Berlijnse woningonteigening wordt inzet van coalitiegesprekken
De linkse verkiezingswinnaar wil grote woningbedrijven socialiseren, terwijl SPD en een deel van de kiezers terughoudend zijn.
De volgredacteur houdt het voor je bij
De strijd over het socialiseren van grote woningbedrijven staat centraal in de vorming van een nieuw bestuur in Berlijn. Die Linke wil de uitslag van een referendum uit 2021 in beleid omzetten, maar mogelijke coalitiepartners en een recente peiling plaatsen vraagtekens bij de haalbaarheid en de steun ervoor.
Die Linke won op 20 september de deelstaatverkiezingen in Berlijn en maakte de aanpak van de woningcrisis tot hoofdthema. De partij wil grote private woningbedrijven onder publiek beheer brengen. Volgens Deutsche Welle gaat het om een plan dat in de campagne werd gekoppeld aan de belofte om uitvoering te geven aan het voorstel uit het referendum van 2021.
In dat referendum stemde 57,6 procent van de deelnemers voor een voorstel om woningbedrijven met meer dan drieduizend woningen te socialiseren. De stemming was niet juridisch bindend. Een commissie die daarna door het Berlijnse bestuur werd ingesteld, concludeerde volgens DW in 2023 dat socialisatie juridisch mogelijk was, maar dat de financiering nog moest worden uitgewerkt.
De praktische omvang van het plan is onderwerp van discussie. DW noemt schattingen van ongeveer 240.000 tot 270.000 woningen die in publieke handen zouden kunnen komen. Die bandbreedte hangt samen met de vraag welke bedrijven en woningen onder de regeling vallen. De vergoeding aan de betrokken ondernemingen en de manier waarop de woningen worden beheerd, zijn eveneens nog niet definitief vastgesteld.
De mogelijke coalitiepartners staan niet allemaal op dezelfde lijn. De Groenen staan dichter bij het uitvoeren van het referendum, terwijl binnen de SPD meer weerstand bestaat tegen onteigening. De partij die in Berlijn een bestuur wil vormen, moet het onderwerp daarom combineren met afspraken over begroting, woningbouw en huurbeleid.
Een peiling van Infratest dimap die Tagesschau na de verkiezingen aanhaalde, gaf een ander beeld dan de uitslag van het referendum. Volgens die peiling was 51 procent tegen onteigening van grote private woningbedrijven en 37 procent voor. Onder aanhangers van Die Linke was 72 procent voor; bij CDU-aanhangers was 81 procent tegen.
Voor Nederlandse lezers is de kwestie relevant omdat Berlijn een zichtbaar Europees voorbeeld is van de botsing tussen huurdersbescherming en eigendomsrechten. De verkiezingsuitslag geeft Die Linke politieke invloed, maar levert nog geen wet op. De komende coalitieonderhandelingen moeten uitwijzen of de partij haar kernbelofte kan omzetten in een uitvoerbaar en gefinancierd beleid.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- Een niet-bindend referendum sprak zich in 2021 uit voor socialisatie van grote woningbedrijven.
- Die Linke wil die uitslag uitvoeren en heeft daarvoor coalitiepartners nodig.
- De juridische haalbaarheid is onderzocht, maar financiering en uitvoering zijn niet definitief geregeld.
- Een recente peiling liet minder steun zien dan het referendum.
Links
Argumenten Wonen is een basisbehoefte en grote vastgoedbedrijven hebben volgens deze visie te veel invloed op huurprijzen. Publiek bezit kan woningen aan de marktlogica onttrekken en huurders meer zekerheid geven.
Waarden Betaalbaarheid, collectief eigendom en bescherming van huurders.
Gevolgen Socialisatie kan de huurlasten voor veel huishoudens beperken, maar vraagt grote publieke investeringen en een transparant beheer.
Midden
Argumenten Berlijn moet wonen betaalbaarder maken met een combinatie van woningbouw, huurregulering en publieke woningen. Onteigening kan juridisch mogelijk zijn, maar alleen na een geloofwaardige kosten- en uitvoeringsanalyse.
Waarden Praktische uitvoerbaarheid, rechtszekerheid en geleidelijke verbetering.
Gevolgen Een compromis kan sneller resultaat opleveren, maar kan de kern van de referendumuitslag afzwakken.
Rechts
Argumenten Onteigening tast eigendomsrechten aan, kost publiek geld en kan investeerders afschrikken. Meer bouwen en betere ruimtelijke planning zijn volgens deze visie duurzamere oplossingen voor hoge huren.
Waarden Eigendom, marktwerking, investeringszekerheid en begrotingsdiscipline.
Gevolgen Afzien van onteigening beperkt financiële risico’s, maar kan huurders weinig directe verlichting bieden als de bouwproductie achterblijft.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De politieke inzet en de belangrijkste cijfers zijn bevestigd door Deutsche Welle en Tagesschau. De tekst presenteert schattingen en coalitieopties als onzeker en doet geen uitspraak over de wenselijkheid van het plan.
- bevestigd In het Berlijnse referendum van 2021 stemde 57,6 procent voor socialisatie van grote woningbedrijven. — Deutsche Welle vermeldt dit percentage en de drempel van meer dan drieduizend woningen. bron
- bevestigd Een Berlijnse commissie concludeerde in 2023 dat socialisatie juridisch mogelijk was, maar dat begrotingsvragen openstonden. — Dit wordt beschreven in het achtergrondartikel van Deutsche Welle. bron
- bevestigd Een peiling meldde 51 procent tegen en 37 procent voor onteigening. — Tagesschau citeert een na-verkiezingspeiling van Infratest dimap. bron
- bevestigd De mogelijke omvang van het plan ligt volgens schattingen tussen ongeveer 240.000 en 270.000 woningen. — Deutsche Welle noemt beide schattingen en maakt duidelijk dat de omvang afhangt van de afbakening. bron
Noot van de redactie
De referendumuitslag, de juridische commissie en de peiling zijn in twee onafhankelijke openbare bronnen terug te vinden. De uiteindelijke coalitie, wetgeving en financiering zijn nog onzeker.Bronnen
- Could Berlin expropriate large real estate companies? — Deutsche Welle
- Mehrheit gegen Vergesellschaftung großer Immobilienkonzerne — Tagesschau
Meer hierover bij andere media
- AD — „berlijn woningmarkt”
- de Volkskrant — „berlijn woningmarkt”
- RTL Nieuws — „berlijn woningmarkt”