Lerarentekort op basisscholen loopt weer op
In de eerste negen maanden van dit jaar stonden gemiddeld veertig vacatures open per honderd basisscholen.
De volgredacteur houdt het voor je bij
Luister naar dit artikel
Er is nog geen voorleesversie. Vraag er een aan, dan leest een AI-stem het artikel voor.
Voorgelezen door een AI-stem.
Het aantal openstaande vacatures voor leerkrachten in het basisonderwijs is in een jaar tijd met bijna 20 procent toegenomen. Dat blijkt uit een analyse van vacaturedata over de eerste negen maanden van 2026, terwijl het totale aantal vacatures op de arbeidsmarkt juist daalde.
Nationale Vacaturebank baseert de cijfers op data van Jobdigger en gegevens van DUO. Per honderd basisscholen stonden gemiddeld veertig vacatures voor leerkrachten open. De cijfers meten het gemiddelde aantal vacatures in de periode van januari tot en met september en zijn geen volledige telling van alle onvervulde lessen of verborgen tekorten.
De verschillen tussen provincies zijn groot. In Noord-Holland werden omgerekend 65 vacatures per honderd basisscholen gevonden. In Drenthe waren dat er elf. Volgens Nationale Vacaturebank zijn de tekorten vooral in de Randstad groter dan in omliggende regio's.
De vacaturegroei staat haaks op de bredere arbeidsmarktontwikkeling. Volgens dezelfde analyse daalde het totale aantal openstaande vacatures in vergelijking met een jaar eerder met bijna 19 procent. De vraag naar basisschoolleraren ontwikkelt zich daarmee anders dan de vraag naar veel andere beroepen.
Een hoger salaris heeft de ontwikkeling niet gekeerd. Het startsalaris voor een leerkracht ligt volgens de berekening op bijna 4300 euro bruto per maand bij een voltijdbaan. Het maximumsalaris komt uit op 8750 euro. Vier jaar geleden lagen die bedragen volgens de gebruikte overheidsgegevens lager.
De cijfers verklaren niet zelfstandig waarom vacatures moeilijk te vervullen zijn. Het Arbeidsmarktplatform Primair Onderwijs noemt onder meer regionale verschillen, de omvang van het speciaal onderwijs en de complexiteit van scholen met veel leerlingen met een onderwijsachterstand als mogelijke factoren. Dat zijn verklaringen uit eerder onderzoek, geen conclusies die uitsluitend uit de nieuwe vacaturetelling volgen.
De overheid en onderwijsorganisaties stimuleren ook zij-instroom en opleidingstrajecten. Daarvoor zijn geschiktheidsonderzoeken, scholing en begeleiding nodig. De nieuwe cijfers laten zien dat het aantal openstaande vacatures ondanks hogere salarissen is gestegen en dat er regionale verschillen zijn. Ze zeggen niet dat iedere school dezelfde personeelsproblemen heeft of dat iedere vacature langdurig onvervuld blijft.
Toon ook waar in Europa en op de wereld
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- In de eerste negen maanden van 2026 stonden volgens een analyse van Jobdigger en DUO gemiddeld veertig vacatures voor leerkrachten open per honderd basisscholen.
- Het aantal vacatures voor leerkrachten steeg volgens die analyse bijna 20 procent ten opzichte van dezelfde periode in 2025.
- De resultaten verschillen sterk per provincie.
- De PO-Raad en OCW verzamelen daarnaast gegevens over openstaande en verborgen personeelstekorten.
Links
Argumenten Een links perspectief zal benadrukken dat het lerarentekort niet alleen een kwestie van salaris of individuele keuze is. De overheid moet investeren in kleinere klassen, ondersteuning, betaalbare huisvesting en betere begeleiding, vooral op scholen met complexe leerlingpopulaties. Ook zou zij-instroom toegankelijker moeten worden zonder de kwaliteitseisen los te laten.
Waarden Gelijke onderwijskansen, publieke voorzieningen en solidariteit tussen regio's en leerlingen.
