Turkije blokkeert massaal accounts van media en activisten
Mensenrechtenorganisaties zeggen dat in september zeker 1.270 X-accounts door Turkse blokkadebevelen zijn getroffen.
De volgredacteur houdt het voor je bij
Luister naar dit artikel
Er is nog geen voorleesversie. Vraag er een aan, dan leest een AI-stem het artikel voor.
Voorgelezen door een AI-stem.
Turkse autoriteiten hebben de afgelopen weken honderden accounts en websites van journalisten, mediaorganisaties en maatschappelijke groepen laten blokkeren. Een coalitie van 21 mensenrechten- en mediaorganisaties roept X en Meta op zulke bevelen aan te vechten.
Volgens Human Rights Watch werden in september alleen al zeker 1.270 accounts op X getroffen door blokkadebevelen. De accounts hadden samen ongeveer 35 miljoen volgers. X zou volgens de organisatie ten minste 90 procent van de bevelen hebben uitgevoerd door de accounts alleen in Turkije ontoegankelijk te maken.
De blokkades raken volgens de organisaties onder meer onafhankelijke media, journalisten, academici, lhbti-organisaties en vrouwenrechtenorganisaties. Ook de website en het X-account van nieuwsorganisatie T24 werden geblokkeerd. Een Turkse rechtbank verwees daarbij naar 118 artikelen die volgens het bevel schadelijk zouden zijn voor de gezinsstructuur en de ontwikkeling van jongeren.
De Turkse overheid beroept zich bij de beperkingen op bepalingen over nationale veiligheid, openbare orde en het voorkomen van criminaliteit. De mensenrechtenorganisaties vinden dat de bevelen vaak niet duidelijk maken welk concreet bericht het gevaar zou veroorzaken of waarom een volledig account moet worden geblokkeerd.
De organisaties vragen platforms om gebruikers de onderliggende rechterlijke bevelen te geven, de proportionaliteit ervan te beoordelen en blokkades aan te vechten wanneer de motivering tekortschiet. Volgens Human Rights Watch hebben X en Meta nog geen openbare toelichting gegeven op hun omgang met de recente golf van beperkingen.
De zaak speelt tegen de achtergrond van bredere druk op onafhankelijke media in Turkije. De regering zegt dat zij optreedt tegen misinformatie en bedreigingen van de openbare orde. Critici zien juist een patroon waarin brede juridische begrippen worden gebruikt om berichtgeving en online debat te beperken.
Voor Nederlandse lezers is de ontwikkeling relevant omdat platforms steeds vaker per land toegang tot nieuws en politieke informatie aanpassen. Een blokkade in Turkije betekent niet dat de accounts wereldwijd verdwijnen, maar wel dat gebruikers in het land mogelijk geen toegang hebben tot informatie die elders openbaar blijft. De geraadpleegde bronnen geven geen aanwijzing dat de Turkse autoriteiten de nieuwe blokkades al hebben teruggedraaid.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- Turkse autoriteiten hebben blokkadebevelen uitgevaardigd tegen honderden accounts en websites.
- Mensenrechtenorganisaties zeggen dat de bevelen onvoldoende gemotiveerd en disproportioneel zijn.
- De regering beroept zich op openbare orde, nationale veiligheid en het voorkomen van criminaliteit.
- X en Meta beperken toegang in Turkije tot een deel van de betrokken accounts.
Links
Argumenten Benadrukt dat brede blokkades van media en maatschappelijke organisaties de publieke controle op de macht aantasten. Beperkingen moeten uitzonderlijk, concreet gemotiveerd en door onafhankelijke rechters toetsbaar zijn.
Waarden Vrijheid van meningsuiting, mensenrechten, pluralisme en bescherming van minderheden.
Gevolgen Zonder stevige waarborgen kunnen burgers nieuws en hulporganisaties minder goed bereiken; platforms zouden daarom transparanter en juridisch weerbaarder moeten optreden.
Midden
Argumenten Erkent dat overheden online bedreigingen, criminaliteit en desinformatie mogen bestrijden, maar verlangt een individuele beoordeling van inhoud en een effectieve beroepsmogelijkheid. Een volledig account blokkeren is pas verdedigbaar als lichtere maatregelen niet volstaan.
Waarden Rechtsstatelijkheid, proportionaliteit, openbare veiligheid en institutionele controle.
Gevolgen Gerichte maatregelen kunnen veiligheid en vrije informatie combineren, maar vragen onafhankelijke toetsing en duidelijke rapportage van platforms.
Rechts
Argumenten Benadrukt de verantwoordelijkheid van de staat om openbare orde en kwetsbare groepen online te beschermen. Vanuit deze invalshoek moeten platforms rechterlijke bevelen uitvoeren zolang die volgens de Turkse wet zijn gegeven.
Waarden Orde, nationale soevereiniteit, bescherming van gezinnen en handhaving van de wet.
Gevolgen Snelle blokkades kunnen schadelijke inhoud beperken, maar brede toepassing kan ook legitieme journalistiek en oppositie onbereikbaar maken.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De omvang van de blokkades en de betrokken organisaties zijn gebaseerd op de verklaring van Human Rights Watch en partners en worden door AP beschreven. De tekst maakt duidelijk welke beweringen van de regering komen en welke van critici.
- bevestigd In september werden volgens mensenrechtenorganisaties minstens 1.270 X-accounts getroffen. — Dit staat in de verklaring van Human Rights Watch en ARTICLE 19. bron
- bevestigd De accounts hadden samen ongeveer 35 miljoen volgers. — Human Rights Watch noemt dit totaal. bron
- bevestigd T24 werd geblokkeerd op basis van een bevel waarin 118 artikelen werden genoemd. — Dit staat in de HRW-verklaring. bron
- bevestigd De Turkse overheid verwijst naar openbare orde en nationale veiligheid. — AP en HRW beschrijven deze aangevoerde juridische gronden. bron
- bevestigd X en Meta hebben geen openbare uitleg gegeven over de recente blokkades. — Human Rights Watch meldt dat beide platforms niet hadden gereageerd op verzoeken om commentaar. bron
Noot van de redactie
De aantallen en voorbeelden komen uit een gezamenlijke verklaring van mensenrechtenorganisaties, door AP onafhankelijk bericht. De motivering van Turkse autoriteiten is weergegeven als hun rechtvaardiging; de beoordeling dat sprake is van censuur is aan de organisaties toegeschreven.Bronnen
- Türkiye: End Internet Censorship — Human Rights Watch
- Rights groups urge social media platforms to resist Turkish orders to block accounts — Associated Press
- Turkey - X Transparency Center — X
Meer hierover bij andere media
- NRC — „turkije media”
- NU.nl — „turkije media”
- De Telegraaf — „turkije media”