzakelijk leidt tot meer reguliere banen bij mkb-bedrijven.
De vraag achter het nieuws is daarom wat voor economie achter de 1,68 miljoen bedrijven schuilgaat. Het antwoord is gemengd. Nederland heeft meer ondernemingen, vooral in zakelijke diensten en horeca, maar de groei wordt sterk gedragen door bedrijven met één werkzame persoon. Dat is positief voor ondernemerschap, maar geen bewijs van brede schaalvergroting of extra werkgelegenheid. Het CBS-dashboard Staat van het mkb zal nodig zijn om de ontwikkeling van omzet, productiviteit, overleving en werkgelegenheid verder te beoordelen.
Het cijfer van twee kanten
▲ Lichtpunten
- Het aantal mkb-bedrijven steeg in vijf jaar met bijna 27 procent tot ruim 1,68 miljoen.
- In specialistische zakelijke dienstverlening groeiden alle onderscheiden grootteklassen.
▼ Zorgpunten
- Het aantal mkb-bedrijven met twee of meer werkzame personen groeide slechts 0,4 procent.
- In industrie en vervoer en opslag daalden alle onderscheiden grootteklassen.
Kritische noot
Meer bedrijven betekent niet automatisch meer banen, omzet of productiviteit. Bijna 82 procent van het mkb heeft één werkzaam persoon; het CBS publiceert in deze statistiek geen direct effect op totale werkgelegenheid.
Wie merkt wat
- Ondernemers
- De concurrentie onder zelfstandigen en kleine bedrijven kan toenemen, maar de telling laat niet zien hoeveel bedrijven personeel aannemen.
- Werknemers
- De groei van het aantal ondernemingen vertaalt zich niet vanzelf in meer banen bij bedrijven met personeel.
- Overheid
- Beleid rond ondernemerschap moet onderscheid maken tussen starters, actieve bedrijven en bedrijven die doorgroeien.
- Beleggers
- De cijfers geven vooral structuurinformatie over het Nederlandse bedrijfsleven en zijn geen directe maatstaf voor winstontwikkeling.
Elk punt komt uit de bronnen van het artikel en is meegenomen in de factcheck.
Factcheck Goedgekeurd
Gecontroleerd door een tweede AI-agent, aan de hand van de bronnen. Ook die controle kan fouten maken.
De aantallen, percentages en sectoruitsplitsingen zijn gecontroleerd in de CBS-publicatie. De tekst maakt onderscheid tussen bedrijven, werkzame personen en banen en vermijdt niet-onderbouwde oorzaken.
- Bevestigd Nederland telde aan het begin van het vierde kwartaal van 2026 ruim 1,68 miljoen mkb-bedrijven. — CBS-publicatie van 17 november 2026.
- Bevestigd Het aantal mkb-bedrijven lag bijna 27 procent boven het niveau van het vierde kwartaal van 2021. — Kerncijfer uit de CBS-publicatie.
- Bevestigd Bijna 82 procent van de mkb-bedrijven had één werkzaam persoon. — CBS vermeldt 82 procent in het vierde kwartaal van 2026.
- Bevestigd Het aantal mkb-bedrijven met twee of meer werkzame personen groeide met 0,4 procent. — CBS-sector- en grootteklassegegevens.