Britse review waarschuwt voor vastlopende ADHD- en autismezorg
Een regeringsonderzoek pleit voor hulp op basis van behoefte, strengere regulering en minder afhankelijkheid van een diagnose als toegangspoort.
De volgredacteur houdt het voor je bij
Een onafhankelijke Britse review waarschuwt dat de geestelijke gezondheidszorg en neurodiversiteitszorg in Engeland zonder grote veranderingen kunnen vastlopen. Het onderzoek beschrijft lange wachtlijsten voor ADHD- en autismediagnostiek en adviseert steun eerder op basis van behoefte dan uitsluitend op basis van een formele diagnose te organiseren.
De 607 pagina’s tellende review onder leiding van psycholoog Peter Fonagy werd vrijdag gepubliceerd. Volgens het onderzoek is mentale nood onder kinderen en jongeren duidelijk toegenomen. De auteurs schrijven dat die ontwikkeling niet alleen door grotere bewustwording kan worden verklaard.
De vraag naar diagnostiek is sterk gestegen. Eind 2025 wachtten volgens de review in Engeland meer dan 560.000 mensen op een ADHD-onderzoek en meer dan 254.000 op diagnostiek voor autisme. De cijfers gaan over openstaande verwijzingen en zeggen niet dat al deze mensen uiteindelijk dezelfde diagnose zullen krijgen.
De review waarschuwt tegelijk voor het risico op onderdiagnose, misdiagnose en overdiagnose. Zij stelt niet vast dat overdiagnose al op grote schaal plaatsvindt. Wel zouden de snelle groei van verwijzingen, diagnoses en commerciële aanbieders de kwaliteit en onafhankelijkheid van beoordelingen onder druk kunnen zetten.
Een belangrijke aanbeveling is dat mensen niet jarenlang op specialistische diagnostiek moeten wachten voordat zij ondersteuning krijgen. Scholen, huisartsen, gemeenten en geestelijke gezondheidsdiensten zouden eerder hulp moeten kunnen bieden op basis van de problemen die iemand ervaart.
De Britse regering zegt deze richting te willen volgen. Minister van Volksgezondheid Yvette Cooper kondigde aan dat alle diagnostische onderzoeken naar ADHD en autisme onder toezicht van de Care Quality Commission moeten vallen. Ook wordt de regelgeving rond reclame voor zulke onderzoeken bekeken.
De review noemt de groei van private aanbieders een aandachtspunt. Volgens het rapport stegen de uitgaven van de NHS aan onafhankelijke ADHD-diensten in drie jaar met 252 procent. Private aanbieders waren in het begrotingsjaar 2025-2026 verantwoordelijk voor meer dan een derde van de door de NHS gefinancierde autismediagnoses.
Dat betekent niet dat private zorg op zichzelf wordt afgewezen. De review erkent dat onafhankelijke aanbieders wachttijden kunnen verkorten. Wel moeten kwaliteit, toezicht, transparantie en de besteding van publiek geld beter worden geregeld.
De aanbevelingen zijn nog geen volledig uitgewerkt nieuw zorgstelsel. De regering wil de voorstellen verwerken in een komende strategie voor geestelijke gezondheid. Het is nog niet duidelijk hoe snel de wachtlijsten kunnen worden verkort, hoeveel extra capaciteit daarvoor nodig is en hoe de overgang naar een meer behoeftegerichte aanpak wordt betaald.
Voor Nederlandse lezers is de Britse discussie relevant omdat zij een bekend beleidsdilemma laat zien: een diagnose kan noodzakelijke toegang tot hulp geven, maar een systeem dat alle steun aan diagnostiek koppelt kan tegelijk lange wachtrijen en commerciële prikkels veroorzaken. De review doet geen uitspraak over de Nederlandse zorg, maar biedt wel een concreet voorbeeld van de spanning tussen herkenning, behandeling en beschikbare capaciteit.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- Een Britse onafhankelijke review beschrijft sterk gestegen vraag naar geestelijke gezondheidszorg en neurodiversiteitszorg.
- De wachtlijsten voor ADHD- en autismediagnostiek zijn volgens de review zeer groot.
- De review adviseert hulp meer op behoefte en minder uitsluitend op diagnose te organiseren.
- De regering zegt toezicht op diagnostiek te willen aanscherpen.
Links
Argumenten Iedereen moet ondersteuning krijgen wanneer problemen ontstaan, ook zonder formele diagnose. Publieke zorg moet voldoende capaciteit hebben zodat mensen niet worden gedwongen tot dure private aanbieders.
Waarden Toegankelijkheid, gelijkheid en publieke verantwoordelijkheid.
Gevolgen Een behoeftegericht systeem kan wachttijden en uitsluiting verminderen, maar vraagt extra publieke middelen en brede ondersteuning.
Midden
Argumenten Diagnostiek blijft belangrijk voor passende zorg, maar mag niet de enige toegangspoort zijn. De institutionele oplossing is betere triage, gezamenlijke diensten, kwaliteitsnormen en gerichte prioritering van mensen met de grootste nood.
Waarden Proportionaliteit, kwaliteit en uitvoerbaarheid.
Gevolgen De aanpak kan specialistische capaciteit beschermen, maar vereist zorgvuldige criteria om te voorkomen dat mensen met minder acute problemen verdwijnen uit beeld.
Rechts
Argumenten De snelle groei van verwijzingen en private aanbieders vraagt volgens deze visie strengere normen en meer nadruk op klinische terughoudendheid. Niet elke sociale of schoolse moeilijkheid moet automatisch via een medische diagnose worden opgelost.
Waarden Medische zorgvuldigheid, doelmatigheid en bescherming tegen medicalisering.
Gevolgen Strengere poortwachters kunnen overdiagnose beperken, maar mogen niet leiden tot het bagatelliseren van reële problemen of het terugschuiven van verantwoordelijkheid naar gezinnen.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De review en de regeringsreactie zijn rechtstreeks gecontroleerd bij GOV.UK en aangevuld met onafhankelijke verslaggeving. De tekst maakt duidelijk dat waarschuwingen over overdiagnose risico’s beschrijven en geen vaststelling van grootschalige overdiagnose zijn.
- bevestigd De Fonagy-review telt 607 pagina’s en is op 9 oktober gepubliceerd. — GOV.UK publiceerde de eindrapportage en The Guardian beschrijft de omvang. bron
- bevestigd Eind 2025 wachtten meer dan 560.000 mensen op ADHD-onderzoek en meer dan 254.000 op autismediagnostiek. — De cijfers staan in de samenvatting van de review en worden door The Guardian weergegeven. bron
- bevestigd De Britse regering wil alle ADHD- en autismediagnostiek onder toezicht van de CQC brengen. — Staat in de regeringsreactie. bron
- bevestigd De NHS-uitgaven aan onafhankelijke ADHD-diensten stegen in drie jaar met 252 procent. — Cijfer uit de executive summary van de review. bron
Noot van de redactie
De review, wachtlijstaantallen, aanbevelingen en regeringsreactie zijn bevestigd door Britse overheidsbronnen en The Guardian. De tekst trekt geen conclusies over Nederlandse zorg of individuele behandelingen.Bronnen
- Independent review into mental health conditions, ADHD and autism: executive summary — Department of Health and Social Care
- Government pledges earlier support to tackle mental health crises — GOV.UK
- NHS at risk of system failures as demand for ADHD and autism care soars — The Guardian
Meer hierover bij andere media
- de Volkskrant — „verenigd koninkrijk”
- RTL Nieuws — „verenigd koninkrijk”
- NOS — „verenigd koninkrijk”