Bloedmarker wijst mogelijk op vroege Parkinson
Onderzoekers van Radboudumc vonden verhoogde AADC-activiteit bij mensen met Parkinson en een mogelijke voorfase.
Een bloedmeting van het enzym AADC kan mogelijk helpen om Parkinson al in een vroege of nog niet-klinische fase te herkennen. De studie is gepubliceerd in EBioMedicine, maar de test is nog geen gevalideerde diagnostische methode voor dagelijks gebruik.
Onderzoekers van Radboudumc onderzochten de activiteit van aromatic l-amino acid decarboxylase, kortweg AADC, in bloedserum. Dat enzym speelt een rol bij de omzetting van levodopa in dopamine. De studie omvatte 757 deelnemers uit verschillende onderzoeksgroepen: mensen met een vermoedelijke prodromale vorm van Parkinson, mensen met vroege Parkinson, patiënten met een langer bestaande aandoening en controlepersonen zonder Parkinson.
Bij 43 deelnemers was sprake van een vermoedelijke prodromale vorm. Dat betekent dat zij volgens onderzoekscriteria een verhoogde kans op Parkinson hadden, bijvoorbeeld door bepaalde vroege verschijnselen, maar nog niet noodzakelijk een klinische diagnose hadden. Hun mediane AADC-activiteit lag hoger dan bij 74 controlepersonen. Ook bij 116 mensen met onbehandelde vroege Parkinson lag de activiteit hoger dan in de controlegroep.
De verschillen waren statistisch duidelijk, maar de test maakte nog geen scherpe scheiding tussen individuen. Voor de groep met vermoedelijke prodromale Parkinson rapporteerden de onderzoekers een area under the curve van 0,669. Voor onbehandelde vroege Parkinson was dat 0,693. Dat wijst op een beperkte tot matige voorspellende waarde, niet op een test die zelfstandig een diagnose kan stellen.
De onderzoekers zagen bovendien dat dopaminerge medicatie de AADC-activiteit sterk verhoogde. Bij behandelde patiënten lag de mediane waarde rond 110 mU/L, tegenover ongeveer 46 mU/L bij onbehandelde patiënten met vroege Parkinson en ongeveer 35 mU/L bij de controles. Daardoor moet bij de interpretatie van de meting rekening worden gehouden met medicijngebruik.
De publicatie is een observationele analyse van meerdere bestaande cohorten. De onderzoekers meten een verband tussen AADC-activiteit en Parkinson, maar tonen daarmee nog niet aan dat de bloedmarker ziekteontwikkeling kan voorspellen bij mensen die later wel of geen Parkinson krijgen. Daarvoor zijn onder meer onafhankelijke herhaalstudies en langdurige vervolgmetingen nodig.
De mogelijke betekenis ligt voorlopig vooral in onderzoek. Een betrouwbare biomarker kan helpen om deelnemers voor klinische studies beter te selecteren en veranderingen in vroege ziektefasen te volgen. De studie geeft geen grond om op basis van een losse bloedwaarde zelf conclusies te trekken over een persoonlijke diagnose of behandeling.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De aantallen, meetwaarden en testprestaties komen overeen met de gepubliceerde studie. De tekst maakt duidelijk onderscheid tussen een onderzoeksmarker en een klinisch gevalideerde test.
- bevestigd De studie omvatte 757 deelnemers. — De open-access publicatie noemt in totaal 757 deelnemers. bron
- bevestigd De studie onderzocht AADC-activiteit in bloedserum. — Dit staat in de methodesectie van de publicatie. bron
- bevestigd AADC-activiteit was hoger bij prodromale en onbehandelde vroege Parkinson dan bij controles. — Dit is de belangrijkste bevinding van de studie. bron
- bevestigd De AUC bedroeg 0,669 voor prodromale Parkinson en 0,693 voor onbehandelde vroege Parkinson. — De waarden staan in de resultaten van de publicatie. bron
- bevestigd Dopaminerge medicatie verhoogde de AADC-activiteit sterk. — De studie rapporteert een dosisafhankelijke verhoging bij behandelde patiënten. bron
- bevestigd De test is nog geen gevalideerde diagnostische methode voor dagelijks gebruik. — De studie beschrijft een mogelijke biomarker en geen klinische standaardtest. bron
Noot van de redactie
De studie is peer-reviewed en open toegankelijk. De bevindingen wijzen op een mogelijke biomarker, maar zeggen nog niet dat de test geschikt is voor individuele diagnose of screening.Bronnen
- Serum aromatic l-amino acid decarboxylase activity as a biomarker for prodromal and manifest Parkinson's disease — PubMed / EBioMedicine
- Serum aromatic l-amino acid decarboxylase activity as a biomarker for prodromal and manifest Parkinson's disease — Radboudumc-onderzoekers / PMC
- AHEAD Op Maat — Radboudumc