VDe Vector

Verkiezingsspecial: zo veroverden de Democraten het hele Congres

Zeven Senaatszetels om, tientallen zetels erbij in het Huis en een president met een historisch lage waardering. Wat er gebeurde, waarom en wat het betekent voor Trump.

Volg dit nieuwsDe volgredacteur houdt het voor je bij

De Democraten krijgen in januari een meerderheid in zowel de Senaat als het Huis van Afgevaardigden, projecteren AP, CBS News en NBC News. Halverwege Donald Trumps tweede termijn verliezen de Republikeinen zelfs zetels in staten die als veilig golden, zoals Texas, Kansas en South Carolina.

In het Huis van Afgevaardigden hadden de Democraten netto drie zetels nodig voor een meerderheid. Volgens NBC News hebben ze woensdagmiddag Nederlandse tijd 231 zetels binnen, tegenover 144 voor de Republikeinen. Zestig races zijn nog niet beslist. Tot nu toe wonnen de Democraten netto 29 zetels. NBC verwacht dat zij uitkomen op minstens 258 van de 435 zetels.

De Republikeinen verloren in alle delen van het land. In Pennsylvania versloeg Democraat Bob Harvie de gematigde Brian Fitzpatrick. In Ohio verloor Max Miller van Brian Poindexter en in Texas Monica De La Cruz van Bobby Pulido, meldt CBS News. In Iowa gingen drie districten naar de Democraten. In New York gaf Republikein Mike Lawler zijn nederlaag tegen Cait Conley toe.

In de Senaat hadden de Democraten vier extra zetels nodig, maar het werden er zeven. Volgens AP hebben ze nu 54 zetels, inclusief de onafhankelijken die met hen stemmen, tegenover 44 voor de Republikeinen. Voor de verkiezing hadden de Republikeinen 53 van de 100 zetels.

De opvallendste overwinning kwam uit Texas, waar James Talarico de Republikeinse procureur-generaal Ken Paxton versloeg. In Ohio heroverde oud-senator Sherrod Brown een zetel op Jon Husted. In Maine verloor de ervaren Republikeinse senator Susan Collins van Troy Jackson. Verder wonnen Democraten volgens CBS News in Kansas, waar Adam Hamilton senator Roger Marshall versloeg, in Iowa, waar Josh Turek won van Ashley Hinson, in North Carolina, waar oud-gouverneur Roy Cooper won van Michael Whatley, en in South Carolina, waar Annie Andrews won.

Twee races zijn nog niet beslist. In Mississippi stonden Democraat Scott Colom en senator Cindy Hyde-Smith, met 96 procent van de stemmen geteld, allebei op 48,9 procent. Colom had een voorsprong van 43 stemmen. In Alaska leidt senator Dan Sullivan met 48,7 procent tegen 47,5 procent voor Mary Peltola, terwijl ongeveer twee derde van de stemmen is geteld. Volgens Peltola kan het tellen weken duren.

Hoe kon het zo hard gaan? De verkiezing werd vooral een oordeel over Trump. In de exitpoll van CBS News was 38 procent van de kiezers tevreden over de president, mogelijk de laagste score ooit voor een president bij tussentijdse verkiezingen. Ongeveer drie kwart was ontevreden over de richting van het land. Zo’n zes op de tien kiezers zeiden dat Trump meetelde bij hun stem. In de exitpoll van NBC News zei bijna de helft dat de verkiezing een kans was om Trump terug te fluiten.

Op de achtergrond speelden de kosten van levensonderhoud een belangrijke rol. De oorlog met Iran, die op 28 februari begon, dreef de prijzen van benzine en diesel op. De inflatie liep in september op naar 3,7 procent. In Maine zei 69 procent van de kiezers in de exitpoll van CBS dat Trumps importheffingen de lokale economie hadden geschaad.

De herindeling van kiesdistricten heeft de Republikeinen niet gered. Op aandringen van Trump tekenden Republikeinse staten halverwege het decennium nieuwe kaarten om zetels veilig te stellen. Toch won de Democratische afgevaardigde Marcy Kaptur in Ohio een nieuw getekend district waar Trump in 2024 met 11 procentpunt zou hebben gewonnen, meldt NBC News. In Texas schoven Latijns-Amerikaanse kiezers volgens de exitpoll van NBC op naar de Democraten, mede door het harde optreden tegen migranten.

Ook bij de gouverneursverkiezingen won de Democratische partij terrein. In Texas verloor gouverneur Greg Abbott van Gina Hinojosa. In Ohio versloeg Amy Acton de Republikein Vivek Ramaswamy. Ook in Georgia, met Keisha Lance Bottoms, en Iowa, met Rob Sand, wonnen Democraten. In Florida won Republikein Byron Donalds.

Trump zei tegen The New York Times dat hij de uitslag ‘absoluut’ accepteert en met de Democraten wil samenwerken, bijvoorbeeld op migratie. Op Truth Social schreef hij dat hij zelf niet op het stembiljet stond en anders ‘overweldigend’ had gewonnen. Eerder op de avond zei hij dat hij ‘de ultieme macht’ heeft: het veto.

De Democratische Senaatsleider Chuck Schumer sprak van een overwinning ‘tegen alle verwachtingen in’. Hakeem Jeffries, die in januari naar verwachting voorzitter van het Huis wordt, schreef ‘Victory for America!’. De Republikeinse Senaatsleider John Thune, die zijn meerderheid kwijtraakt, liet weten dat zijn partij ‘niet lijdzaam zal toezien’.

Wat verandert er? Met een meerderheid in het Huis kunnen de Democraten getuigen dagvaarden en onderzoeken naar de regering beginnen. In de Senaat kunnen zij benoemingen van Trump tegenhouden. Wetten doordrukken lukt niet: Trump kan zijn veto gebruiken. Om dat veto te doorbreken is een tweederdemeerderheid nodig, die de Democraten volgens NBC News niet halen. Democratische Congresleden noemen het terugdraaien van de importheffingen en het beëindigen van de oorlog met Iran als prioriteiten.

Het nieuwe Congres wordt begin januari geïnstalleerd. Tot die tijd houden de Republikeinen hun meerderheid in beide Kamers. De uitslagen zijn projecties van de media; de officiële vaststelling door de staten volgt de komende weken.

Reageer op dit artikel

← Terug naar de editie