Gevolgen Zonder extra publieke investeringen kunnen de verschillen tussen scholen en wijken groter worden. Hogere uitgaven zijn volgens deze invalshoek gerechtvaardigd omdat personeelstekorten de kwaliteit en toegankelijkheid van onderwijs raken.
Midden
Argumenten Een institutioneel middenperspectief legt de nadruk op een combinatie van salaris, opleiding, regionale planning en betrouwbare metingen. Niet iedere vacature vraagt dezelfde oplossing. Schoolbesturen, gemeenten en het ministerie moeten gegevens delen en maatregelen toetsen voordat zij landelijk beleid invoeren.
Waarden Uitvoerbaarheid, onderwijskwaliteit, bewijs en bestuurlijke samenwerking.
Gevolgen Een gerichte aanpak kan middelen inzetten waar de tekorten het grootst zijn, maar vraagt tijd. Snelle landelijke maatregelen zonder regionale analyse kunnen ineffectief zijn of nieuwe verschillen veroorzaken.
Rechts
Argumenten Een rechts perspectief zal eerder wijzen op de noodzaak van minder bureaucratie, meer ruimte voor schoolbesturen en een aantrekkelijker beroep zonder extra regels. Zij-instroom en alternatieve onderwijsroutes moeten sneller kunnen, zolang de basisvaardigheden van leraren gewaarborgd blijven. Ook kan de overheid kritisch kijken naar de omvang van niet-lesgevende taken.
Waarden Verantwoordelijkheid, keuzevrijheid, efficiëntie en ruimte voor professionals.
Gevolgen Minder regels en meer flexibiliteit kunnen vacatures sneller helpen vullen. Het risico is dat verschillen in kwaliteit en arbeidsvoorwaarden tussen scholen toenemen als de centrale waarborgen te ver worden verzwakt.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De vacaturecijfers, salarisbedragen en regionale verschillen zijn gecontroleerd tegen de publicatie van Nationale Vacaturebank. De tekst maakt duidelijk onderscheid tussen vacaturedata en officiële metingen van het bredere personeelstekort.
- bevestigd Per honderd basisscholen stonden gemiddeld veertig vacatures voor leerkrachten open. — Analyse van Nationale Vacaturebank op basis van Jobdigger en DUO. bron
- bevestigd Het aantal vacatures voor leerkrachten steeg bijna 20 procent ten opzichte van 2025. — Analyse van Nationale Vacaturebank over januari tot en met september 2026. bron
- bevestigd In Noord-Holland waren er 65 vacatures per honderd basisscholen en in Drenthe elf. — Regionale uitsplitsing in de bronpublicatie. bron
- bevestigd De PO-Raad werkt met OCW aan een bredere meting van personeelstekorten. — Publicatie van de PO-Raad over de landelijke meting. bron
Noot van de redactie
De nieuwe vacaturecijfers komen uit een analyse van Nationale Vacaturebank op basis van Jobdigger en DUO. De PO-Raad bevestigt dat er een bredere landelijke meting loopt, maar de definitieve resultaten daarvan worden pas later verwacht; daarom zijn de cijfers niet gepresenteerd als officiële landelijke tekortmeting.Bronnen
- Ondanks loonexplosie nog altijd fors tekort aan leerkrachten — Nationale Vacaturebank
- Doe weer mee aan meting actuele personeelstekorten — PO-Raad
- Kan ik als herintreder lesgeven in het basisonderwijs? — Rijksoverheid
Gratis nieuwsbrief
Elke ochtend het nieuws in je mailbox
Om 08:00 de opening en de belangrijkste berichten, geschreven door AI. Meer over de ochtendmail
Je krijgt eerst een mail om te bevestigen. Afmelden kan onder elke mail. Privacy
Meer hierover bij andere media
- Het Parool — „lerarentekort basisonderwijs”
- Trouw — „lerarentekort basisonderwijs”
- NRC — „lerarentekort basisonderwijs”