VS tellen recordaantal boekverboden, AI helpt boeken selecteren
PEN America registreerde 11.982 gevallen in het schooljaar 2025-2026.
De volgredacteur houdt het voor je bij
In Amerikaanse openbare scholen zijn in het afgelopen schooljaar bijna 12.000 boeken verboden of beperkt. Volgens PEN America is dat het hoogste aantal sinds de organisatie de ontwikkeling in 2021 begon te volgen; schoolbesturen gebruiken daarbij steeds vaker AI om titels te selecteren.
PEN America telde 11.982 gevallen waarin boeken in openbare scholen werden verwijderd of de toegang ertoe werd beperkt. De telling gaat over het schooljaar 2025-2026 en omvat 7.370 verschillende titels. Meer dan 4.500 titels kwamen voor het eerst in de index terecht.
De organisatie registreerde verboden in 114 schooldistricten. Fictie en boeken voor jongvolwassenen vormden het grootste deel van de verwijderde werken. Volgens PEN America ging meer dan de helft van de gevallen over boeken voor jongvolwassenen en bestond meer dan 90 procent van die categorie uit fictie.
De meest genoemde onderwerpen bij bezwaren waren ras, racisme, seksualiteit en genderidentiteit. De lijst bevatte zowel recente literatuur als oudere titels, waaronder Jane Eyre en de manga Tokyo Ghoul. Stephen King was volgens de telling opnieuw de schrijver van wie de boeken het vaakst werden verwijderd.
Nieuw in de rapportage is de rol van kunstmatige intelligentie. PEN America schrijft dat schooldistricten AI-systemen gebruiken om boeken te screenen op mogelijk problematische passages. De organisatie waarschuwt dat zulke systemen context kunnen missen en dat scholen daardoor sneller brede categorieën boeken terzijde kunnen schuiven.
De cijfers moeten wel zorgvuldig worden gelezen. PEN America telt ook tijdelijke verwijderingen of beperkingen mee. De American Library Association hanteert een andere methode en telde in haar meest recente rapport ongeveer 5.600 gevallen. De twee organisaties meten dus niet precies hetzelfde.
De discussie raakt aan twee botsende uitgangspunten. Ouders en conservatieve actiegroepen wijzen op hun verantwoordelijkheid om kinderen te beschermen tegen materiaal dat zij ongeschikt vinden. Voorstanders van vrije toegang tot boeken vrezen dat politieke druk, onduidelijke procedures en geautomatiseerde selectie leerlingen juist toegang tot uiteenlopende perspectieven ontnemen.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- PEN America registreerde 11.982 gevallen van verwijdering of beperking.
- De telling omvat 7.370 verschillende titels.
- PEN America meldt dat sommige schooldistricten AI gebruiken bij het screenen van boeken.
Links
Argumenten Scholen horen leerlingen toegang te geven tot verschillende stemmen en ervaringen. Boeken verwijderen op basis van politieke druk of automatische trefwoordfilters beperkt onderwijs en kan vooral minderheidsgroepen uit de schoolbibliotheek laten verdwijnen.
Waarden Vrije toegang tot kennis, inclusie en intellectuele vrijheid.
Gevolgen Brede verboden kunnen leesmotivatie en kritisch denken schaden en ongelijkheid versterken.
Midden
Argumenten Ouders mogen bezwaar maken tegen materiaal, maar beslissingen moeten transparant, tijdelijk toetsbaar en door deskundigen genomen worden. AI kan helpen bij het vinden van passages, maar mag geen zelfstandig besluit nemen.
Waarden Zorgvuldigheid, ouderbetrokkenheid en professionele verantwoordelijkheid.
Gevolgen Een vaste procedure kan zowel bescherming van kinderen als toegang tot literatuur waarborgen.
Rechts
Argumenten Ouders en lokale schoolbesturen moeten ruime zeggenschap houden over wat minderjarigen op school kunnen lezen. Als scholen materiaal passend vinden voor volwassenen maar niet voor kinderen, mogen zij grenzen stellen.
Waarden Ouderlijk gezag, lokale democratie en bescherming van minderjarigen.
Gevolgen Meer lokale controle kan conflicten verminderen, maar leidt ook tot grote verschillen tussen schooldistricten.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De aantallen en trends zijn rechtstreeks gecontroleerd bij PEN America en AP. De methodologische beperking van de telling is expliciet opgenomen.
- bevestigd PEN America telde 11.982 gevallen in het schooljaar 2025-2026. — Dit staat in de eigen index van PEN America. bron
- bevestigd Het ging om 7.370 verschillende titels. — PEN America vermeldt dit aantal als unieke titels. bron
- bevestigd AI wordt steeds vaker gebruikt om boeken te selecteren. — AP beschrijft deze bevinding uit het rapport van PEN America. bron
- bevestigd De American Library Association hanteert een andere methode. — AP legt het verschil tussen beide tellingen uit. bron
Noot van de redactie
De telling komt van PEN America en gebruikt een brede definitie van een verbod. De cijfers van de American Library Association zijn niet rechtstreeks vergelijkbaar; dat verschil is in de tekst vermeld.Bronnen
- A Spotlight on School Book Bans — PEN America
- PEN America: Nearly 12,000 school book bans in a year — Associated Press
Meer hierover bij andere media
- de Volkskrant — „verenigde staten”
- RTL Nieuws — „verenigde staten”
- NOS — „verenigde staten”