Witte dwerg kleurt groen in berekeningen van astronomen
Nieuw onderzoek laat zien hoe de samenstelling van dichte steratmosferen onverwachte kleuren kan veroorzaken.
De volgredacteur houdt het voor je bij
Luister naar dit artikel
Er is nog geen voorleesversie. Vraag er een aan, dan leest een AI-stem het artikel voor.
Voorgelezen door een AI-stem.
Astronomen hebben een witte dwerg geïdentificeerd die volgens hun berekeningen groen zou ogen voor het menselijk oog. De studie verscheen donderdag in RAS Techniques and Instruments. Het gaat om een kleur die uit spectra en modellen is afgeleid, niet om een nieuwe foto waarop een groene ster zichtbaar is.
De opvallendste ster in het onderzoek heet WD J1330+6435. Volgens de University of Warwick heeft deze witte dwerg rotsachtig materiaal uit zijn planetenstelsel opgenomen. Daardoor bevat zijn atmosfeer onder meer calcium, lithium en natrium. In de berekeningen van het onderzoeksteam levert die samenstelling een geelgroene kleur op. De onderzoekers zeggen geen eerder overtuigend beschreven voorbeeld van een werkelijk groene ster te kennen. Die primeur is hun wetenschappelijke conclusie.
Bij sterren hangt kleur doorgaans sterk samen met temperatuur. Koelere sterren ogen eerder oranje, terwijl hetere sterren richting wit en blauw verschuiven. Het nieuwe onderzoek gaat over omstandigheden waarin die gebruikelijke relatie onvoldoende is om de waargenomen kleur te verklaren. Witte dwergen hebben zeer dichte atmosferen. Daar kunnen chemische bestanddelen de verdeling van het uitgestraalde licht sterk veranderen, zo beschrijven de auteurs in hun artikel.
Een witte dwerg is het compacte overblijfsel van een ster zoals de zon nadat die het einde van haar gewone sterrenleven heeft bereikt. De benaming betekent niet dat elk exemplaar precies dezelfde kleur heeft. De onderzoekers bekeken juist welke variatie ontstaat door verschillen in temperatuur en samenstelling. Het onderzoek is daarmee ook een toets van een vertrouwde naam: hoe wit zijn witte dwergen eigenlijk wanneer hun licht wordt vertaald naar menselijke kleurwaarneming?
Daarvoor gebruikten de astronomen spectra: metingen waarin het licht is uitgesplitst naar golflengte. Uit zulke gegevens kan worden berekend hoe de combinatie van kleuren op het menselijk oog zou overkomen. BBC Sky at Night beschrijft die werkwijze in zijn bericht over de studie. De kleurvoorstellingen bij de berichtgeving zijn illustraties. Ze moeten dus niet worden opgevat als rechtstreekse kleurenfoto’s van het oppervlak van deze verre objecten.
Voor WD J1330+6435 speelt natrium een belangrijke rol. Volgens het team absorbeert dat element een deel van het oranje licht, waardoor de resterende lichtverdeling een groene indruk kan geven. De universiteit noemt een temperatuur van ongeveer 4.000 graden Celsius. Het is de combinatie van de atmosferische omstandigheden en de aanwezige stoffen die hier telt. De temperatuur alleen zou de bijzondere kleur dus onvoldoende verklaren.
De studie is gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift en doorliep het beoordelingsproces: de publicatie vermeldt ontvangst op 11 augustus, aanvaarding op 3 september en publicatie op 15 oktober 2026. Dat maakt dit een beoordeelde onderzoeksuitkomst, geen losse internetclaim over een opvallende sterrenfoto. Publicatie betekent tegelijk niet dat de kleur onafhankelijk opnieuw is vastgesteld. In de geraadpleegde bronnen is geen afzonderlijke replicatie beschreven.
De betekenis zit vooral in de manier waarop astronomen sterlicht interpreteren. Een uitzonderlijke kleur kan informatie bevatten over de atmosfeer en het materiaal dat daarin is terechtgekomen. De nieuwe studie laat zien waarom temperatuur alleen daarbij niet altijd volstaat. Voor de groene ster blijft de nauwkeurige formulering daarom belangrijk: de onderzoekers leiden af hoe zij zou ogen, op basis van haar licht en hun modellen.
Factcheck Goedgekeurd met correcties · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De publicatie en universiteitsbronnen ondersteunen het onderzoek naar afwijkende kleuren. De suggestie van een rechtstreekse visuele ontdekking is vervangen door een beschrijving van de berekende kleur.
- bevestigd De studie is op 15 oktober 2026 gepubliceerd en werd op 3 september aanvaard. — De artikelgeschiedenis vermeldt beide data. bron
- bevestigd WD J1330+6435 heeft in de modellen een geelgroene kleur. — Warwick beschrijft expliciet de berekende verschijningsvorm. bron
- bevestigd De genoemde temperatuur is ongeveer 4.000 graden Celsius; de atmosfeer bevat calcium, lithium en natrium. — Deze eigenschappen staan in het universiteitsbericht. bron
- bevestigd Dichte atmosferen met bepaalde elementen kunnen sterk afwijken van de gebruikelijke relatie tussen temperatuur en kleur. — Dit is de fysische basis die in de samenvatting van de publicatie wordt beschreven. bron
- bevestigd De kleur is afgeleid uit spectra en berekeningen, niet vastgesteld met een nieuwe kleurenfoto. — De uitleg van de methode onderscheidt berekende kleur van de getoonde artistieke illustraties. bron
1 correctie(s) doorgevoerd
- Was: Astronomen zien voor het eerst een groene ster.Nu: Astronomen identificeren een witte dwerg die volgens berekeningen groen zou ogen. (De bron beschrijft een afleiding uit spectra en modellen, geen rechtstreekse visuele waarneming van een groene kleur.)
Noot van de redactie
De kleur is berekend, niet rechtstreeks als groene ster gefotografeerd. De claim dat dit de eerste overtuigende groene ster is, blijft expliciet toegeschreven aan het onderzoeksteam.Bronnen
- Any colour you like: the diverse chromaticities of white dwarfs — RAS Techniques and Instruments
- Green, pink and purple: astronomers reveal the surprising true colours of white dwarf stars — University of Warwick
- Astronomy and Astrophysics Group — University of Warwick
- Scientists have found a green star: the science behind the discovery — BBC Sky at Night Magazine
Meer hierover bij andere media
- RTL Nieuws — „astronomie witte dwergen”
- NOS — „astronomie witte dwergen”
- Het Parool — „astronomie witte dwergen”