NIOD brengt verzwegen seksueel geweld in kampen in beeld
Nieuw onderzoek beschrijft structureel en wijdverspreid seksueel geweld tegen vrouwen in Nederlandse interneringskampen na de bevrijding.
De volgredacteur houdt het voor je bij
Luister naar dit artikel
Er is nog geen voorleesversie. Vraag er een aan, dan leest een AI-stem het artikel voor.
Voorgelezen door een AI-stem.
_2016_(Herengracht_380-382,_Amsterdam)_-cropped-.jpg){kind=link}
Het NIOD heeft nieuw onderzoek gepubliceerd naar seksueel geweld tegen vrouwen in Nederlandse interneringskampen na de Tweede Wereldoorlog. Volgens het instituut wijzen historische bronnen op structureel en wijdverspreid geweld, terwijl veel getuigenissen lange tijd buiten beeld bleven.
Het onderzoek gaat over de kampen waarin na de bevrijding mensen werden vastgehouden die van collaboratie werden verdacht. In de bronnen staan verklaringen van vrouwen die na hun arrestatie met ernstig seksueel geweld te maken kregen. Het NIOD benadrukt de omvang en het terugkerende karakter van het geweld, zonder te doen alsof alle gevallen volledig te kwantificeren zijn.
De onderzoekers gebruikten onder meer verhoorverslagen uit de eerste naoorlogse jaren. Die documenten maakten deel uit van onderzoek naar de bijzondere rechtspleging en de behandeling van mensen die van samenwerking met de Duitse bezetter werden verdacht. De bronnen laten volgens het NIOD zien dat geweld niet beperkt bleef tot enkele geïsoleerde incidenten.
De publicatie maakt ook duidelijk waarom het onderwerp pas zo laat brede aandacht krijgt. Veel verklaringen kwamen wel in archieven terecht, maar kregen geen prominente plaats in de naoorlogse geschiedschrijving. Daardoor bleef de ervaring van vrouwen in de kampen onderbelicht naast het bekende verhaal over arrestaties, kaalscheren en berechting van collaborateurs.
Het onderzoek zegt niet dat iedere verklaring onafhankelijk kan worden bewezen. Verhoorverslagen zijn historische bronnen met een eigen context en moeten naast andere documenten worden gelezen. De onderzoekers presenteren hun conclusie daarom als een reconstructie van patronen in het beschikbare archiefmateriaal, niet als een volledige telling van alle slachtoffers.
De nieuwe publicatie verandert het beeld van de periode na de bevrijding. De overgang van oorlog naar vrede betekende niet dat rechtsbescherming en toezicht overal direct waren hersteld. In gesloten kampen konden machtsmisbruik, vernedering en seksueel geweld voortduren terwijl slachtoffers weinig mogelijkheden hadden om gehoord te worden.
Het NIOD pleit in de publicatie voor verder onderzoek naar de rol van kampbewakers, overheidsinstanties en de naoorlogse verantwoordingsmechanismen. Voor nabestaanden en historici kan het onderzoek nieuwe vragen oproepen over erkenning en de manier waarop Nederland met deze geschiedenis is omgegaan. Het instituut spreekt zich in deze publicatie niet uit over individuele strafrechtelijke aansprakelijkheid vandaag.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De kern van het artikel steunt op het NIOD en een actuele NOS-bron. Onzekerheden over aantallen en individuele verantwoordelijkheid zijn expliciet begrensd.
- bevestigd Het NIOD publiceerde op 14 oktober 2026 onderzoek naar seksueel geweld tegen vrouwen in naoorlogse interneringskampen. — Vermeld in de actuele NIOD-publicatie en de NOS-samenvatting. bron
- bevestigd Het onderzoek beschrijft het geweld als structureel en wijdverspreid. — Dit staat in de titel en samenvatting van de NOS-bron. bron
- bevestigd De onderzoekers gebruikten onder meer naoorlogse verhoorverslagen. — De NOS beschrijft het onderzoek als gebaseerd op historisch archiefmateriaal en verhoren. bron