Mogelijk planeet ontstaan uit resten van dode ster
Een kandidaat-gasreus rond een witte dwerg lijkt materiaal van zijn overleden ster te bevatten.
De volgredacteur houdt het voor je bij
.jpg){kind=link}
Astronomen hebben aanwijzingen gevonden voor een planeet die mogelijk is ontstaan uit materiaal dat een ster tijdens haar laatste levensfase uitstootte. De kandidaat draait rond de witte dwerg HS 0209+0832, maar vervolgonderzoek moet uitwijzen of de interpretatie standhoudt.
De peerreviewde studie verscheen op 5 oktober in Nature Astronomy. De onderzoekers analyseerden onder meer ultraviolet licht dat eerder door de Hubble-ruimtetelescoop was gemeten en combineerden dat met waarnemingen van NASA’s ruimtetelescoop TESS.
In de atmosfeer van de witte dwerg vonden zij ongebruikelijk veel zware elementen, waaronder zink, koper en niobium. Tegelijkertijd waren elementen die veel voorkomen in rotsachtige planeten, zoals silicium en ijzer, minder sterk vertegenwoordigd. Volgens het onderzoek past die combinatie bij materiaal dat tijdens de rode-reuzenfase van een ster is gevormd.
De onderzoekers denken dat de ster tijdens haar ontwikkeling gas heeft uitgestoten. Dat materiaal zou in een schijf rond de witte dwerg terecht zijn gekomen, waarna daar een nieuwe planeet uit kan zijn ontstaan. Zo'n planeet noemen de onderzoekers een planeet van de zogenoemde tweede generatie: ze ontstaat niet uit de oorspronkelijke schijf rond de ster, maar uit later uitgestoten sterrenmateriaal.
TESS vond rond het systeem een periodiek signaal van ongeveer 4,4 dagen. De onderzoekers schrijven dat toe aan een gasreus ter grootte van Jupiter die dicht bij de witte dwerg staat en door de sterke straling snel atmosfeer verliest. Het signaal kan ook samenhangen met materiaal dat van de planeet afstroomt; daarom spreken de auteurs van een kandidaat.
De waarnemingen zijn geen directe foto van de planeet. De conclusie berust op de chemische samenstelling van de witte dwerg, het periodieke lichtsignaal en modellen over de manier waarop sterren materiaal uitstoten. Een andere verklaring voor een deel van de gegevens kan niet volledig worden uitgesloten.
De ontdekking is vooral interessant voor modellen over planeetvorming. Ze laat zien dat een planetenstelsel mogelijk een tweede fase krijgt nadat de oorspronkelijke ster haar buitenlagen heeft afgestoten. De onderzoekers benadrukken zelf dat nog onduidelijk is hoe vaak zulke planeten voorkomen en of dit geval met aanvullende waarnemingen definitief als planeet kan worden bevestigd.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De wetenschappelijke status wordt correct als peer-reviewed kandidaatonderzoek weergegeven. De tekst maakt duidelijk welke observaties zijn gedaan en welke conclusies nog modelafhankelijk zijn.
- bevestigd De studie verscheen op 5 oktober 2026 in Nature Astronomy. — Nature vermeldt de publicatiedatum en het artikel als open access. bron
- bevestigd De witte dwerg bevat ongebruikelijke hoeveelheden zink, koper en niobium. — Dit staat in het abstract en de hoofdtekst van de studie. bron
- bevestigd Het periodieke signaal bedraagt ongeveer 4,4 dagen. — Nature rapporteert 4,399 plus of min 0,026 dagen. bron
- bevestigd De planeet is nog een kandidaat en niet definitief bevestigd. — De titel en conclusie van het onderzoek spreken van een candidate second-generation planet. bron
Noot van de redactie
Het onderzoek is peer-reviewed, maar de planeet is nog een kandidaat. De oorsprong uit sterrenmateriaal is een wetenschappelijke interpretatie van chemische en fotometrische aanwijzingen.Bronnen
- Discovery of a second-generation planet candidate accreting onto a white dwarf — Nature Astronomy
- Suspected second-generation planet solves Hubble cold case — NASA Science
- The phoenix planet: astronomers find a world reborn from its star’s ashes — European Research Council
Meer hierover bij andere media
- De Telegraaf — „astronomie exoplaneet”
- AD — „astronomie exoplaneet”
- de Volkskrant — „astronomie exoplaneet”