Zorgpolis voor minima verschilt sterk per gemeente
Een onderzoek schat dat 160.000 mensen de gemeentepolis missen doordat hun gemeente die niet aanbiedt of onvoldoende meebetaalt.
De toegang tot extra financiële bescherming tegen zorgkosten hangt voor mensen met een laag inkomen sterk af van hun woonplaats. Het Instituut voor Publieke Economie pleit daarom voor een landelijke regeling in plaats van de huidige gemeentepolis.
De gemeentepolis is een aanvullende zorgverzekering die gemeenten samen met verzekeraars aanbieden aan mensen met een laag inkomen. De polis vergoedt vaak kosten voor mondzorg en fysiotherapie en voor eigen bijdragen. Volgens het Instituut voor Publieke Economie maakten in 2026 ongeveer 580.000 mensen gebruik van zo'n regeling.
De onderzoekers schatten dat ongeveer 160.000 minima de polis niet gebruiken omdat hun gemeente geen regeling heeft of te weinig bijdraagt aan de premie. Het gaat om een schatting uit het onderzoek, niet om een landelijke registratie van individuele huishoudens. Het IPE zegt dat 34 gemeenten in 2026 geen gemeentepolis aanboden.
Ook tussen gemeenten met een polis bestaan verschillen. Volgens het onderzoek betalen 83 gemeenten minstens 40 euro per maand mee aan de premie, terwijl 53 gemeenten minder dan 20 euro bijdragen. In de overige gemeenten ligt de bijdrage daartussenin. Daardoor kan de nettopremie voor vergelijkbare huishoudens sterk uiteenlopen.
Zorginstituut Nederland concludeerde eerder dat de gemeentepolis kan helpen om hoge zorgkosten op te vangen en sociaal-economische gezondheidsverschillen te verkleinen. Tegelijkertijd ziet het instituut ruimte voor verbetering. Het noemt onder meer betere samenwerking tussen gemeenten, verzekeraars en de landelijke overheid.
Het IPE wil de gemeentepolis vervangen door een landelijke aanpak. In het voorstel worden mensen met een laag inkomen automatisch vrijgesteld van eigen betalingen binnen het basispakket. Daarnaast zou de Rijksoverheid moeten bijdragen aan een aanvullende verzekering voor ten minste mondzorg, fysiotherapie en brillen of contactlenzen.
Dat voorstel is geen kabinetsbesluit. De discussie draait om de vraag welke verantwoordelijkheid bij gemeenten ligt en welke bij het Rijk. Een landelijke regeling kan verschillen verkleinen en niet-gebruik beperken, maar vraagt ook landelijke financiering en nieuwe uitvoeringsafspraken. Voor individuele inwoners zegt het onderzoek niet automatisch of zij recht hebben op een bepaalde polis.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- Gemeenten bieden verschillende vormen van aanvullende zorgdekking aan mensen met een laag inkomen.
- De financiële bijdrage en beschikbaarheid verschillen per gemeente.
- Het IPE adviseert landelijke regeling.
- Zorginstituut Nederland ziet zowel nut als verbeterpunten in de gemeentepolis.
Links
Argumenten Noodzakelijke zorg mag niet afhangen van de postcode. Een landelijke regeling voorkomt dat mensen met hetzelfde inkomen en dezelfde zorgvraag verschillend worden behandeld.
Waarden Gelijke toegang, solidariteit en bescherming tegen zorgmijding.
Gevolgen Landelijke dekking kan verschillen en schulden beperken, maar vraagt meer publieke financiering.
Midden
Argumenten De gemeentepolis werkt voor veel mensen, maar moet eenvoudiger en beter afgestemd worden. Landelijke minimumnormen kunnen worden gecombineerd met ruimte voor lokaal maatwerk.
Waarden Uitvoerbaarheid, doelmatigheid en evenwicht tussen landelijke regie en lokale kennis.
Gevolgen Een hybride stelsel kan verbeteringen opleveren zonder alle bestaande voorzieningen ineens af te schaffen.
Rechts
Argumenten Gemeenten en verzekeraars moeten ruimte houden om regelingen af te stemmen op lokale omstandigheden. Een landelijke polis kan duurder worden en verantwoordelijkheid bij gemeenten weghalen.
Waarden Decentralisatie, keuzevrijheid en beheersing van publieke uitgaven.
Gevolgen Lokale vrijheid kan maatwerk bieden, maar laat verschillen tussen inwoners bestaan.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De kerncijfers en het voorstel zijn rechtstreeks terug te vinden in het IPE-rapport en een onafhankelijke samenvatting. De tekst maakt duidelijk dat 160.000 een schatting is en dat er geen kabinetsbesluit ligt.
- bevestigd Ongeveer 580.000 mensen gebruikten in 2026 een gemeentepolis. — Dit cijfer staat in het IPE-rapport. bron
- bevestigd Het IPE schat dat 160.000 minima de gemeentepolis missen. — Het rapport noemt deze schatting en de reden daarvoor. bron
- bevestigd In 2026 hadden 34 gemeenten geen gemeentepolis. — Het cijfer wordt genoemd in de openbare samenvatting van het onderzoek. bron
- bevestigd Zorginstituut Nederland ziet de gemeentepolis als instrument om hoge zorgkosten op te vangen. — Dit staat in de samenvatting van het rapport De gemeentepolis gewogen. bron
- bevestigd Het IPE adviseert een landelijke regeling met vrijstelling van eigen betalingen en een aanvullende verzekering. — Het voorstel staat in het IPE-rapport. bron
Noot van de redactie
De cijfers zijn afkomstig uit een onderzoek van het IPE en moeten als schatting worden gelezen. De landelijke regeling is een aanbeveling van de onderzoekers, geen vastgesteld overheidsbeleid.Bronnen
- Gelijke toegang tot zorg voor minima — Instituut voor Publieke Economie
- Rapport De gemeentepolis gewogen — Zorginstituut Nederland
- IPE: toegang tot zorg voor minima mag niet afhangen van postcode — Gemeente.nu