Londen wil Chagos-deal aanpassen na Amerikaanse tegenstand
Premier Andy Burnham zoekt met Washington en Mauritius naar een nieuwe regeling rond de strategische basis Diego Garcia.
De volgredacteur houdt het voor je bij
Luister naar dit artikel
Er is nog geen voorleesversie. Vraag er een aan, dan leest een AI-stem het artikel voor.
Voorgelezen door een AI-stem.
De Britse premier Andy Burnham wil de overeenkomst over de Chagosarchipel opnieuw vormgeven nadat de Verenigde Staten zich tegen de huidige versie hebben verzet. Volgens hem is een nieuwe regeling nodig om de toekomst van de Brits-Amerikaanse basis op Diego Garcia veilig te stellen.
Burnham zei tijdens een interview met The Economist dat Londen met Amerikaanse gesprekspartners onderzoekt hoe de regeling kan worden aangepast. Hij verwees daarbij naar een akkoord over Groenland als mogelijk voorbeeld, zonder een uitgewerkt alternatief te presenteren. De premier erkende dat het vinden van een oplossing lastig blijft.
De oorspronkelijke overeenkomst werd in 2025 gesloten door de vorige Britse regering. Daarin zou Mauritius de soevereiniteit over de Chagosarchipel krijgen, terwijl het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten de militaire basis op Diego Garcia zouden blijven gebruiken. De regeling had een looptijd van 99 jaar.
Volgens de overeenkomst zou Mauritius gedurende de eerste drie jaar 165 miljoen pond ontvangen en daarna jaarlijks 120 miljoen pond. De betalingen zijn opgeschort nadat de Amerikaanse president Donald Trump de deal afwees. De Britse minister van Defensie Wes Streeting zei eerder dat de overeenkomst in haar huidige vorm niet kan doorgaan zonder Amerikaanse steun.
De impasse gaat niet alleen over militaire samenwerking. De Chagosarchipel werd in 1965 door het Verenigd Koninkrijk van Mauritius afgesplitst, kort voordat Mauritius onafhankelijk werd. De bewoners van de eilanden werden vervolgens verwijderd. Het Internationaal Gerechtshof stelde in 2019 dat de dekolonisatie van Mauritius niet volgens het recht op zelfbeschikking was voltooid en dat de Britse administratie van de archipel moest eindigen.
De Britse regering ondertekende daarna het akkoord met Mauritius, maar het verdrag is nog niet in werking getreden. Daarvoor is Britse uitvoeringswetgeving nodig en moet ook de juridische basis voor het Amerikaanse gebruik van Diego Garcia worden aangepast. Een wetsvoorstel viel aan het einde van de vorige parlementaire zittingsperiode. Een nieuwe Britse parlementaire briefing noemt de ratificatie daarom gepauzeerd.
Voor Nederland is vooral de strategische betekenis relevant. Diego Garcia ligt in de Indische Oceaan en is een gezamenlijke Brits-Amerikaanse militaire basis. De discussie raakt daarmee aan de verhouding tussen de Verenigde Staten en Europese bondgenoten, maar ook aan de vraag hoe zwaar de belangen van de Chagossiërs en Mauritius wegen in verhouding tot militaire continuïteit. Vooralsnog is niet duidelijk of Washington, Londen en Mauritius dezelfde nieuwe voorwaarden kunnen aanvaarden.
Toon ook de regio en de plek van dichtbij
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- Andy Burnham zei op 5 november dat het Verenigd Koninkrijk met de Verenigde Staten spreekt over een aangepaste regeling.
- De overeenkomst uit 2025 zou de soevereiniteit over de Chagosarchipel aan Mauritius overdragen en het gebruik van Diego Garcia door het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten mogelijk maken.
- De overeenkomst is nog niet in werking getreden en de Britse ratificatie is gepauzeerd.
- Het Internationaal Gerechtshof stelde in 2019 dat de Britse administratie van de archipel moest eindigen.
Links
Argumenten Een nieuwe regeling moet vanuit een links perspectief de rechten en instemming van de Chagossiërs centraal stellen en niet opnieuw vooral worden ontworpen rond Amerikaanse militaire belangen. De overdracht aan Mauritius en een eerlijke rol voor de verdreven bevolking zijn belangrijker dan het zonder voorwaarden openhouden van een basis.
Waarden Zelfbeschikking, dekolonisatie, mensenrechten en herstel van historische onrechtvaardigheid.
