Nieuw fossiel van viergevleugelde dinosaurus zet vlieghypothese op scherp
Norellraptor barsboldi ondersteunt volgens onderzoekers een meervoudige oorsprong van vliegaanpassingen.
Onderzoekers beschrijven in Nature Communications een nieuwe, uitzonderlijk goed bewaarde gevederde dinosaurus uit China. Het fossiel laat zien dat vergelijkbare vliegaanpassingen in verschillende dinosauruslijnen mogelijk onafhankelijk ontstonden.
De nieuwe soort heet Norellraptor barsboldi en werd gevonden in de Jiufotang-formatie in de Chinese provincie Liaoning. Het fossiel is ongeveer 57 centimeter lang en bewaart delen van het skelet en afdrukken van veren. De onderzoekers rekenen het dier tot de microraptorinen, een groep kleine roofdinosauriërs die dicht bij de oorsprong van vogels staat, maar niet zelf de voorouderlijn van moderne vogels vormt.
De naam verwijst naar de paleontologen Mark Norell en Rinchen Barsbold. Op basis van het botweefsel schatten de onderzoekers dat het dier bij zijn dood minimaal drie jaar oud was. Dat is een biologische schatting op basis van groeipatronen in het bot, geen directe meting van de leeftijd.
Microraptorinen zijn bekend door lange veren aan zowel de voor- als achterpoten. Daardoor worden sommige soorten omschreven als viergevleugeld. Dat betekent niet automatisch dat zij op dezelfde manier vlogen als moderne vogels. Sommige onderzoekers denken aan zweven of beperkte vlucht; hoe de veren en ledematen precies werden gebruikt, blijft onderwerp van discussie.
De nieuwe studie vergelijkt de ontwikkeling van vlieggerelateerde kenmerken bij microraptorinen met die bij de vogelachtige lijn. De auteurs vinden dat vergelijkbare eigenschappen in beide groepen niet in dezelfde volgorde ontstonden. Op basis daarvan concluderen zij dat de betrokken aanpassingen waarschijnlijk niet één-op-één uit hetzelfde ontwikkelingsprogramma voortkwamen.
Dat resultaat raakt aan een langer debat over het ontstaan van vogelvlucht. Een mogelijkheid is dat een vroege voorouder al eigenschappen bezat die later in meerdere lijnen werden benut. Een andere mogelijkheid is dat afzonderlijke groepen onafhankelijk vergelijkbare oplossingen ontwikkelden. Het nieuwe fossiel levert argumenten voor die tweede uitleg, maar lost het debat niet definitief op.
Het onderzoek is peer-reviewed en gepubliceerd in Nature Communications. Het gaat om één nieuw fossiel en een vergelijkende evolutionaire analyse. Nieuwe vondsten, andere anatomische interpretaties en verbeterde stambomen kunnen de conclusie nog bijstellen. Van een definitieve reconstructie van de eerste vlucht is daarom geen sprake.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De anatomische en evolutionaire claims zijn gecontroleerd tegen de oorspronkelijke publicatie. De tekst benoemt de status van het onderzoek en vermijdt doorbraaktaal.
- bevestigd Norellraptor barsboldi is een nieuw beschreven microraptorine uit Liaoning. — De Nature-publicatie beschrijft de soort en de vindplaats. bron
- bevestigd Het fossiel is ongeveer 57 centimeter lang. — De oorspronkelijke studie geeft een lengte van 57 centimeter. bron
- bevestigd De onderzoekers schatten de leeftijd op minimaal ongeveer drie jaar. — De osteohistologische analyse in de studie komt tot die voorzichtige schatting. bron
- bevestigd De auteurs ondersteunen meerdere onafhankelijke evolutionaire routes naar vliegaanpassingen. — Dit is de centrale conclusie van de Nature-publicatie. bron
- bevestigd De studie is peer-reviewed en gepubliceerd in Nature Communications. — De publicatie staat in het peer-reviewed tijdschrift Nature Communications. bron