Onderzoek waarschuwt voor medicijnketen bij ouderen
Een Canadese analyse brengt veelvoorkomende combinaties in beeld waarbij een bijwerking van het ene middel tot een nieuw voorschrift kan leiden.
De volgredacteur houdt het voor je bij
.jpg){kind=link}
Een analyse van voorschrijfgegevens in Ontario heeft 24 mogelijke medicijncascades gevonden die op bevolkingsniveau vaak voorkomen en schade kunnen veroorzaken. Het onderzoek gaat niet over individuele behandelingen, maar over het risico dat een bijwerking wordt aangezien voor een nieuwe aandoening.
Bij een medicijncascade wordt een bijwerking van een middel geïnterpreteerd als een nieuw gezondheidsprobleem. Daarop krijgt iemand een tweede geneesmiddel, terwijl een herbeoordeling van het eerste middel mogelijk passender was geweest. Het risico groeit wanneer mensen meerdere aandoeningen hebben en daardoor verschillende medicijnen gebruiken.
Onderzoekers verbonden aan de University of Toronto gebruikten voorschrijfgegevens uit Ontario. Zij vertrokken van een lijst met 65 potentieel ongeschikte cascades, die eerder was opgesteld door een internationaal panel van deskundigen. Vervolgens keken zij onder meer naar hoe vaak het eerste middel werd gebruikt, hoe vaak daarna een tweede middel werd voorgeschreven en hoe sterk de statistische samenhang was.
De analyse wees 24 combinaties aan die relatief vaak voorkomen en mogelijk schadelijk zijn. Een voorbeeld betreft ontstekingsremmende pijnstillers die de bloeddruk kunnen verhogen. Als die stijging wordt behandeld met een nieuw bloeddrukmiddel zonder de oorspronkelijke medicatie opnieuw te bekijken, kan een tweede voorschrift de bijwerking van het eerste verhullen.
De onderzoekers benadrukken niet dat zulke combinaties altijd fout zijn. Een arts kan bewust besluiten een bijwerking te behandelen omdat het oorspronkelijke middel noodzakelijk is of omdat de voordelen groter zijn dan de risico's. Het probleem ontstaat vooral wanneer de samenhang tussen medicijnen niet wordt herkend en de medicatielijst daardoor steeds verder groeit.
Een afzonderlijke systematische review in Drugs & Aging verzamelde 165 eerdere studies over voorschrijfcascades. Die review bevestigt dat het verschijnsel in meerdere zorgsystemen is beschreven, maar ook dat de definities en meetmethoden verschillen. Daardoor is er geen betrouwbaar, universeel percentage voor hoe vaak cascades bij ouderen voorkomen.
De resultaten zijn vooral relevant voor onderzoek en zorgorganisaties. De auteurs noemen elektronische signalering en een grotere rol voor apothekers als mogelijke vervolgstappen. Voor individuele patiënten volgt hieruit geen reden om zelf medicijnen te stoppen of te wijzigen; een medicatiebeoordeling hoort in overleg met arts of apotheker te gebeuren.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De onderzoeksopzet, het aantal gevonden mogelijke cascades en de beperkingen zijn terug te vinden in de University of Toronto-publicatie en de systematische review. De tekst geeft geen individueel medisch advies en maakt duidelijk dat niet elke combinatie onjuist is.
- bevestigd De Ontario-analyse identificeerde 24 veelvoorkomende mogelijke medicijncascades. — De University of Toronto beschrijft dit resultaat. bron
- bevestigd De onderzoekers werkten met een eerdere lijst van 65 mogelijke cascades. — Dit staat in het onderzoeksbericht van de University of Toronto. bron
- bevestigd Een systematische review omvatte 165 primaire studies. — De review vermeldt dit in de samenvatting. bron
- onjuist Een medicijncascade is altijd een fout. — De bronnen benadrukken dat sommige combinaties klinisch gerechtvaardigd kunnen zijn; de tekst zegt daarom expliciet dat dit niet altijd het geval is. bron
1 correctie(s) doorgevoerd
- Was: Ouderen krijgen te vaak een pil tegen de bijwerkingen van een pil.Nu: Bij sommige ouderen kan een bijwerking worden aangezien voor een nieuwe aandoening, waarna een extra middel wordt voorgeschreven. (De oorspronkelijke formulering was te algemeen; niet iedere extra medicatie is onnodig of onjuist.)
Noot van de redactie
Het Ontario-onderzoek is peer-reviewed volgens de University of Toronto en identificeert mogelijke risico's op populatieniveau. De prevalentie van medicijncascades bij individuele patiënten blijft onzeker.Bronnen
Meer hierover bij andere media
- de Volkskrant — „medicijnen ouderen”
- RTL Nieuws — „medicijnen ouderen”
- NOS — „medicijnen ouderen”