RIVM werkt aan nieuw beeld van PFAS in bloed
Openbare RIVM-informatie bevestigt nog niet dat een verbod al tot lagere bloedwaarden heeft geleid.
Een nieuw bericht meldt lagere PFAS-waarden in het bloed van Nederlanders en ziet daarin een eerste aanwijzing dat verboden effect hebben. Op de publiek beschikbare RIVM-pagina’s staat die nieuwe uitkomst echter nog niet uitgewerkt, waardoor de conclusie voorlopig niet onafhankelijk kan worden gecontroleerd.
Het RIVM publiceerde in juli 2025 een eerste landelijke meting met 1.500 bloedmonsters uit 2016 en 2017. In vrijwel de hele onderzochte bevolking lag de totale hoeveelheid van vier PFAS-stoffen boven de gezondheidskundige grenswaarde van 6,9 nanogram per milliliter. Dat was een beeld van blootstelling in het verleden, niet van de situatie in 2026.
Het instituut schrijft dat het voor een actueler beeld nieuwe monsters onderzoekt. De openbare onderzoeksinformatie zegt dat resultaten van aanvullend onderzoek in 2026 worden verwacht, maar geeft op het moment van publicatie van deze editie geen dataset, tabel of rapport met recente bloedwaarden.
Dat onderscheid is belangrijk. PFAS breken nauwelijks af en kunnen langzaam uit het lichaam verdwijnen. Een lagere waarde in een later monster kan passen bij minder blootstelling, maar bewijst op zichzelf niet dat één specifieke maatregel de daling heeft veroorzaakt. Ook verschillen tussen onderzochte groepen, leeftijden en monsters kunnen een rol spelen.
Het RIVM waarschuwt bovendien dat biomonitoring niet kan vaststellen uit welke bron PFAS afkomstig waren. De stoffen kunnen via voedsel, drinkwater, lucht en producten in het lichaam terechtkomen. Een vergelijking tussen oude en nieuwe monsters kan dus een trend laten zien, maar het effect van een Europees of nationaal verbod daarmee niet zonder meer vaststellen.
Er zijn wel eerdere beperkingen ingevoerd. PFOS werd in Europa in 2008 verboden en PFOA sinds 2020 sterk beperkt. Nederland werkt daarnaast met andere Europese landen aan een voorstel voor een brede PFAS-restrictie, maar dat traject is geen algeheel verbod dat al volledig van kracht is.
De GGD Zeeland benadrukte na het eerdere RIVM-onderzoek dat de monsters uit 2016 en 2017 niets zeggen over de huidige blootstelling. Zolang het nieuwe RIVM-rapport en de onderliggende cijfers niet openbaar zijn, is de veilige conclusie daarom beperkt: er wordt een actueler beeld verwacht, maar het effect van verboden kan nog niet stevig worden vastgesteld.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- RIVM onderzocht eerder 1.500 bloedmonsters uit 2016 en 2017.
- Bij vrijwel de hele bevolking lag de hoeveelheid PFAS boven de gezondheidskundige grenswaarde.
- RIVM zegt dat biomonitoring geen bron van blootstelling kan aanwijzen.
- Een vervolgonderzoek met recentere monsters wordt verwacht in 2026.
Links
Argumenten De onzekerheid is geen reden om te wachten met een brede beperking van PFAS. Omdat de stoffen persistent zijn en blootstelling moeilijk individueel te vermijden is, moeten producenten en overheden het voorzorgsprincipe volgen.
Waarden Volksgezondheid, voorzorg en het principe dat vervuilers verantwoordelijkheid dragen.
Gevolgen Snellere uitfasering en strengere emissieregels, met hogere aanpassingskosten voor industrie en mogelijk duurdere producten.
Midden
Argumenten Beleid moet worden gebaseerd op herhaalbare metingen en een Europese beoordeling per toepassing. Een gefaseerde aanpak met monitoring, uitzonderingen voor essentiële toepassingen en investeringen in alternatieven voorkomt zowel uitstel als onuitvoerbare verboden.
Waarden Wetenschappelijke zorgvuldigheid, proportionaliteit en uitvoerbaarheid.
Gevolgen Langzamere besluitvorming, maar meer ruimte voor betrouwbare effectmeting en haalbare vervanging.
Rechts
Argumenten De overheid moet eerst aantonen welke toepassingen en blootstellingsroutes het grootste risico vormen. Een generiek verbod kan innovatie, productie en betaalbaarheid schaden als veilige alternatieven nog niet beschikbaar zijn.
Waarden Eigendom, economische vrijheid, betaalbaarheid en bewijs voor overheidsingrijpen.
Gevolgen Gerichtere regels en lagere directe kosten, maar mogelijk een langer durende blootstelling aan moeilijk afbreekbare stoffen.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd met correcties · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De achtergrond over het eerdere RIVM-onderzoek en het geplande vervolgonderzoek is goed gedocumenteerd. De actuele claim dat verboden al tot lagere bloedwaarden leiden kon niet met een openbaar RIVM-rapport worden bevestigd.
- bevestigd Het eerdere RIVM-onderzoek gebruikte 1.500 bloedmonsters uit 2016 en 2017. — Dit staat op de RIVM-pagina over PFAS in de mens. bron
- bevestigd Bij vrijwel de hele bevolking lag de hoeveelheid PFAS boven de gezondheidskundige grenswaarde. — RIVM beschrijft dit in het landelijke onderzoek. bron
- bevestigd De gezondheidskundige grenswaarde bedraagt 6,9 nanogram per milliliter voor vier PFAS samen. — RIVM noemt deze EFSA-afgeleide grenswaarde. bron
- bevestigd RIVM kan met biomonitoring de bronnen van PFAS niet vaststellen. — RIVM vermeldt expliciet dat biomonitoring bronnen niet kan aanwijzen. bron
- onzeker Een verbod heeft aantoonbaar al tot lagere bloedwaarden geleid. — De openbare RIVM-pagina’s bevatten hiervoor geen recente cijfers of rapportage. bron
1 correctie(s) doorgevoerd
- Was: Onderzoek RIVM geeft eerste aanwijzing dat verbod werktNu: Openbare RIVM-informatie bevestigt nog niet dat een verbod al tot lagere bloedwaarden heeft geleid (De actuele meetresultaten en onderliggende cijfers zijn niet publiek beschikbaar in de geraadpleegde bronnen.)