Westnijlvirus verspreidt zich, Sanquin scherpt screening aan
Het RIVM telt 28 lokaal opgelopen infecties en Sanquin test sinds vrijdag alle relevante donaties in Nederland.
Het aantal vastgestelde Nederlandse westnijlvirusinfecties is in september opgelopen. Sanquin heeft de screening van bloed, bloedplaatjes en plasma voor directe transfusie daarom landelijk uitgebreid.
Het westnijlvirus circuleert deze zomer duidelijker in Nederland dan in de afgelopen jaren. Het RIVM meldde op 17 september dat tot en met 16 september 28 mensen een in Nederland opgelopen infectie hadden. Dat waren er tien meer dan een week eerder. Daarnaast waren in 2026 tot dat moment 88 paarden en 100 vogels positief gemeld en was het virus in drie onderzochte muggenpools gevonden. Die cijfers laten verspreiding zien, maar zeggen niet dat het risico voor iedere Nederlander groot is.
Het virus circuleert vooral tussen vogels en muggen. De gewone huissteekmug kan het na een beet bij een besmette vogel verder overdragen aan mensen en paarden. Bij mensen verloopt een infectie meestal zonder ernstige ziekte. Volgens het RIVM krijgt ongeveer 80 procent geen klachten, rond 19 procent milde griepachtige klachten en ongeveer 1 procent een ernstige neurologische aandoening zoals hersenontsteking of hersenvliesontsteking. Bij die ernstige vormen is het overlijdensrisico hoger, vooral bij ouderen.
Bij de huidige uitbraak is ook bloedveiligheid een aandachtspunt. Eén patiënt kreeg het virus via een bloedtransfusie van een donor bij wie later westnijlvirus werd vastgesteld. Die patiënt was ziek en is overleden, maar het RIVM benadrukt dat de doodsoorzaak onduidelijk is. In totaal waren in 2026 vier patiënten met een westnijlvirusinfectie overleden. Dat betekent niet dat bij alle vier het virus de directe doodsoorzaak was. Zulke verschillen zijn belangrijk bij de interpretatie van cijfers over infecties en sterfte.
Sanquin heeft daarom de screening uitgebreid. Sinds 18 september worden in heel Nederland alle donaties van bloed, bloedplaatjes en plasma die voor directe transfusie zijn bestemd op het westnijlvirus getest. In de meeste risicogebieden gebeurt dat per individuele donatie. In Groningen, Drenthe en Friesland, waar volgens Sanquin nog geen lokale infecties bij mens of dier waren gevonden, worden donaties eveneens gecontroleerd maar met samengestelde testen. Sanquin zegt dat de uitslagen van de individuele screening binnen 24 uur beschikbaar zijn voordat producten worden vrijgegeven.
De uitbreiding van de bloedtest is een voorzorgsmaatregel en geen aanwijzing dat bloedtransfusies in Nederland onveilig zouden zijn geworden. Zij is juist bedoeld om transmissie via bloedproducten te voorkomen nu het virus op meer plaatsen wordt aangetroffen. Voor het algemene publiek blijft bescherming tegen muggenbeten de belangrijkste individuele maatregel. Het RIVM en andere organisaties volgen mensen, dieren, vogels en muggen om de verspreiding te beoordelen. Omdat het seizoen nog loopt en meldingen wekelijks worden bijgewerkt, kunnen de aantallen na 16 september verder veranderen.
Factcheck Goedgekeurd met correcties · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
RIVM en Sanquin leveren actuele primaire cijfers en maatregelen. De factcheck voorkomt dat overlijden na een infectie automatisch als overlijden door het virus wordt weergegeven.
- bevestigd Tot en met 16 september waren 28 in Nederland opgelopen infecties gemeld. — Het RIVM geeft 28 lokale humane meldingen in de tabel en tekst van 17 september. bron
- bevestigd In 2026 waren tot die datum 88 paarden, 100 vogels en drie muggenpools positief gemeld. — Deze aantallen staan in dezelfde RIVM update. bron
- onjuist De patiënt die via een bloedtransfusie besmet raakte, is aantoonbaar door het westnijlvirus overleden. — Het RIVM meldt dat de patiënt overleed maar dat de doodsoorzaak onduidelijk is. bron
- bevestigd Sanquin test sinds 18 september landelijk donaties bestemd voor directe transfusie op westnijlvirus. — Sanquin heeft landelijke screening aangekondigd, individueel in risicogebieden en gepoold in Groningen, Drenthe en Friesland. bron
1 correctie(s) doorgevoerd
- Was: Een patiënt overleed door een met westnijlvirus besmette bloedtransfusie.Nu: Een patiënt die via een bloedtransfusie met westnijlvirus besmet raakte is overleden, maar het RIVM zegt dat de doodsoorzaak onduidelijk is. (Een temporele samenloop bewijst in dit geval geen directe doodsoorzaak.)
Noot van de redactie
De cijfers zijn gebaseerd op de RIVM update van 17 september met standen tot en met 16 september. Het aantal kan na publicatie verder oplopen. De doodsoorzaak van de patiënt die via transfusie besmet raakte is expliciet als onduidelijk vermeld. De aangeleverde koppenlijst bevatte twee AD koppen over de groeiende vogelmeldingen en extra bloedcontrole.Bronnen
- Actualiteiten over westnijlkoorts — RIVM
- Westnijlkoorts — RIVM
- Uitbreiding screening op het westnijlvirus — Sanquin