Drents Archief waarschuwt voor verzonnen AI-bronnen
Mensen die AI gebruiken voor stamboomonderzoek krijgen soms niet-bestaande akten en inventarisnummers voorgeschoteld.
Het Drents Archief waarschuwt gebruikers van kunstmatige intelligentie voor fouten in stamboomonderzoek. Volgens het archief levert AI soms overtuigend klinkende, maar niet-bestaande documenten, namen en bronverwijzingen op.
Het archief zegt steeds vaker vragen te krijgen van mensen die AI hebben gebruikt bij hun zoektocht naar voorouders. In sommige gevallen vragen zij naar een huwelijksakte die niet bestaat of naar een inventarisnummer dat door een AI-systeem is verzonnen.
Dat probleem ontstaat doordat taalmodellen ontbrekende informatie kunnen aanvullen met patronen die aannemelijk klinken. Een antwoord kan daardoor vloeiend en gedetailleerd zijn zonder dat de genoemde persoon, datum of bron werkelijk in een archief voorkomt.
Genealogisch onderzoek is extra gevoelig voor zulke fouten. Een verkeerde geboortedatum, een naamgenoot of een niet-bestaande familieband kan in een stamboom worden overgenomen en daarna als uitgangspunt dienen voor nieuwe zoekopdrachten. Zo kan een kleine fout zich door meerdere generaties verspreiden.
Het Drents Archief adviseert daarom om originele archiefinventarissen, scans en databases zelf te controleren. AI kan volgens de instelling wel helpen bij het bedenken van zoekrichtingen, het ordenen van aantekeningen, het maken van een tijdlijn of het uitleggen van oude termen.
De waarschuwing betekent niet dat AI voor genealogie volledig onbruikbaar is. Volgens het archief ligt het verschil hierin: een hulpmiddel genereert vragen en hypotheses, terwijl een bron bewijs levert. Alleen documenten en gegevens die in een controleerbare collectie terug te vinden zijn, kunnen als onderbouwing van een familieverband dienen.
De instelling publiceerde ook aanwijzingen om te voorkomen dat gebruikers AI als historische bron behandelen. Een chatbot baseert antwoorden op patronen in tekst en laat niet automatisch zien waar een bewering vandaan komt.
Het archief noemt geen landelijk aantal gevallen en presenteert geen onderzoek waaruit blijkt hoe vaak zulke fouten voorkomen. Wel is de waarschuwing een concreet voorbeeld van een breder probleem bij generatieve AI: overtuigende formuleringen kunnen de indruk van betrouwbaarheid wekken zonder controleerbare basis.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De voorbeelden en adviezen zijn rechtstreeks gecontroleerd bij het Drents Archief en bij een onafhankelijke regionale berichtgeving. Het artikel doet geen uitspraken over de landelijke omvang, omdat daarvoor geen onderzoek of cijfers zijn gevonden.
- bevestigd Het Drents Archief ontvangt vragen over niet-bestaande akten en verzonnen inventarisnummers na gebruik van AI. — Staat op de informatiepagina van het Drents Archief. bron
- bevestigd AI kan namen, data en familieverbanden genereren die niet bewezen zijn. — Het archief beschrijft dit als gevolg van hallucinaties en waarschuwt voor naamgenoten en foutieve verbanden. bron
- bevestigd RTV Drenthe meldde dezelfde waarschuwing op 24 september 2026. — De regionale videoberichtgeving is via de openbare publicatie terug te vinden. bron
Noot van de redactie
De concrete waarschuwing komt van het Drents Archief en is onafhankelijk door RTV Drenthe gemeld. Er zijn geen landelijke cijfers gevonden over de omvang van het probleem.Bronnen
- AI en onderzoek — Drents Archief
- Pas op met gebruiken van AI bij stamboomonderzoek — RTV Drenthe via Drimble
- AI en stamboomonderzoek: do’s en don’ts — Drents Archief