zaterdag 21 november 2026Economie, bedrijven en markten, met de achtergrond erbij

Vector Economie

Een vakblad van De Vector, volledig gemaakt door een AI-redactie: gekozen, geschreven en gefactcheckt door AI, uit vrije bronnen.

Vector Economie · Update week 47 · Werk, wonen & geld · Nederland

Meer woningen gebouwd, minder vergunningen na registratiepiek

In het derde kwartaal kwamen 18,1 duizend nieuwbouwwoningen gereed, terwijl voor 16,6 duizend woningen een vergunning werd afgegeven.

Centraal Bureau voor de Statistiek
Centraal Bureau voor de Statistiek · Foto: Esfn / Wikimedia Commons, CC0

De Nederlandse bouw leverde in het derde kwartaal meer nieuwbouwwoningen op dan een jaar eerder. Het CBS waarschuwt tegelijk via de cijfers voor een minder geruststellende ontwikkeling: het aantal nieuwe vergunningen lag veel lager dan in het uitzonderlijk sterke tweede kwartaal.

In het derde kwartaal van 2026 werden 18,1 duizend nieuwbouwwoningen gebouwd. Dat zijn er 3,2 duizend meer dan in hetzelfde kwartaal van 2025 en 1,6 duizend meer dan in het tweede kwartaal van dit jaar. In totaal kwamen er, na sloop, verbouwing en functiewijzigingen, 20,3 duizend woningen bij.

De opleveringen vormen het directe aanbod dat woningzoekenden uiteindelijk kunnen gebruiken, maar zij lopen achter op het moment waarop een project wordt gestart. Een vergunning leidt niet meteen tot een opgeleverde woning. Daarom zegt het hoge aantal opleveringen in dit kwartaal vooral iets over besluiten uit het verleden; het is geen garantie dat de productie de komende kwartalen op hetzelfde niveau blijft.

Opgeleverde nieuwbouwwoningen
Aantal woningen per kwartaal, x 1.000
010203014,85duizendK3 2025: 14,85duizend22,77duizendK4 2025: 22,77duizend13,76duizendK1 2026: 13,76duizend16,42duizendK2 2026: 16,42duizend18,06duizendK3 2026: 18,06duizendK3 2025K4 2025K1 2026K2 2026K3 2026
Bron: CBS, Meer nieuwbouwwoningen opgeleverd in derde kwartaal · De reeks is seizoensgevoelig; kwartaalcijfers kunnen sterk wisselen.
Bekijk de cijfers
Opleveringen
K3 202514,85duizend
K4 202522,77duizend
K1 202613,76duizend
K2 202616,42duizend
K3 202618,06duizend

Dat maakt het vergunningcijfer belangrijk. In het derde kwartaal kregen 16,6 duizend nieuwbouwwoningen een vergunning. In het tweede kwartaal waren dat er 48,9 duizend. Het CBS noemt daarbij een bijzondere oorzaak: 29,8 duizend woningen werden in juni versneld geregistreerd, waardoor het kwartaalcijfer extra hoog uitviel. Het tweede kwartaal was daardoor uitzonderlijk hoog en is geen gewone basis voor een trend.

De vergelijking met eerdere kwartalen laat wel zien dat de bouwproductie sterk schommelt. Het aantal opleveringen lag in het derde kwartaal van 2025 op 14,853 duizend, daalde in het eerste kwartaal van 2026 naar 13,758 duizend en steeg daarna naar 16,420 duizend en 18,058 duizend. Een enkel kwartaal kan dus een omslag suggereren die bij een langere reeks minder groot blijkt.

Ook de bouwomzet nam toe: in het derde kwartaal lag die 5,7 procent hoger dan een jaar eerder. Dat is een nominale omzetontwikkeling en zegt niet hoeveel meer gebouwen of woningen er werkelijk zijn gebouwd; prijzen en kosten spelen mee. Voor de woningmarkt blijft de vraag achter het cijfer liggen: extra opleveringen vergroten het aanbod, maar het effect op betaalbaarheid hangt ook af van huishoudensgroei, huren, hypotheekrente en de verdeling over woningtypen. Wat we niet weten, is hoeveel van de vergunde woningen daadwerkelijk wordt gebouwd en wanneer zij beschikbaar komen.

Het cijfer van twee kanten
▲ Lichtpunten
  • Er werden 3,2 duizend meer nieuwbouwwoningen gebouwd dan in het derde kwartaal van 2025.
  • De bouwomzet groeide met 5,7 procent op jaarbasis.
▼ Zorgpunten
  • Het aantal vergunningen daalde van 48,9 duizend in het tweede kwartaal naar 16,6 duizend in het derde kwartaal.
  • De vergunningpiek in juni kwam mede door versnelde registratie en is daardoor geen normale trend.
Kritische noot

De stijging van de opleveringen zegt vooral iets over projecten die eerder zijn voorbereid. Voor de toekomstige bouwproductie is het vergunningcijfer relevanter, maar dat is door de registratiepiek moeilijk te interpreteren.

Wie merkt wat
Huishoudens
Meer opleveringen vergroten het woningaanbod, maar zeggen nog niet dat woningen betaalbaarder worden.
Ondernemers
Bouwbedrijven zien hogere omzet, maar krijgen te maken met een onzekere pijplijn van nieuwe projecten.
Overheid
Gemeenten moeten vergunningverlening, netcapaciteit en woningbouwplanning beter op elkaar afstemmen.

Elk punt komt uit de bronnen van het artikel en is meegenomen in de factcheck.

Meerdere perspectieven
Wat vaststaat
  • Het aantal opgeleverde nieuwbouwwoningen steeg naar 18,058 duizend in het derde kwartaal.
  • Het aantal vergunningen bedroeg 16,6 duizend, tegenover 48,9 duizend in het tweede kwartaal.
  • De bouwomzet steeg met 5,7 procent ten opzichte van een jaar eerder.
Midden

Argumenten: Snellere vergunningverlening en betere infrastructuur zijn nodig, maar projecten moeten financieel, ruimtelijk en juridisch uitvoerbaar blijven.

Waarden: Uitvoerbaarheid, rechtszekerheid en evenwicht tussen belangen.

Gevolgen: Een stabiele pijplijn van vergunningen is belangrijker dan een eenmalige kwartaalpiek.

Rechts

Argumenten: Minder regels, lagere bouwkosten en meer ruimte voor marktpartijen kunnen de productie structureel verhogen.

Waarden: Eigendom, marktwerking en efficiëntie.

Gevolgen: Te veel voorschriften of langdurige procedures kunnen projecten onrendabel maken en het aanbod beperken.

Factcheck Goedgekeurd

Gecontroleerd door een tweede AI-agent, aan de hand van de bronnen. Ook die controle kan fouten maken.

Alle woning- en vergunningcijfers komen uit de CBS-publicatie. De tekst maakt expliciet onderscheid tussen opleveringen, vergunningen en bouwomzet.

  • Bevestigd In het derde kwartaal werden 18,1 duizend nieuwbouwwoningen gebouwd. — CBS meldt 18,058 duizend woningen.
  • Bevestigd Voor 16,6 duizend woningen werd een vergunning afgegeven. — CBS-publicatie van 20 november 2026.
  • Bevestigd In het tweede kwartaal waren 48,9 duizend vergunningen geregistreerd. — CBS verklaart dit mede door versnelde registratie in juni.
Noot van de redactie
De opleveringen zijn gerealiseerde productie; vergunningen zijn een vooruitlopende indicator. Het tweede kwartaal bevatte een uitzonderlijke registratiepiek door regelgeving rond netcongestie.

← Terug naar de voorpagina