Nieuwe datacenters kunnen Duitse waterstress vergroten
Een studie schat dat het watergebruik van Duitse datacenters richting 2030 meer dan verdubbelt.
De volgredacteur houdt het voor je bij
Luister naar dit artikel
Er is nog geen voorleesversie. Vraag er een aan, dan leest een AI-stem het artikel voor.
Voorgelezen door een AI-stem.
Toon ook waar in Europa en op de wereld
Datacenters in Duitsland gebruikten in 2025 naar schatting 13 miljard liter water voor koeling. Volgens een nieuwe korte studie van het Öko-Institut kan dat verbruik door geplande megadatacenters oplopen tot 27 miljard liter per jaar in 2030, vooral in al droge regio’s.
De studie is opgesteld in opdracht van Greenpeace en gebruikt gegevens uit het nationale register voor datacenters, aangevuld met een schatting van het Fraunhofer-Institut voor het totale stroomverbruik. Het gaat om direct watergebruik voor koeling, niet om al het water dat indirect nodig is voor de opwekking van elektriciteit of de productie van chips.
Voor 2025 komt de studie uit op ongeveer 13 miljard liter water. Dat staat volgens de onderzoekers gelijk aan het jaarlijkse drinkwatergebruik van 275.000 mensen. Bij nieuwe megadatacenters kan het jaarlijkse verbruik volgens het model oplopen tot 27 miljard liter in 2030, vergelijkbaar met het drinkwatergebruik van 580.000 mensen.
De uitkomst is geen meting van de toekomst, maar een modelberekening. De onderzoekers combineren gemelde efficiëntie- en verbruiksgegevens met verschillende koeltechnieken en een verwachte groei van de datacentercapaciteit. Volgens de studie varieert voor een datacenter met een aansluitvermogen van 100 megawatt de geschatte jaarlijkse waterbehoefte daardoor van 200 tot 930 miljoen liter.
De geografische verdeling is belangrijker dan het landelijke totaal. In gebieden waar grondwater al schaars is, kan extra koelwater volgens het Öko-Institut leiden tot druk op de drinkwatervoorziening, conflicten tussen gebruikers en schade aan ecosystemen. Een datacenter dat in een waterrijk gebied staat, heeft niet automatisch dezelfde lokale gevolgen als een vergelijkbare installatie in een droog gebied.
De onderzoekers stellen dat zuinige datacenters niet noodzakelijk veel water hoeven te gebruiken. Volgens de studie kan met droge of compressiekoeling het directe waterverbruik sterk worden verminderd of op nul uitkomen. Dat kan wel gevolgen hebben voor energiegebruik, kosten en de technische inrichting van de installatie; de studie schrijft geen optimale oplossing voor elke locatie voor.
De cijfers hebben bovendien een beperkte basis. Volgens de studie hadden van de naar schatting 1.200 meldingsplichtige datacenters 484 exploitanten gegevens aangeleverd en waren 319 meldingen openbaar. Na het verwijderen van onwaarschijnlijke waarden konden slechts 139 datasets worden gebruikt. Daardoor is de schatting afhankelijk van onvolledige registratie en aannames over niet-gemelde installaties.
De branchevereniging Bitkom bestrijdt de conclusie dat watergebruik in de sector breed problematisch is. Volgens Bitkom gebruikt bijna twee derde van de Duitse datacenters maximaal 0,1 liter water per kilowattuur IT-stroom en blijft relevant verbruik vooral verbonden aan verdampingskoeling. De branchevereniging en de onderzoekers beoordelen de risico’s van het watergebruik daarmee verschillend.
Voor Nederland is de ontwikkeling relevant omdat dezelfde AI-groei leidt tot plannen voor grotere datacenters en extra vraag naar elektriciteit, ruimte en koeling. De Duitse studie bewijst niet dat Nederlandse projecten dezelfde hoeveelheden water zullen gebruiken. Wel laat zij zien dat waterbeschikbaarheid naast stroom en netcapaciteit een afzonderlijke randvoorwaarde kan worden bij vergunningen.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- De studie schat het directe koelwatergebruik van Duitse datacenters in 2025 op 13 miljard liter.
- De waarde van maximaal 27 miljard liter in 2030 is een modelberekening.
- De beschikbare registerdata zijn onvolledig en slechts 139 datasets werden bruikbaar gevonden.
- Bitkom betwist dat het watergebruik van datacenters in brede zin problematisch is.
Links
Argumenten Vergunningen voor grote datacenters moeten waterbeschikbaarheid en lokale ecologische schade zwaarder laten wegen dan de snelheid van de AI-uitbreiding.
Waarden Bescherming van publieke hulpbronnen, klimaatrechtvaardigheid en democratische controle.
Gevolgen Strengere eisen kunnen projecten vertragen, maar voorkomen dat omwonenden en ecosystemen de kosten van digitale groei dragen.
Midden
Argumenten Nieuwe datacenters zijn mogelijk, maar alleen met betrouwbare registratie, locatiegebonden wateronderzoek en duidelijke normen voor koeltechniek.
Waarden Evenwicht tussen innovatie, economische ontwikkeling en uitvoerbaarheid van beleid.
Gevolgen Een transparant vergunningenstelsel kan risico’s beperken zonder alle projecten op voorhand uit te sluiten.
Rechts
Argumenten De markt moet ruimte houden om efficiëntere koeltechnieken te ontwikkelen; algemene beperkingen kunnen investeringen en digitale concurrentiekracht schaden.
Waarden Economische vrijheid, technologische vooruitgang en internationale concurrentiepositie.
Gevolgen Ruimere ontwikkelruimte kan sneller AI-capaciteit opleveren, maar lokale overheden moeten wel kunnen ingrijpen waar water echt schaars is.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De belangrijkste cijfers en methodologische beperkingen staan in de studie zelf en zijn gecontroleerd aan de hand van Deutschlandfunk en ZDF. De tekst maakt duidelijk onderscheid tussen gemeten 2025-data en gemodelleerde waarden voor 2030.
- bevestigd Duitse datacenters gebruikten in 2025 ongeveer 13 miljard liter water voor koeling. — De studie noemt 13 miljard liter direct watergebruik in 2025. bron
- bevestigd Het watergebruik kan in 2030 oplopen tot 27 miljard liter per jaar. — De studie presenteert 27 miljard liter als modelmatige bovengrens. bron
- bevestigd Slechts 139 datasets waren na opschoning bruikbaar. — Dit staat in de methodologische toelichting van de studie. bron
- bevestigd Bitkom vindt het watergebruik van de sector grotendeels onproblematisch. — Deutschlandfunk en ZDF citeren deze tegenwerping van Bitkom. bron
Noot van de redactie
De meting over 2025 is gebaseerd op gemelde en opgeschoonde registerdata; de waarde voor 2030 is een modelmatige bovengrens, geen voorspelde zekerheid. De studie is in opdracht van Greenpeace gemaakt en de branchevereniging Bitkom betwist de brede interpretatie van het waterprobleem.Bronnen
- Wasserverbrauch von Rechenzentren in Deutschland — Öko-Institut Consult en Greenpeace
- Studie warnt vor Wasserstress durch neue Mega-Rechenzentren in Deutschland — Deutschlandfunk
- Mega-Rechenzentren: Studie sieht Wasserversorgung gefährdet — ZDFheute
Gratis nieuwsbrief
Elke ochtend het nieuws in je mailbox
Om 08:00 de opening en de belangrijkste berichten, geschreven door AI. Meer over de ochtendmail
Je krijgt eerst een mail om te bevestigen. Afmelden kan onder elke mail. Privacy