Kabinet stopt vanaf 2028 met 13-wekenecho
De huidige onderzoeksopzet loopt af, maar het kabinet sluit een verbeterde vorm van vroege screening niet uit.
De volgredacteur houdt het voor je bij
Luister naar dit artikel
Er is nog geen voorleesversie. Vraag er een aan, dan leest een AI-stem het artikel voor.
Voorgelezen door een AI-stem.
Het kabinet beëindigt per 1 januari 2028 het landelijke aanbod van de 13-wekenecho. Minister van Volksgezondheid Sophie Hermans volgt daarmee de conclusie van de Gezondheidsraad dat de voordelen in de huidige opzet niet opwegen tegen de nadelen.
De 13-wekenecho wordt sinds september 2021 aangeboden binnen de IMITAS-studie. Met de echo wordt vroeg in de zwangerschap gezocht naar ernstige lichamelijke afwijkingen. Het onderzoek moest duidelijk maken of zo’n vroege screening een vaste plaats in de prenatale zorg verdient.
De Gezondheidsraad adviseerde in september om de echo niet zonder meer structureel in te voeren. Volgens de eerste onderzoeksgegevens zijn 129.704 echo’s uitgevoerd en 531 afwijkingen vastgesteld. Tegelijk waren er 1.313 positieve uitslagen, waarvan 775 achteraf foutpositief bleken. Ook werden afwijkingen gemist.
Volgens het kabinet kunnen zulke uitslagen zwangeren en hun partners onnodig ongerust maken en leiden tot vervolgonderzoek dat geen afwijking bevestigt. Een vroege uitslag kan ook een vals gevoel van zekerheid geven wanneer een afwijking niet wordt gezien. De raad benadrukte daarnaast dat de gegevens vooral betrekking hebben op het eerste onderzoeksjaar.
De beslissing betekent niet dat de 13-wekenecho morgen verdwijnt. Het huidige aanbod blijft beschikbaar tot 1 januari 2028. De bestaande 20-wekenecho blijft onderdeel van de prenatale screening. De kabinetsbrief gaat niet over individuele medische keuzes of over de uitslag van een afzonderlijk onderzoek.
Het kabinet wil wel opnieuw kijken naar de hele keten van prenatale screening. Daarbij wordt onderzocht hoe de termijnecho, de vroege screening en de 20-wekenecho zich tot elkaar moeten verhouden. Ook wil het kabinet de 20-wekenecho laten evalueren, omdat de echo volgens de brief nog niet volledig is geëvalueerd.
Een nieuwe onderzoeksopzet voor een verbeterde 13-wekenecho komt er voorlopig niet. Daarvoor ontbreekt volgens het kabinet voldoende bewijs dat aanpassingen de verhouding tussen baten en risico’s verbeteren. Een toekomstige vorm van vroege screening blijft wel mogelijk als nieuw onderzoek daar aanleiding toe geeft.
Voor zwangeren verandert er op korte termijn dus weinig aan het bestaande aanbod. De beleidskeuze gaat vooral over de vraag welke screenings de overheid structureel moet aanbieden en hoeveel onzekerheid aanvaardbaar is bij onderzoek van een gezonde populatie.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- Het kabinet beëindigt het huidige aanbod per 1 januari 2028.
- De Gezondheidsraad vond de verhouding tussen voordelen en nadelen in de huidige opzet onvoldoende.
- Het kabinet wil de hele keten van prenatale screening opnieuw verkennen.
Links
Argumenten Screening moet toegankelijk blijven wanneer die ouders eerder informatie en handelingsruimte geeft. De overheid moet investeren in betere zorg, begeleiding en vervolgdiagnostiek in plaats van een aanbod beëindigen.
Waarden Reproductieve autonomie, gelijke toegang en publieke zorg.
Gevolgen Links vreest dat vooral kwetsbare zwangeren minder mogelijkheden krijgen om zich vroeg op een ernstige diagnose voor te bereiden.
Midden
Argumenten Een bevolkingsonderzoek hoort alleen structureel te worden aangeboden als de baten aantoonbaar opwegen tegen de schade. Tegelijk moet de overheid blijven investeren in onderzoek naar een betere inrichting.
Waarden Zorgvuldigheid, evidence-based beleid en keuzevrijheid binnen veilige grenzen.
Gevolgen Het midden benadrukt dat tijdelijk stoppen verdedigbaar is zolang een nieuwe evaluatie serieus wordt voorbereid.
Rechts
Argumenten De overheid moet terughoudend zijn met medische screening van gezonde mensen en geen publieke regeling in stand houden met veel foutieve uitslagen. Ouders moeten ruimte houden voor individuele keuzes buiten een landelijk programma.
Waarden Eigen verantwoordelijkheid, doelmatigheid en bescherming tegen onnodige overheidsbemoeienis.
Gevolgen Rechts vreest vooral stijgende zorgkosten en medicalisering wanneer screening zonder bewezen meerwaarde wordt uitgebreid.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
Het artikel volgt de kabinetsbrief en het advies van de Gezondheidsraad. De medische cijfers en de einddatum zijn rechtstreeks gecontroleerd; individuele medische gevolgen zijn niet als persoonlijk advies geformuleerd.
- bevestigd Het kabinet laat de 13-wekenecho in de huidige onderzoeksopzet per 1 januari 2028 eindigen. — Dit staat in de kabinetsreactie van 12 oktober 2026. bron
- bevestigd In het eerste onderzoeksjaar werden 129.704 echo’s verricht en 531 afwijkingen vastgesteld. — Deze aantallen staan in de kabinetsreactie en de technische toelichting. bron
- bevestigd 775 van 1.313 positieve uitslagen waren foutpositief. — Dezelfde cijfers staan in de officiële toelichting. bron