Marechaussee krijgt vanaf oktober ruimere grensbevoegdheden
De tijdelijke binnengrenscontroles lopen af, maar het reguliere mobiele toezicht wordt uitgebreid.
De Koninklijke Marechaussee krijgt vanaf 1 oktober een ruimer kader voor controles in de grensstreek. Daarmee eindigt de huidige tijdelijke regeling voor binnengrenscontroles, maar verdwijnen steekproeven op reizigers uit andere Schengenlanden niet.
Sinds eind 2024 voert de marechaussee extra controles uit aan de grenzen met België en Duitsland en op vluchten binnen het Schengengebied. Die tijdelijke regeling loopt uiterlijk op 30 september af. Vanaf 1 oktober vallen de controles weer onder het Mobiel Toezicht Veiligheid, het reguliere kader voor toezicht na grensoverschrijding.
Het kabinet wil dat kader verruimen omdat de bestaande regels volgens de regering onvoldoende flexibel zijn. De marechaussee moet daardoor gerichter kunnen optreden op basis van risico’s en beschikbare informatie, zonder dat aan de binnengrenzen permanente of systematische paspoortcontroles ontstaan.
Het ontwerpbesluit vervangt onder meer het vaste maximale aantal te controleren vliegtuigen en treinen door een percentage. In de gewone variant mag toezicht plaatsvinden op maximaal 25 procent van de vliegroutes en maximaal 25 procent van de geplande vluchten per maand per route.
Bij concrete aanwijzingen voor een aanzienlijke toename van illegaal verblijf kan dat percentage volgens het ontwerp tijdelijk worden verhoogd naar 50 procent. Ook kunnen vliegtuigen en treinen volledig worden gecontroleerd in plaats van gedeeltelijk. Voor weg- en vaarverkeer wordt het maximale aantal uren toezicht verhoogd.
De Raad van State heeft kritiek op onderdelen van het voorstel. Volgens de adviserende afdeling is een nieuwe tussenvariant moeilijk te onderscheiden van het al bestaande geïntensiveerde kader. De regering moet volgens de Raad beter uitleggen wat die extra variant toevoegt. Ook moet een specifieke formulering in het besluit worden aangepast.
Voor reizigers betekent de wijziging niet dat iedere reis binnen Schengen opnieuw een vaste grenscontrole krijgt. De marechaussee blijft steekproefsgewijs en risicogericht werken. Voor vervoerders kunnen de ruimere bevoegdheden wel leiden tot meer controles, vertragingen en extra aandacht voor reisstromen op specifieke routes.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- De tijdelijke binnengrenscontroles eindigen op 30 september.
- Het kabinet wil het mobiele toezicht verruimen.
- De marechaussee blijft volgens het kader risicogericht en steekproefsgewijs controleren.
- De Raad van State heeft om nadere motivering en aanpassing van formuleringen gevraagd.
Links
Argumenten Vrij verkeer binnen Schengen en bescherming tegen willekeur moeten vooropstaan. Uitbreiding van controles kan reizigers met een migratieachtergrond onevenredig raken en vraagt daarom strikte waarborgen.
Waarden Grondrechten, proportionaliteit en non-discriminatie.
Gevolgen Minder ruime bevoegdheden kunnen toezicht beperken, maar verkleinen de kans op structurele controles en ongelijke behandeling.
Midden
Argumenten Gericht toezicht kan gerechtvaardigd zijn als het aantoonbaar grensoverschrijdende criminaliteit en illegaal verblijf bestrijdt. De bevoegdheden moeten helder, toetsbaar en tijdelijk inzetbaar blijven.
Waarden Rechtsstatelijkheid, veiligheid en bestuurlijke controle.
Gevolgen Een duidelijk kader kan veiligheid en mobiliteit combineren, maar vereist transparante cijfers over effectiviteit en proportionaliteit.
Rechts
Argumenten De marechaussee moet voldoende ruimte hebben om snel te reageren op mensensmokkel en illegaal verblijf. Een vast en te beperkt controleplafond kan effectief optreden belemmeren.
Waarden Openbare orde, nationale controle en handhaving.
Gevolgen Ruimere controles kunnen de grensbewaking versterken, maar ook leiden tot meer vertraging en spanning met het Schengenprincipe.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De juridische wijzigingen en controlepercentages zijn verifieerbaar in het advies van de Raad van State. De tekst maakt onderscheid tussen de tijdelijke regeling en het toekomstige reguliere toezicht.
- bevestigd De tijdelijke binnengrenscontroles lopen uiterlijk 30 september 2026 af. — Genoemd door de marechaussee en de Raad van State. bron
- bevestigd Vanaf 1 oktober vallen de controles weer onder het Mobiel Toezicht Veiligheid. — Beschreven in het advies van de Raad van State. bron
- bevestigd Het ontwerp noemt een maximum van 25 procent van de vliegroutes en vluchten. — De percentages staan in paragraaf 83 van het advies. bron
- bevestigd De Raad van State vindt de toegevoegde tussenvariant onvoldoende gemotiveerd. — Dat is een expliciete conclusie van de Afdeling advisering. bron
Noot van de redactie
De juridische overgang per 1 oktober en de voorgestelde percentages staan in openbare overheidsstukken. De praktische gevolgen voor wachttijden en het aantal controles zijn nog niet bekend.Bronnen
- Wijziging van het Vreemdelingenbesluit 2000 in verband met de aanpassing van de juridische kaders van grenstoezicht — Raad van State
- Tijdelijke herinvoering van grenscontroles — Koninklijke Marechaussee
- Tijdelijke binnengrenscontroles tegen migratie zonder geldige documenten — Rijksoverheid