Alternatieve Nobelprijs eert activisten voor rechten en eerlijkere AI
De Right Livelihood Award gaat dit jaar naar vier laureaten die zich inzetten voor mensenrechten, democratie, boerenrechten en eerlijkere kunstmatige intelligentie.
.jpg){kind=link}
De Right Livelihood Award, vaak de alternatieve Nobelprijs genoemd, is woensdag toegekend aan vier personen en organisaties. De jury koos onder anderen een Pakistaanse mensenrechtenadvocaat, een AI-onderzoeker en een Zuid-Afrikaans netwerk van boerinnen.
De prijs gaat naar Jalila Haider uit Pakistan, Timnit Gebru, de Georgian Young Lawyers’ Association en de Rural Women’s Assembly. Volgens de organisatie verbinden de laureaten juridische bescherming, democratische weerbaarheid, vrouwenrechten en kritiek op geconcentreerde macht.
Haider wordt onderscheiden voor haar werk als mensenrechtenadvocaat voor kwetsbare gemeenschappen in Pakistan. De organisatie noemt haar de eerste vrouwelijke advocaat uit de Hazara-gemeenschap. Haar werk richt zich onder meer op etnische en religieuze minderheden, vrouwen en vluchtelingen.
De Rural Women’s Assembly is een netwerk van kleinschalige boerinnen in elf landen in zuidelijk Afrika. Volgens Right Livelihood vertegenwoordigt het meer dan 178.000 boeren. Het netwerk zet zich in voor landrechten, toegang tot zaden en de zelfstandigheid van vrouwen op het platteland.
De Georgian Young Lawyers’ Association krijgt de prijs voor haar werk rond democratische rechten en burgerlijke invloed in Georgië. De organisatie bestaat sinds 1994 en werkt met juridische procedures en maatschappelijke campagnes. De prijsorganisatie verbindt de onderscheiding met de druk op maatschappelijke organisaties in het land.
Timnit Gebru wordt geëerd voor haar kritiek op de concentratie van macht in de AI-sector en haar onderzoek naar schade die algoritmische systemen kunnen veroorzaken. Gebru is oprichter van het Distributed AI Research Institute, dat onderzoek naar kunstmatige intelligentie vanuit maatschappelijke gevolgen en menselijke ervaringen wil benaderen.
De laureaten zijn gekozen uit tweehonderd nominaties uit 72 landen. De prijs werd in 1980 ingesteld door Jakob von Uexkull en wordt traditioneel kort voor de bekendmaking van de Nobelprijzen uitgereikt. De onderscheiding is geen wetenschappelijke Nobelprijs en zegt op zichzelf niets over de technische kwaliteit van elk afzonderlijk onderzoeksresultaat; het is een maatschappelijke en humanitaire prijs.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De namen, organisaties, aantallen en motiveringen zijn gecontroleerd bij AP en de prijsorganisatie. Het artikel maakt duidelijk dat het om een maatschappelijke onderscheiding gaat, niet om een wetenschappelijke prijs.
- bevestigd De Right Livelihood Award 2026 gaat naar vier laureaten. — AP noemt vier ontvangers: een advocaat, een onderzoeker en twee organisaties. bron
- bevestigd De Rural Women’s Assembly vertegenwoordigt meer dan 178.000 kleinschalige boeren in elf landen. — Dit aantal en deze geografische reikwijdte worden door Right Livelihood genoemd. bron
- bevestigd Timnit Gebru is oprichter van het Distributed AI Research Institute. — AP vermeldt dit in de beschrijving van haar onderscheiding. bron
- bevestigd De prijs werd in 1980 ingesteld. — AP geeft 1980 als oprichtingsjaar. bron
Noot van de redactie
De laureaten en de motivering zijn overgenomen uit de officiële prijsinformatie en door AP beschreven. De bredere kwalificaties over de politieke situatie in Georgië zijn bewust terughoudend geformuleerd.Bronnen
- Right Livelihood Award honors women taking on autocrats, discrimination and unchecked AI — AP News
- 2026 Laureates — Right Livelihood