Radarstation Herwijnen mag er komen
De Raad van State laat het plan voor een militaire radar bij Herwijnen doorgaan na een juridische reparatie.
.JPG){kind=link}
Defensie mag een nieuw militair radarstation bouwen bij Herwijnen. De Raad van State verklaarde het rijksinpassingsplan woensdag definitief, nadat de blootstellingslimieten juridisch aan het plan waren toegevoegd.
De Afdeling bestuursrechtspraak behandelde het plan voor een tweede SMART-L-radarstation. De locatie ligt bij Herwijnen, op een plek waar eerder een civiele radar van Luchtverkeersleiding Nederland stond. Het rijk nam de planologische regie over nadat de voormalige gemeente Lingewaal in 2018 geen bestemmingsplan voor het station had vastgesteld.
Omwonenden, de stichting Niet Nog een Radar in Herwijnen en het gemeentebestuur van West Betuwe verzetten zich tegen de locatie. Zij voerden onder meer aan dat andere plekken geschikter zouden zijn en dat de radar gevolgen kan hebben voor gezondheid, woonomgeving, apparatuur en geluid.
De Raad van State vindt dat Defensie en het ministerie voor Volkshuisvesting de keuze voor Herwijnen voldoende hebben onderbouwd. De ministers hadden verschillende rapporten laten opstellen en alternatieve locaties onderzocht. Dat zij daarbij met een voorkeurslocatie werkten, maakte het onderzoek volgens de uitspraak niet ongeldig.
Een juridisch gebrek zat wel in de omgang met elektromagnetische straling. De ministers hadden zich gebaseerd op de blootstellingslimieten van de International Commission on Non-Ionizing Radiation Protection, de ICNIRP. Volgens de Raad van State bieden die limieten voldoende waarborg voor de volksgezondheid, maar hadden ze expliciet in het plan moeten staan.
De bestuursrechter heeft dat gebrek zelf hersteld door de ICNIRP-contour aan de planregels toe te voegen. Daarmee is het plan definitief geworden. De ministers moeten de aangepaste regels binnen vier weken verwerken in de digitale planstukken.
De uitspraak gaat over het rijksinpassingsplan. Bezwaren tegen de omgevingsvergunning voor de bouw en exploitatie waren eerder naar de rechtbank Gelderland verwezen. De uitspraak betekent dus dat de ruimtelijke basis voor het project vaststaat, maar niet dat ieder afzonderlijk onderdeel van de uitvoering daarmee buiten discussie is.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- De Raad van State heeft het rijksinpassingsplan definitief verklaard.
- De rechter heeft de ICNIRP-contour aan de planregels toegevoegd.
- Omwonenden en het gemeentebestuur maakten bezwaar tegen de locatie en mogelijke gevolgen.
- Een tweede SMART-L-radarstation is volgens de uitspraak nodig voor de verdediging van het Nederlandse luchtruim.
Links
Argumenten De nationale veiligheidswinst rechtvaardigt niet automatisch dat een lokaal bestuur en omwonenden buitenspel worden gezet. Een zorgvuldige overheid zou gezondheid, leefomgeving en draagvlak zwaarder moeten laten wegen en eerst maximaal inzetten op een locatie met minder lokale lasten.
Waarden Bescherming van burgers, voorzorg, democratische zeggenschap en een eerlijke verdeling van veiligheidslasten.
Gevolgen Snellere uitvoering wordt ingeruild voor aanvullend onderzoek of een nieuwe locatieafweging, maar dat kan het vertrouwen in Defensie en ruimtelijke besluiten versterken.
Midden
Argumenten Het luchtruim moet worden verdedigd, maar dat vereist transparante onderbouwing, onafhankelijke metingen en harde nalevingsvoorwaarden. De uitspraak biedt een institutioneel compromis: het project kan doorgaan, terwijl de blootstellingslimieten juridisch zijn vastgelegd.
Waarden Rechtszekerheid, proportionaliteit, deskundige besluitvorming en controleerbare uitvoering.
Gevolgen Het project gaat door, maar Defensie houdt een blijvende plicht om normen, vergunningen en hinderbeperking aantoonbaar na te leven.
Rechts
Argumenten Een militaire radar is vitale infrastructuur en mag niet eindeloos worden vertraagd door lokaal verzet wanneer de nationale noodzaak en veiligheidseisen voldoende zijn onderzocht.
Waarden Nationale veiligheid, bestuurlijke slagkracht, bescherming van het grondgebied en gezag van democratisch genomen besluiten.
Gevolgen De staat kan sneller capaciteit opbouwen en toekomstige veiligheidsprojecten voorspelbaarder uitvoeren, met het risico dat lokaal wantrouwen verder groeit.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De kern van het artikel volgt rechtstreeks uit de uitspraak van de Raad van State. Claims over gezondheid zijn beperkt tot wat de rechter daarover oordeelde.
- bevestigd De Raad van State verklaarde het rijksinpassingsplan voor Radar Herwijnen definitief. — Dit staat in het persbericht bij de uitspraak van 23 september 2026. bron
- bevestigd De rechter voegde de ICNIRP-contour aan het plan toe. — De uitspraak beschrijft dat het gebrek zelf is hersteld door een planregel en contour toe te voegen. bron
- bevestigd De rechter vond de locatiekeuze voor Herwijnen voldoende onderbouwd. — De Raad van State verwijst naar meerdere rapporten en een onderzoek naar alternatieve locaties. bron
- bevestigd Bezwaren tegen de omgevingsvergunning zijn eerder naar de rechtbank Gelderland verwezen. — Dat procesverloop staat in de achtergrond van de uitspraak. bron
Noot van de redactie
Zeker zijn de definitieve planologische toestemming, de toevoeging van de ICNIRP-contour en de beoordeling van alternatieve locaties. De afzonderlijke vergunningprocedure en de planning van de bouw vallen buiten deze uitspraak.Bronnen
- Uitspraak 202502316/5/R4 — Raad van State