Swift hervat werk terwijl einde nadert
De ruimtetelescoop onderzoekt opnieuw kosmische uitbarstingen, ondanks het mislukken van een missie om zijn baan te verhogen.
De volgredacteur houdt het voor je bij
De Neil Gehrels Swift Observatory van NASA is opnieuw begonnen met wetenschappelijke waarnemingen. De telescoop heeft nog geen directe opvolger in dezelfde baan en zal naar verwachting later dit jaar in de atmosfeer terugkeren.
Swift werd in 2004 gelanceerd om gammabursts op te sporen: extreem korte en krachtige uitbarstingen van gammastraling. De telescoop combineert een gammastralingdetector met instrumenten voor röntgenstraling, ultraviolet licht en zichtbaar licht. Daardoor kunnen onderzoekers binnen korte tijd zien waar een uitbarsting vandaan komt en de nagloed volgen.
De lage baan van Swift is de afgelopen jaren sneller afgenomen door verhoogde zonneactiviteit. Daardoor ondervindt het observatorium meer wrijving van de ijle atmosfeer. NASA schakelde eerder instrumenten uit en draaide zonnepanelen en apparatuur zo dat de telescoop langer in een stabiele toestand kon blijven.
Een commerciële reddingsmissie moest Swift naar een hogere baan brengen. Het ruimtevaartuig Link van Katalyst Space Technologies kon de telescoop echter niet veilig vastgrijpen door problemen met de besturing. NASA en het bedrijf besloten de geplande baanverhoging niet uit te voeren.
Na het mislukken van die missie hervatte NASA in augustus de waarnemingen met de röntgentelescoop en de ultraviolet-optische telescoop. De Burst Alert Telescope, die gammabursts automatisch detecteert, bleef uitgeschakeld om energie en baanhoogte te sparen. Swift kan daardoor niet meer volledig functioneren zoals bij het begin van zijn missie.
De telescoop heeft in ruim twintig jaar duizenden gammabursts en andere veranderlijke hemelverschijnselen gevolgd. De snelle meldingen van Swift maakten het mogelijk dat telescopen op aarde en in andere banen vrijwel direct naar hetzelfde verschijnsel konden kijken. Dat leverde informatie op over onder meer exploderende sterren en botsingen van compacte sterren.
NASA verwacht dat Swift ergens tussen oktober en het einde van 2026 terugvalt in de atmosfeer, afhankelijk van de zonneactiviteit. De exacte datum en plaats zijn onzeker. De resterende waarnemingen zijn daarom vooral waardevol als laatste meetreeks van een observatorium dat een belangrijke rol speelde in de tijdsdomeinastronomie.
Het einde van Swift betekent niet het einde van onderzoek naar gammabursts. Andere telescopen blijven de hemel volgen, maar Swift was bijzonder door de combinatie van snelle detectie en meerdere golflengten. De missie laat ook zien dat onderhoud in een baan om de aarde steeds belangrijker wordt naarmate satellieten langer operationeel blijven.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De technische toestand en missiegeschiedenis zijn rechtstreeks gecontroleerd bij NASA en onafhankelijk aangevuld met AP. Onzekere toekomstinformatie is als verwachting geformuleerd.
- bevestigd Swift hervatte waarnemingen met twee van zijn drie wetenschappelijke instrumenten. — NASA meldt de herstart van de röntgen- en ultraviolet-optische instrumenten. bron
- bevestigd De commerciële reddingsmissie kon Swift niet naar een hogere baan brengen. — AP beschrijft het afblazen van de poging wegens problemen met de besturing van Link. bron
- bevestigd Swift onderzoekt gammabursts met instrumenten voor meerdere golflengten. — NASA beschrijft de missie en de drie instrumenten. bron
Noot van de redactie
NASA bevestigt dat twee instrumenten opnieuw waarnemen en dat de reddingsmissie niet doorgaat. De datum van terugkeer in de atmosfeer blijft een verwachting en is afhankelijk van zonneactiviteit.Bronnen
- NASA’s Swift Restarts Science Observations — NASA Neil Gehrels Swift Observatory
- Rescue mission is called off for NASA’s aging Swift space telescope — Associated Press
- Swift’s Science — NASA Science
Meer hierover bij andere media
- RTL Nieuws — „swift gammabursts”
- NOS — „swift gammabursts”
- Het Parool — „swift gammabursts”