Nulnorm voor verkeer botst op politiecapaciteit
Een volledig verbod op alcohol en drugs achter het stuur klinkt helder, maar vraagt intensievere controles en meer capaciteit.
Het kabinet heeft in het coalitieakkoord een zero-tolerancebeleid voor alcohol en drugs in het verkeer aangekondigd. De politie waarschuwt tegelijk dat juist deze controles niet geautomatiseerd kunnen worden en menskracht vereisen.
De discussie over een nulnorm gaat over meer dan de vraag of bestuurders na één drankje nog mogen rijden. Het coalitieakkoord voor 2026-2030 noemt een zero-tolerancebeleid voor alcohol- en drugsgebruik in het verkeer, naast strengere handhaving, zwaardere straffen, een alcoholslot en een aangescherpt puntenrijbewijs.
De huidige regels werken met grenswaarden. Voor ervaren bestuurders ligt de alcohollimiet op 0,5 promille; voor beginnende bestuurders is dat 0,2 promille. Voor drugs gelden wettelijke grenswaarden per stof. Bij combinaties van drugs onderling of drugs en alcohol geldt al een nulgrens.
Het verschil tussen alcohol en drugs is ook praktisch. Een alcoholcontrole kan snel met een ademanalyse worden uitgevoerd. Bij een positieve drugstest volgt doorgaans bloedonderzoek door het Nederlands Forensisch Instituut. De politie heeft eerder aan de Tweede Kamer gemeld dat drugstesten arbeidsintensiever zijn en capaciteit kunnen verdringen.
Dat probleem is niet theoretisch. In het Landelijk Actieplan verkeersveiligheid staat dat staandehoudingen noodzakelijk blijven, omdat alcohol- en drugsgebruik niet via gewone verkeerscamera’s kan worden vastgesteld. Hetzelfde plan vermeldt dat in 2022 tijdens weekendnachten 2,6 procent van de automobilisten onder invloed van alcohol reed. Dat was bijna twee keer het laagste gemeten percentage uit 2017.
Lokale controles laten zien hoe de uitvoering eruitziet. De politie controleerde in augustus in Hoofddorp en Badhoevedorp 288 bestuurders met een alcoholtest en ongeveer 140 met een drugstest. Zes bestuurders werden aangehouden op verdenking van rijden onder invloed van drugs; niemand werd daar voor alcohol aangehouden.
Voorstanders van een nulnorm zien een eenvoudige boodschap: wie rijdt, gebruikt niets. Tegenstanders wijzen erop dat een absolute norm niet automatisch hetzelfde is als een betere meting van actuele rijvaardigheid. Vooral bij drugs kunnen sporen langer aantoonbaar blijven dan het effect duurt. Het politieke vraagstuk is daarom niet alleen welke norm op papier komt, maar ook welke test, bewijsregel en handhavingscapaciteit daarbij horen.
Het actieplan noemt inmiddels vooral samenwerking, educatie, een verkenning van herinvoering van het alcoholslot en een wetsvoorstel over rijontzeggingen. Het maakt niet duidelijk dat de huidige promillegrenzen al zijn vervangen. De nulnorm is dus een beleidsvoornemen uit het coalitieakkoord, geen volledig uitgewerkt nieuw verkeersregime.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- Het coalitieakkoord noemt een zero-tolerancebeleid.
- De huidige regels werken met grenswaarden voor alcohol en verschillende drugs.
- Drugscontroles kunnen een speekseltest en aansluitend bloedonderzoek vereisen.
- De politie zegt dat staandehoudingen voor deze controles noodzakelijk blijven.
Links
Argumenten De belangrijkste winst zit in minder slachtoffers en een norm die geen ruimte laat voor twijfel. Investeren in extra politiecapaciteit, openbaar vervoer en preventie is volgens deze invalshoek verstandiger dan vooral zwaarder straffen.
Waarden Gelijke verkeersveiligheid, bescherming van kwetsbare weggebruikers en publieke gezondheid.
Gevolgen Een nulnorm kan de sociale norm verduidelijken, maar zonder extra capaciteit blijft het vooral symbolisch en kunnen andere politietaken worden verdrongen.
Midden
Argumenten Een strengere aanpak is verdedigbaar, maar moet juridisch en technisch uitvoerbaar zijn. De norm, testmethode, bewijsregel en gevolgen voor mensen met voorgeschreven medicijnen moeten samen worden uitgewerkt.
Waarden Proportionaliteit, uitvoerbaarheid en rechtszekerheid.
Gevolgen Een gefaseerde invoering met evaluatie kan verkeersveiligheid verbeteren zonder dat de strafrechtketen overbelast raakt.
Rechts
Argumenten Rijden en middelengebruik horen niet samen. Een heldere nulnorm, zichtbare controles en stevige sancties maken de verantwoordelijkheid van de bestuurder duidelijker.
Waarden Eigen verantwoordelijkheid, orde en afschrikking.
Gevolgen De maatregel kan de pakkans en normstelling versterken, maar vraagt volgens deze invalshoek vooral om efficiëntere tests en minder bureaucratie.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De beleidsrichting, bestaande grenswaarden en uitvoeringsproblemen zijn rechtstreeks terug te vinden in overheids- en politiebronnen. De tekst maakt duidelijk onderscheid tussen een voornemen en geldend recht.
- bevestigd Het coalitieakkoord noemt zero tolerance voor alcohol en drugs in het verkeer. — Coalitieakkoord, onderdeel verkeersveiligheid. bron
- bevestigd Voor ervaren bestuurders geldt een alcohollimiet van 0,5 promille en voor beginnende bestuurders 0,2 promille. — Politie-informatie over wettelijke alcohollimieten. bron
- bevestigd Bij combinaties van drugs of drugs en alcohol geldt een nulgrens. — Rijksoverheid legt de combinatiegrens uit. bron
- bevestigd In 2022 reed 2,6 procent van automobilisten in weekendnachten onder invloed van alcohol. — Landelijk Actieplan verkeersveiligheid 2026-2029. bron
- bevestigd Bij de controle in Hoofddorp en Badhoevedorp werden zes bestuurders aangehouden voor drugsgebruik. — Politiebericht van 27 augustus 2026. bron
Noot van de redactie
Het zero-tolerancebeleid staat in het coalitieakkoord. De bestaande grenswaarden en de uitvoeringsproblemen zijn bevestigd door overheid en politie; een uitgewerkte nieuwe wet met nulgrens voor alle bestuurders is niet aangetroffen.Bronnen
- Coalitieakkoord 2026-2030 — Coalitiepartijen
- Landelijk Actieplan verkeersveiligheid 2026-2029 — Tweede Kamer
- Alcohol- en drugscontrole: geen alcohol, wel zes bestuurders onder invloed van drugs — Politie
- Am I allowed to drive under the influence of drugs? — Rijksoverheid