Gemeenten betaalden vorig jaar 185 miljoen aan Microsoft
Een inventarisatie van 334 gemeenten laat zien hoe sterk lokale overheden op één technologiebedrijf leunen.
Nederlandse gemeenten betaalden in 2025 samen bijna 185 miljoen euro aan Microsoft-producten en -diensten. De inventarisatie maakt de omvang van de uitgaven zichtbaar, maar ook de afhankelijkheid van één leverancier.
Binnenlands Bestuur en het AD verzamelden de gegevens bij gemeenten, onder meer via verzoeken op grond van de Wet open overheid. Van 334 van de 342 gemeenten konden de onderzoekers de uitgaven achterhalen. Het bedrag gaat uitsluitend over gemeenten en niet over ministeries, provincies, waterschappen of andere publieke instellingen.
De rekening omvat onder meer licenties voor Microsoft 365, Outlook en Teams, maar ook cloudopslag, beveiliging, data-analyse en Power BI. Omgerekend komt het totaal neer op ruim tien euro per inwoner. De onderzoekers benadrukken dat gemeenten hun administratie niet allemaal op dezelfde manier bijhouden, waardoor sommige bedragen zijn geschat.
De grootste vraag is daarom niet alleen hoeveel geld er wordt betaald, maar hoeveel ruimte gemeenten nog hebben om over te stappen. Wanneer e-mail, documenten, vergaderingen, gegevensopslag en beveiliging in één ecosysteem zijn georganiseerd, kunnen technische koppelingen en benodigde opleiding de overstap duur en ingewikkeld maken.
Tech-experts die in de inventarisatie worden aangehaald, noemen het totaalbedrag op zichzelf niet uitzonderlijk voor een groot gemeentelijk personeelsbestand. Hun zorg richt zich vooral op de concentratie van de uitgaven. Als vrijwel alle digitale werkprocessen via één leverancier lopen, kunnen prijsverhogingen, storingen of veranderende voorwaarden veel organisaties tegelijk raken.
Tegelijkertijd bestaat er beweging richting alternatieven. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft in de meest recente versie van haar IT-inkoopvoorwaarden het principe ‘open, tenzij’ opgenomen. Dat betekent dat gemeenten bij maatwerksoftware in beginsel voor open source moeten kiezen, tenzij zij kunnen uitleggen waarom dat niet passend is. De richtlijn verplicht gemeenten niet om bestaande Microsoft-contracten op te zeggen.
De inventarisatie geeft daarmee vooral een uitgangspositie voor het politieke debat. Minder afhankelijkheid kan de onderhandelingspositie en digitale soevereiniteit versterken, maar vraagt ook investeringen in beheer, beveiliging, opleiding en interoperabiliteit. Het bedrag van 185 miljoen bewijst niet dat gemeenten te veel betalen; het laat wel zien hoe groot het zakelijke en bestuurlijke belang van die keuze is.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- Gemeenten betaalden in 2025 gezamenlijk bijna 185 miljoen euro aan Microsoft.
- De inventarisatie betreft 334 van de 342 gemeenten.
- Gemeenten gebruiken Microsoft voor uiteenlopende digitale werkprocessen.
- VNG hanteert voor nieuwe maatwerksoftware een open, tenzij-principe.
Links
Argumenten Publiek geld moet publieke digitale infrastructuur versterken. Gemeenten zouden meer moeten investeren in open standaarden en alternatieven om machtsconcentratie bij Big Tech te beperken.
Waarden Publieke zeggenschap, digitale autonomie en eerlijke markttoegang.
Gevolgen Meer diversiteit kan afhankelijkheid verminderen, maar vergt forse publieke investeringen en kan de dienstverlening tijdelijk compliceren.
Midden
Argumenten Gemeenten moeten per toepassing de beste verhouding zoeken tussen kosten, veiligheid, continuïteit en overstapbaarheid. Een principiële keuze voor of tegen Microsoft is te grof.
Waarden Doelmatigheid, betrouwbaarheid en bestuurlijke verantwoordelijkheid.
Gevolgen Een geleidelijke aanpak voorkomt verstoring, maar laat de bestaande afhankelijkheid langer voortbestaan.
Rechts
Argumenten Gemeenten moeten vooral letten op prestaties en de besteding van belastinggeld. Als Microsoft schaalvoordelen, beveiliging en integratie biedt, is een overstap niet automatisch verstandiger.
Waarden Efficiëntie, keuzevrijheid en resultaatgericht bestuur.
Gevolgen Vasthouden aan één leverancier kan kosten en risico’s beheersbaar houden, maar vergroot de kwetsbaarheid bij prijs- of beleidswijzigingen.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De bedragen, reikwijdte en open-sourcerichtlijn zijn controleerbaar terug te vinden in openbare bronnen. De tekst doet geen onbewezen uitspraak over verspilling of onrechtmatigheid.
- bevestigd Gemeenten betaalden in 2025 bijna 185 miljoen euro aan Microsoft. — Binnenlands Bestuur rapporteert het totaal op basis van de inventarisatie. bron
- bevestigd 334 van de 342 gemeenten leverden gegevens aan. — De bron noemt een dekking van 97 procent en specificeert 334 van 342 gemeenten. bron
- bevestigd De gemeentelijke uitgaven omvatten onder meer Microsoft 365, Outlook, Teams, cloud en Power BI. — De inventarisatie beschrijft deze product- en dienstcategorieën. bron
- bevestigd VNG heeft een open, tenzij-principe opgenomen in GIBIT 2025. — Interoperable Europe beschrijft de nieuwe inkooprichtlijn en het niet-verplichtende karakter. bron
Noot van de redactie
Het bedrag en de dekking van de inventarisatie komen uit de openbare rapportage van Binnenlands Bestuur. De bron maakt duidelijk dat sommige gemeenten bedragen moesten schatten en dat de cijfers niet de volledige publieke sector omvatten.Bronnen
- Onderzoek: zoveel betalen gemeenten jaarlijks aan Microsoft — Binnenlands Bestuur
- Dutch municipalities default to open source — Interoperable Europe
- Dutch central government in the cloud — Algemene Rekenkamer