Frankrijk en Mexico winnen steun voor vrijwillige vetoregel
128 landen steunen inmiddels een politieke afspraak om bij massale wreedheden geen veto te gebruiken.
Frankrijk en Mexico melden nieuwe steun voor hun initiatief om het veto in de VN-Veiligheidsraad vrijwillig op te schorten bij genocide, misdaden tegen de menselijkheid en grootschalige oorlogsmisdaden. Het aantal steunende landen staat volgens Frankrijk op 128. De afspraak verandert het VN-Handvest niet en verplicht de permanente leden juridisch tot niets.
Het initiatief werd in 2015 door Frankrijk en Mexico gepresenteerd. Het uitgangspunt is dat permanente leden van de Veiligheidsraad hun veto niet gebruiken wanneer een resolutie bedoeld is om massale wreedheden te stoppen of te voorkomen. De landen willen daarmee voorkomen dat een enkel permanent lid internationale actie blokkeert.
Frankrijk zegt dat de steun de afgelopen vier maanden is gegroeid met 21 landen uit Afrika, Latijns-Amerika, het Caribisch gebied en Azië. De nieuwe steun werd besproken tijdens een ministeriële bijeenkomst aan de zijlijn van de 81ste Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York.
De Veiligheidsraad telt vijftien leden. China, Frankrijk, Rusland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten zijn de vijf permanente leden met vetorecht. Een resolutie kan worden tegengehouden wanneer een van hen tegenstemt, ook als een meerderheid van de overige leden voor is.
De voorgestelde beperking is politiek en vrijwillig. Volgens de VN verandert zij de formele bevoegdheden uit het Handvest niet. Het initiatief vraagt dus om zelfbinding: landen spreken af hun bestaande recht in bepaalde omstandigheden niet te gebruiken. Een permanente lidstaat kan zich later alsnog aan die afspraak onttrekken.
Frankrijk koppelt het voorstel aan het bredere debat over de geloofwaardigheid van multilateralisme. Voorstanders zeggen dat de Veiligheidsraad alleen gezag houdt wanneer hij kan optreden bij de zwaarste internationale misdrijven. Tegenstanders kunnen daartegenover stellen dat de vijf permanente leden juist hun veto nodig hebben om te voorkomen dat de raad beslissingen neemt die zij als bedreiging voor hun veiligheid of soevereiniteit zien.
De praktische betekenis hangt daardoor af van politieke druk, niet alleen van het aantal handtekeningen. Zolang de permanente leden niet allemaal bereid zijn zichzelf te beperken, blijft het voorstel vooral een normatief signaal. Het kan de drempel voor diplomatieke kritiek verlagen, maar het neemt de blokkademogelijkheid juridisch niet weg.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- De Frans-Mexicaanse verklaring vraagt permanente leden vrijwillig af te zien van hun veto bij massale wreedheden.
- 128 landen steunen de verklaring volgens Frankrijk.
- De verklaring verandert de formele bevoegdheden uit het VN-Handvest niet.
Links
Argumenten Een veto mag internationale bescherming niet blokkeren wanneer burgers slachtoffer worden van genocide of oorlogsmisdaden. Landen die het systeem kunnen lamleggen, hebben volgens deze visie een extra verantwoordelijkheid om hun macht terughoudend te gebruiken.
Waarden Mensenrechten, internationale verantwoordelijkheid en bescherming van burgers.
Gevolgen Meer vrijwillige terughoudendheid kan sneller optreden mogelijk maken, maar zonder juridische afdwingbaarheid blijft het risico op selectieve toepassing bestaan.
Midden
Argumenten De verklaring is een realistische tussenstap: zij vraagt geen onmiddellijke wijziging van het Handvest, maar bouwt politieke druk en gedeelde normen op. Tegelijk moet de beoordeling van massale wreedheden zorgvuldig en geloofwaardig gebeuren.
Waarden Multilateralisme, institutionele stabiliteit en diplomatieke haalbaarheid.
Gevolgen Een geleidelijke norm kan vertrouwen herstellen, maar alleen als landen duidelijk maken wie de criteria toepast en hoe misbruik wordt voorkomen.
Rechts
Argumenten Het vetorecht is onderdeel van de machtsbalans waarmee de grote mogendheden in de Veiligheidsraad blijven samenwerken. Een vrijwillige beperking kan worden gebruikt om veiligheidsbelangen van permanente leden te negeren of om politieke kwalificaties als feiten te presenteren.
Waarden Nationale soevereiniteit, strategische stabiliteit en terughoudendheid met internationale macht.
Gevolgen Het behouden van het veto voorkomt volgens deze benadering escalatie tussen grootmachten, maar kan de Veiligheidsraad machteloos laten wanneer een permanent lid zelf partij is in een conflict.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De actuele steun, het vrijwillige karakter en de bestaande veto-structuur zijn rechtstreeks gecontroleerd bij Franse en VN-bronnen. De tekst onderscheidt politieke betekenis van juridische werking.
- bevestigd 128 landen steunen de politieke verklaring over vrijwillige opschorting van het veto. — France Diplomatie noemt dit aantal in de verklaring van 21 september 2026. bron
- bevestigd Frankrijk en Mexico presenteerden het initiatief in 2015. — De VN beschrijft de oorsprong van het initiatief en de politieke verklaring. bron
- bevestigd De Veiligheidsraad heeft vijftien leden, waarvan vijf permanent zijn. — De officiële VN-informatie over de Veiligheidsraad beschrijft de samenstelling en het vetorecht. bron
- bevestigd De afspraak verandert het VN-Handvest niet en is vrijwillig. — De VN en France Diplomatie beschrijven het initiatief als een politieke, vrijwillige afspraak. bron
Noot van de redactie
De Franse regering levert de actuele aantallen en de nieuwe steun; de VN beschrijft de bestaande werking van het veto en het vrijwillige karakter van het initiatief. De tekst doet geen uitspraak over de wenselijkheid ervan.Bronnen
- Suspension du veto en cas d’atrocités de masse — France Diplomatie
- Security Council — United Nations
- Why France wishes to regulate use of the veto in the United Nations Security Council — France Diplomatie