Jonge planeet geeft kijkje in geboorte van werelden
Elias 2-24 b is minder dan een miljoen jaar oud en nog bezig materiaal uit zijn geboorteschijf op te nemen.
Astronomen hebben de tot nu toe jongst bekende exoplaneet bevestigd. Elias 2-24 b draait op ongeveer 450 lichtjaar afstand om een jonge ster en biedt een zeldzame blik op een planeet terwijl die nog ontstaat.
De planeet is waarschijnlijk minder dan een miljoen jaar oud en heeft ongeveer de massa van Jupiter. Zij bevindt zich in een schijf van gas en stof rond de ster Elias 2-24, op ongeveer 55 keer de afstand tussen de aarde en de zon.
De bevestiging kwam tot stand door waarnemingen met meerdere telescopen. Onderzoekers combineerden gegevens van de Keck-telescoop, de Very Large Telescope van de Europese Zuidelijke Sterrenwacht en de ALMA-radio-interferometer. Ook oude Keck-waarnemingen uit 2018 en 2020 werden opnieuw geanalyseerd.
In de stofschijf rond de ster was al eerder een opening gezien. Zo’n opening kan ontstaan doordat een planeet materiaal uit haar baan wegtrekt, maar kan ook andere oorzaken hebben. Een zwakke lichtbron in de opening bleef daarom jarenlang onderwerp van discussie. De beweging van het object in de gecombineerde gegevens past volgens het onderzoek beter bij een planeet dan bij een achtergrondster of een meetfout.
Het onderzoek is gepubliceerd in The Astrophysical Journal Letters. Daarmee gaat het om een door vakgenoten beoordeelde publicatie, niet alleen om een onbeoordeeld voorpublicatierapport. De onderzoekers schatten de massa op ongeveer 1,9 tot 4 Jupiter-massa’s, waarbij de uitkomst afhankelijk is van modellen voor de leeftijd en de helderheid van het systeem.
De ontdekking is relevant omdat de planeet nog materiaal uit haar omgeving verzamelt. De meeste bekende exoplaneten zijn veel ouder en worden gevonden wanneer zij voor hun ster langs bewegen. Jonge planeten zijn moeilijker te zien omdat zij verborgen liggen in stof en omdat hun eigen licht wordt overschaduwd door de ster.
De waarneming past niet zonder meer in de eenvoudigste modellen voor planeetvorming. Volgens de gebruikte modellen kan de vorming van een planeet met de massa van Jupiter op deze grote afstand meerdere miljoenen jaren duren. Eén jong systeem is echter onvoldoende om zulke modellen definitief te verwerpen. Nieuwe waarnemingen moeten uitwijzen hoe betrouwbaar de leeftijds- en massa-inschattingen zijn en of vergelijkbare planeten vaker voorkomen.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De kernbevindingen zijn gebaseerd op een gepubliceerde astronomische studie en primaire observatoriuminformatie. Onzekerheden over leeftijd en massa zijn expliciet in het artikel verwerkt.
- bevestigd Elias 2-24 b is minder dan een miljoen jaar oud. — De studie en de betrokken observatoria geven deze geschatte leeftijd. bron
- bevestigd De planeet bevindt zich op ongeveer 450 lichtjaar afstand en heeft ongeveer de massa van Jupiter. — NASA beschrijft de afstand en massa als benaderingen. bron
- bevestigd Het onderzoek is gepubliceerd in The Astrophysical Journal Letters. — Dit wordt vermeld door het Keck Observatory en de auteursinformatie. bron