Onderzoek legt drempels bloot die vrouwen van zorg weerhouden
Een nieuwe studie beschrijft hoe slechte ervaringen, schaamte en wachttijden ertoe kunnen leiden dat mensen zorg uitstellen.
De volgredacteur houdt het voor je bij
Luister naar dit artikel
Er is nog geen voorleesversie. Vraag er een aan, dan leest een AI-stem het artikel voor.
Voorgelezen door een AI-stem.
Vrouwen en lhbti+ personen noemen eerdere negatieve ervaringen met zorgverleners geregeld als reden om zorg uit te stellen of opnieuw te zoeken, blijkt uit een onderzoek dat maandag is gepubliceerd. De studie laat vooral zien welke drempels mensen ervaren; zij geeft geen landelijke schatting van hoeveel vrouwen zorg mijden.
Het onderzoek van Rutgers, WOMEN Inc. en COC Nederland combineert een literatuurstudie, een vragenlijst onder 882 respondenten en zeventien diepte-interviews. De onderzoekers keken naar zorgmijding en het opnieuw zoeken van zorg onder vrouwen en lhbti+ personen.
Respondenten beschreven situaties waarin zij zich niet gehoord, niet serieus genomen of niet begrepen voelden. Bij vrouwen ging het volgens het rapport onder meer om klachten die werden toegeschreven aan stress, emoties of hormonen. Lhbti+ personen wezen vaker op discriminatie of onvoldoende kennis over seksuele en genderdiversiteit.
Ook schaamte, stigma en financiële of praktische drempels spelen volgens de studie een rol. Mensen die weten hoe het zorgsysteem werkt, steun uit hun omgeving krijgen en voldoende geld hebben, vinden volgens het onderzoek gemakkelijker passende hulp.
De onderzoekers noemen daarnaast systeemproblemen. Lange wachttijden en ingewikkelde zorgtrajecten worden bijvoorbeeld genoemd binnen de transgenderzorg en de geestelijke gezondheidszorg. Het rapport beschrijft dat mensen soms uitwijken naar online informatie, lotgenotencontact of andere vormen van ondersteuning wanneer reguliere zorg onvoldoende aansluit.
De studie stelt niet vast hoeveel vrouwen in Nederland momenteel zorg mijden. De vragenlijst laat wel zien dat eerdere zorgmijding relatief vaak werd gemeld door cisgender vrouwen en niet-heteroseksuele respondenten, maar de onderzoekers waarschuwen dat de deelnemers geen representatieve meting van de hele bevolking vormen.
De publicatie verscheen op de dag waarop bij ZonMw in Den Haag twee rapporten over vrouwengezondheid werden gelanceerd. Een daarvan is een consultatieonderzoek van KiesKompas; het andere betreft de analyse van meldingen en ervaringen van vrouwen met langdurig onverklaarde klachten door Stichting Voices for Women.
De resultaten sluiten aan bij de Nationale Werkagenda Vrouwengezondheid die de overheid in juni presenteerde. Die agenda richt zich onder meer op het beter herkennen van klachten, meer kennis in het onderwijs en in richtlijnen en betere samenwerking tussen medische, psychologische en sociale disciplines.
De studie is een onderzoeksrapport en geen klinische richtlijn. Voor individuele klachten zegt het rapport niets over een diagnose of behandeling; de betekenis ligt vooral in de beschreven ervaringen en de beleidsvraag hoe zorg toegankelijker en meer persoonsgericht kan worden ingericht.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- Het onderzoek omvat 882 vragenlijstrespondenten en zeventien interviews.
- Respondenten noemen zich niet gehoord voelen, stigma, schaamte en systeemdrempels.
- De studie meet geen landelijke actuele prevalentie van zorgmijding.
- De overheid werkt sinds juni met een Nationale Werkagenda Vrouwengezondheid.
Links
Argumenten De belangrijkste oorzaak ligt volgens deze invalshoek in structurele ongelijkheid, kennisachterstand en een zorgsysteem dat te vaak vanuit de standaardpatiënt werkt. Investeren in opleiding, toegankelijke zorg en publieke capaciteit is nodig om individuele verantwoordelijkheid niet centraal te stellen.
Waarden Gelijkheid, inclusie en collectieve verantwoordelijkheid.
Gevolgen Meer publieke investeringen en aangepaste richtlijnen kunnen drempels verlagen, maar vragen langdurige financiering en organisatorische veranderingen.
Midden
Argumenten De institutionele benadering combineert betere scholing van zorgverleners met meetbare kwaliteitsnormen, patiëntenparticipatie en onderzoek naar wat werkelijk werkt. Niet elke negatieve ervaring bewijst op zichzelf ongelijke behandeling, maar patronen moeten wel systematisch worden onderzocht.
Waarden Zorgvuldigheid, bewijs en uitvoerbaarheid.
Gevolgen Een gefaseerde aanpak kan vertrouwen vergroten zonder snelle oplossingen te beloven, maar verbetering kan daardoor langzaam zichtbaar worden.
Rechts
Argumenten Vanuit deze invalshoek moet de nadruk liggen op verantwoordelijkheid van zorgaanbieders, duidelijke professionele standaarden en efficiëntere routes naar diagnostiek. Zorgverleners moeten klachten serieus beoordelen, maar beleid moet voorkomen dat elke uitkomst als discriminatie wordt geïnterpreteerd.
Waarden Verantwoordelijkheid, professionele ruimte en doelmatigheid.
Gevolgen Strakkere normen kunnen de kwaliteit verhogen, maar te veel administratieve of juridische druk kan de ruimte voor maatwerk verkleinen.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De onderzoeksopzet, bevindingen en beperkingen zijn rechtstreeks gecontroleerd in het rapport en de publicatiepagina. De tekst vermijdt een landelijke prevalentieclaim en geeft geen individueel medisch advies.
- bevestigd Het onderzoek combineert een literatuurstudie, een vragenlijst onder 882 respondenten en zeventien interviews. — Dit staat in de samenvatting van het rapport. bron
- bevestigd Eerdere negatieve zorgervaringen worden geregeld genoemd als reden om zorg uit te stellen. — De onderzoekers beschrijven dit in de samenvatting en resultaten. bron
- bevestigd Lange wachttijden en ingewikkelde zorgtrajecten worden als systeemdrempels genoemd. — Rutgers noemt deze factoren expliciet. bron
- bevestigd Het onderzoek geeft geen landelijke schatting van actuele zorgmijding. — Het rapport vermeldt dat hierover geen uitspraken kunnen worden gedaan. bron
- bevestigd Op 12 oktober werden bij ZonMw twee rapporten over vrouwengezondheid gelanceerd. — ZonMw vermeldt de bijeenkomst en de twee rapporten. bron
- bevestigd De Nationale Werkagenda richt zich onder meer op herkenning van klachten, kennisontwikkeling en samenwerking. — Dit staat op de website van de Rijksoverheid. bron
Noot van de redactie
Het rapport is vandaag gepubliceerd en combineert literatuuronderzoek, een vragenlijst en interviews. Het is geen peer-reviewed klinische studie en meet geen landelijke prevalentie van zorgmijding.Bronnen
- Van zorgmijding naar passende zorg (2026) — Rutgers, WOMEN Inc. en COC Nederland
- Rapport Van zorgmijding naar passende zorg — Rutgers
- Vrouwengezondheid: inzicht in de ervaringen en behoeften van vrouwen en meiden — ZonMw
- De Nationale Werkagenda Vrouwengezondheid — Rijksoverheid