Voorstel wil abortus uit het strafrecht halen
Een initiatiefwet wil abortus juridisch als medische zorg behandelen, maar de huidige regels en zwangerschapsgrens blijven onderwerp van debat.
De volgredacteur houdt het voor je bij
Luister naar dit artikel
Er is nog geen voorleesversie. Vraag er een aan, dan leest een AI-stem het artikel voor.
Voorgelezen door een AI-stem.
Een initiatiefwetsvoorstel van GroenLinks-PvdA-Kamerlid Lisa Vliegenthart wil abortus schrappen uit het Wetboek van Strafrecht. De Tweede Kamer heeft het voorstel nog niet inhoudelijk behandeld; de vraag is vooral welke juridische en praktische gevolgen een verandering van de wet zou hebben.
Het voorstel, ingediend op 28 september, schrapt artikel 296 van het Wetboek van Strafrecht. Volgens de samenvatting van de Tweede Kamer moet abortus daardoor niet langer worden behandeld als een strafbare handeling met een uitzondering, maar als medische zorg. De bestaande eisen voor kwaliteit en zorgvuldigheid zouden worden ondergebracht in de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg.
De huidige regeling is juridisch dubbel verankerd. Artikel 296 stelt abortus onder voorwaarden strafbaar, maar maakt een behandeling door een arts in een toegelaten ziekenhuis of kliniek niet strafbaar wanneer die voldoet aan de Wet afbreking zwangerschap. De Rijksoverheid stelt bovendien dat een zwangerschapsafbreking in beginsel tot 24 weken is toegestaan; daarna gelden afzonderlijke regels voor zeer ernstige medische situaties.
Het initiatiefvoorstel verandert volgens de indiener dus niet automatisch de zwangerschapsgrens of alle zorgvuldigheidseisen. Het beoogt vooral de plaats van abortus in het recht te veranderen. De precieze gevolgen voor toezicht, beroepsregels en strafbaarheid van handelen buiten de zorgnormen moeten tijdens de behandeling worden uitgewerkt.
De vaste Kamercommissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport besprak het voorstel op 7 oktober procedureel. Het wetsvoorstel is nog niet geagendeerd voor plenaire behandeling en er is nog niet over gestemd. Daarmee is er geen besluit genomen over de voorgestelde wijziging.
Het kabinet zei vrijdag in een persconferentie dat het pal staat voor goed georganiseerde en vrij toegankelijke abortuszorg. Tegelijk benadrukte het kabinet dat wetgeving over dit onderwerp een zorgvuldig en respectvol debat vraagt. Die reactie is geen kabinetsstandpunt over alle onderdelen van het initiatiefvoorstel.
Voorstanders van de wijziging zien het strafrecht als een onnodige juridische uitzonderingspositie voor zorg die in de praktijk onder medische regels valt. Tegenstanders kunnen vrezen dat het schrappen van artikel 296 de wettelijke bescherming en begrenzing verzwakt. Welke fracties uiteindelijk voor of tegen stemmen, is nog niet bekend.
De Kamer moet de verdere procedure bepalen voordat de inhoudelijke behandeling kan beginnen. Tot die tijd blijft de huidige combinatie van het Wetboek van Strafrecht en de Wet afbreking zwangerschap van kracht.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- Een initiatiefwet wil artikel 296 van het Wetboek van Strafrecht schrappen.
- De kwaliteitseisen zouden volgens het voorstel naar de zorgwetgeving worden verplaatst.
- De Tweede Kamer heeft nog niet inhoudelijk gestemd.
- De huidige zwangerschapsgrens van 24 weken blijft volgens de bestaande overheidsinformatie van kracht.
Links
Argumenten Abortus hoort volgens deze benadering volledig onder de zorg te vallen. Het strafrecht kan patiënten en zorgverleners een onnodig stigma geven en maakt lichamelijke autonomie afhankelijk van een uitzonderingsconstructie.
Waarden Lichamelijke autonomie, gelijke toegang tot zorg en bescherming van zorgverleners.
Gevolgen Schrappen van artikel 296 kan de juridische positie van patiënten verduidelijken, maar vraagt om sterke medische en professionele normen.
Midden
Argumenten De wet moet vooral duidelijk en uitvoerbaar zijn. Een wijziging kan bespreekbaar zijn als toezicht, kwaliteitseisen, zwangerschapsgrens en bescherming tegen dwang juridisch even helder blijven.
Waarden Zorgvuldigheid, rechtszekerheid en institutionele controle.
Gevolgen Een geleidelijke hervorming met uitvoeringsregels kan onzekerheid beperken, maar kan ook langer een uitzonderingspositie in stand houden.
Rechts
Argumenten De strafrechtelijke verankering markeert volgens deze benadering dat aan zwangerschapsafbreking zwaarwegende morele en juridische grenzen zitten. Het schrappen van artikel 296 kan die begrenzing verzwakken, ook als praktische regels blijven bestaan.
Waarden Bescherming van ongeboren leven, maatschappelijke terughoudendheid en duidelijke wettelijke grenzen.
Gevolgen Behoud van strafrechtelijke waarborgen kan volgens deze visie bescherming bieden, maar kan de toegang tot zorg en de positie van artsen onder druk zetten.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De juridische beschrijving steunt op het wetsvoorstel, de huidige wetstekst en overheidsinformatie over de zwangerschapsgrens. Interpretaties van voor- en tegenstanders zijn in het perspectievenblok als politieke invalshoeken weergegeven.
- bevestigd Lisa Vliegenthart diende het voorstel op 28 september 2026 in. — Vermeld op de officiële Kamerpagina van het wetsvoorstel. bron
- bevestigd Het voorstel wil artikel 296 van het Wetboek van Strafrecht schrappen. — Dit staat in de officiële samenvatting van het wetsvoorstel. bron
- bevestigd Abortus is onder de huidige regeling niet strafbaar bij naleving van de Wet afbreking zwangerschap. — Artikel 296, vijfde lid, bevat de relevante uitzondering. bron
- bevestigd Een abortus is in beginsel tot 24 weken toegestaan. — De Rijksoverheid noemt deze grens in haar publieksinformatie. bron
- bevestigd De Tweede Kamer heeft nog niet over het voorstel gestemd. — De Kamerpagina vermeldt debat en stemming als onvoltooid. bron
- bevestigd Het kabinet steunt toegankelijke abortuszorg maar vraagt om een zorgvuldig debat. — Dit volgt uit de tekst van de persconferentie van 9 oktober. bron
Noot van de redactie
De indiening, procedurele behandeling en juridische opzet zijn rechtstreeks gecontroleerd in Kamerstukken en overheidsinformatie. De politieke gevolgen en uiteindelijke steun in de Kamer zijn nog onzeker.Bronnen
- Voorstel van wet: Wet abortus is zorg — Tweede Kamer der Staten-Generaal
- Artikel 296 Wetboek van Strafrecht — Overheid.nl
- Tot hoeveel weken kan ik een abortus laten uitvoeren? — Rijksoverheid.nl
- Letterlijke tekst persconferentie na ministerraad 9 oktober 2026 — Rijksoverheid.nl
- Oppositiepartij Pro wil abortus uit Wetboek van Strafrecht halen — NPO Radio 1