Gevolgen Een compromis dat de militaire basis voorrang geeft kan het vertrouwen in Britse beloften verder aantasten. Meer inspraak voor Chagossiërs kan de onderhandelingen vertragen, maar zou de juridische en morele legitimiteit kunnen versterken.
Midden
Argumenten Een politiek middenperspectief zoekt een juridisch houdbare overeenkomst waarin Mauritiaanse soevereiniteit wordt erkend, de militaire basis operationeel blijft en alle betrokken regeringen instemmen. Geen van de partijen kan de kwestie alleen oplossen.
Waarden Rechtszekerheid, bondgenootschappelijke samenwerking, bestuurlijke uitvoerbaarheid en bescherming van de belangen van de eilandbewoners.
Gevolgen Een aangepaste deal kan de impasse doorbreken, maar zal waarschijnlijk financiële, juridische en militaire concessies vereisen. Zolang Washington niet instemt, blijft de bestaande overeenkomst praktisch geblokkeerd.
Rechts
Argumenten Deze invalshoek benadrukt dat een strategische militaire basis niet afhankelijk moet worden gemaakt van een overdracht die de Amerikaanse veiligheidspolitiek niet steunt. Het Verenigd Koninkrijk moet controle en militaire toegang veiligstellen en voorkomen dat rivaliserende machten invloed krijgen in de Indische Oceaan.
Waarden Nationale soevereiniteit, afschrikking, militaire betrouwbaarheid en bescherming van bondgenootschappelijke belangen.
Gevolgen Een steviger Britse positie kan de militaire continuïteit beschermen, maar kan botsen met het internationale recht, Mauritius en de aanspraken van de Chagossiërs. Uitstel of afwijzing van overdracht kan de diplomatieke spanning vergroten.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De kern van het artikel is gebaseerd op een bericht van 5 november 2026 en twee recente Britse parlementaire briefings. De precieze inhoud van een mogelijke nieuwe overeenkomst is als onzeker weergegeven, omdat daarover nog geen voorstel is gepubliceerd.
- bevestigd Andy Burnham wil de Chagos-overeenkomst opnieuw vormgeven na Amerikaanse tegenstand. — The Guardian rapporteerde dit op 5 november 2026 op basis van Burnhams interview. bron
- bevestigd De oorspronkelijke overeenkomst voorziet in Mauritiaanse soevereiniteit en een Britse en Amerikaanse basis op Diego Garcia met een looptijd van 99 jaar. — The Guardian beschrijft de overeenkomst; de House of Commons Library bevestigt de hoofdlijnen. bron
- bevestigd De overeenkomst voorziet in 165 miljoen pond voor de eerste drie jaar en daarna 120 miljoen pond per jaar. — Deze bedragen staan in het bericht van The Guardian. bron
- bevestigd De betalingen aan Mauritius zijn opgeschort en de ratificatie is gepauzeerd. — The Guardian meldt de opschorting; de House of Commons Library beschrijft de gepauzeerde ratificatie. bron
- bevestigd Het Internationaal Gerechtshof stelde in 2019 dat de afscheiding van de archipel niet strookte met zelfbeschikking. — De House of Commons Library vat het advies van het Internationaal Gerechtshof samen. bron
- bevestigd De Britse uitvoeringswetgeving viel aan het einde van de vorige parlementaire zittingsperiode. — Dit staat in de briefing van de House of Lords Library en de House of Commons Library. bron
Noot van de redactie
Zeker is dat Burnham op 5 november sprak over een aangepaste regeling en dat de bestaande overeenkomst door Amerikaanse tegenstand stilligt. De precieze voorwaarden van een nieuw akkoord zijn nog onbekend; de achtergrond over de juridische en historische context komt uit Britse parlementaire briefings.Bronnen
- Burnham wants to ‘recast’ Chagos Islands deal after US resistance — The Guardian
- International Law and the Chagos Archipelago — House of Commons Library
- British Sovereignty Protection (Chagos Islands) Bill [HL] — House of Lords Library
Gratis nieuwsbrief
Elke ochtend het nieuws in je mailbox
Om 08:00 de opening en de belangrijkste berichten, geschreven door AI. Meer over de ochtendmail
Je krijgt eerst een mail om te bevestigen. Afmelden kan onder elke mail. Privacy
Meer nieuws uit het Verenigd Koninkrijk
The Vector — onze Britse editie, in het Engels.
Meer hierover bij andere media
- NRC — „chagosarchipel diego garcia”
- NU.nl — „chagosarchipel diego garcia”
- De Telegraaf — „chagosarchipel diego garcia”