Kabinet laat plan voor nachtelijke opsluiting vallen
Jongeren in gesloten jeugdzorg worden voorlopig niet opnieuw wettelijk op hun kamer opgesloten.
Het kabinet ziet af van een wetswijziging die nachtelijke kamerinsluiting in de gesloten jeugdzorg mogelijk moest maken. De maatregel stuitte op kritiek van jongeren, kinderrechtenorganisaties en Kamerleden.
Het plan draaide om jongeren in gesloten jeugdzorg die volgens het kabinet in uitzonderlijke situaties ’s nachts een gevaar konden vormen voor zichzelf, groepsgenoten of medewerkers. Instellingen zouden hen dan tijdelijk op hun eigen kamer kunnen insluiten. Volgens de huidige regels is dat niet toegestaan. Het kabinet heeft nu besloten de voorgestelde wetswijziging niet door te zetten.
De discussie speelt tegen de achtergrond van de afbouw van JeugdzorgPlus. Sinds 2022 werken rijk, gemeenten en aanbieders aan minder gesloten plaatsingen, met als doel in 2030 zo dicht mogelijk bij nul uit te komen. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd schrijft dat het aantal jongeren in deze vorm van hulp snel afneemt, maar dat passende open alternatieven nog niet overal beschikbaar zijn.
De inspectie waarschuwde eerder dat vrijheidsbeperkende maatregelen nog te vaak worden toegepast. In de tweede helft van 2025 registreerden instellingen 4.390 maatregelen bij 429 jongeren. De inspectie benadrukt dat deze cijfers nog niet volledig betrouwbaar zijn, onder meer omdat instellingen niet overal op dezelfde manier registreren. Kamerplaatsing, het beperken van communicatiemiddelen en het vasthouden behoorden tot de meest geregistreerde maatregelen.
De nieuwe beslissing betekent niet dat alle vormen van vrijheidsbeperking verdwijnen. In gesloten jeugdhulp mogen maatregelen onder strenge voorwaarden worden gebruikt als ze noodzakelijk zijn voor de behandeling of veiligheid. Het uitgangspunt is sinds 2024 ‘nee, tenzij’: een maatregel moet noodzakelijk, evenredig en zo effectief mogelijk zijn, en er mag geen lichter alternatief beschikbaar zijn.
Voor instellingen blijft daarmee een praktisch probleem bestaan. Zij houden jongeren met ernstige en vaak gecombineerde problemen binnen een gesloten kader, terwijl de wet en het beleid juist minder dwang voorschrijven. De inspectie zegt dat herhaald gebruik van vrijheidsbeperking aanleiding moet zijn om te beoordelen of de geboden hulp nog passend is.
Het kabinet zal dus geen nieuwe wettelijke route openen voor standaardmatige nachtelijke kamerinsluiting. Wat er precies gebeurt met jongeren voor wie instellingen toch acute veiligheidsproblemen voorzien, vraagt om alternatieven binnen de bestaande wet. Daarover blijven aanbieders, gemeenten, het ministerie van Volksgezondheid en toezichthouders verantwoordelijk.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- Het kabinet zet de voorgestelde wettelijke mogelijkheid voor nachtelijke kamerinsluiting niet door.
- Vrijheidsbeperkende maatregelen zijn in gesloten jeugdhulp onder voorwaarden nog wel toegestaan.
- De JeugdzorgPlus wordt afgebouwd, maar passende alternatieven zijn nog niet overal beschikbaar.
Links
Argumenten De staat moet voorkomen dat kinderen die niet voor een strafbaar feit zijn veroordeeld opnieuw structureel van hun vrijheid worden beroofd. Veiligheidsproblemen vragen om meer personeel, kleinschalige voorzieningen en passende behandeling, niet om een wettelijke verruiming van opsluiting.
Waarden Kinderrechten, menselijke waardigheid, herstelgerichte zorg en beperking van dwang.
Gevolgen Voor instellingen kan dit meer druk en hogere kosten betekenen, maar het verkleint volgens deze benadering het risico op traumatisering en normalisering van opsluiting.
Midden
Argumenten Veiligheid van jongeren en medewerkers moet samengaan met een zo beperkt mogelijke inzet van dwang. De institutionele route is daarom: geen algemene bevoegdheid, wel duidelijke noodprocedures, toezicht en investeringen in alternatieve hulp.
Waarden Rechtszekerheid, uitvoerbaarheid, proportionaliteit en bescherming van alle betrokkenen.
Gevolgen Instellingen houden handelingsruimte in acute situaties, terwijl structurele kamerinsluiting juridisch en bestuurlijk moeilijker wordt.
Rechts
Argumenten Een instelling moet kunnen ingrijpen wanneer één jongere de veiligheid van anderen ernstig bedreigt. Het schrappen van de wettelijke mogelijkheid kan professionals met lege handen laten staan en risico’s afwentelen op groepsgenoten en medewerkers.
Waarden Openbare orde, verantwoordelijkheid, bescherming van slachtoffers en gezag.
Gevolgen Een beperkte wettelijke bevoegdheid zou de dagelijkse veiligheid kunnen vergroten, maar vraagt volgens deze richting om strikte voorwaarden en toetsing om misbruik te voorkomen.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De kernfeiten zijn rechtstreeks terug te vinden bij NOS en de IGJ. De tekst maakt duidelijk onderscheid tussen bestaande vrijheidsbeperking, het ingetrokken wetsplan en onzekere registratiegegevens.
- bevestigd Het kabinet ziet af van een wetswijziging voor nachtelijke kamerinsluiting in de gesloten jeugdzorg. — Gemeld door NOS. bron
- bevestigd De afbouw van JeugdzorgPlus moet in 2030 zo dicht mogelijk bij nul gesloten plaatsingen uitkomen. — Vermeld door de IGJ. bron
- bevestigd In de tweede helft van 2025 werden 4.390 maatregelen bij 429 jongeren geregistreerd. — IGJ-cijfers, met de kanttekening dat de datakwaliteit nog niet volledig betrouwbaar is. bron
- bevestigd Sinds 2024 geldt het uitgangspunt ‘nee, tenzij’ voor vrijheidsbeperkende maatregelen. — Beschreven door de IGJ in de toelichting op de Jeugdwet. bron
Noot van de redactie
Zeker is dat het kabinet van de voorgestelde wetswijziging afziet en dat de inspectie blijvende zorgen meldt over vrijheidsbeperking. De registratiecijfers zijn volgens de IGJ nog niet volledig betrouwbaar; een nieuwe wettelijke regeling is niet gebruikt als feitelijke basis voor dit artikel.Bronnen
- Kabinet ziet af van ’s nachts opsluiten jongeren in gesloten jeugdzorg — NOS
- Ombouw JeugdzorgPlus — Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd
- Cijfers vrijheidsbeperkende maatregelen gesloten jeugdhulp — Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd