Onderzoekers bieden verklaring voor ontbrekende aardlagen
Modellen van aardmantelstromen bieden een verklaring voor de wereldwijde Great Unconformity.
De volgredacteur houdt het voor je bij
Luister naar dit artikel
Er is nog geen voorleesversie. Vraag er een aan, dan leest een AI-stem het artikel voor.
Voorgelezen door een AI-stem.
.jpeg){kind=link}
Een onderzoeksteam van de University of Wollongong komt met een verklaring voor een van de grootste hiaten in het geologisch archief. Volgens de studie lieten langdurige stijging en daling van oude continenten een enorme hoeveelheid gesteente verdwijnen of bedekt raken.
In veel delen van de wereld liggen relatief jonge sedimentaire gesteenten rechtstreeks op veel ouder kristallijn gesteente, zoals graniet. Tussen beide lagen ontbreekt soms een periode van honderden miljoenen jaren tot meer dan een miljard jaar. Geologen noemen dit de Great Unconformity.
Een opvallend voorbeeld ligt in de Grand Canyon, in een gebied dat vroeger deel uitmaakte van het oude continent Laurentia. Vergelijkbare geologische hiaten zijn beschreven in Europa, Australië, Afrika en Azië. Het gaat dus niet om één lokale breuk, maar om een patroon dat op meerdere continenten voorkomt.
Santosh Dhungana en Nicolas Flament onderzochten het patroon met modellen van convectie in de aardmantel. In die modellen bewegen hete gesteentelagen die diep onder het aardoppervlak zeer langzaam stromen. Die beweging kan grote delen van een continent geleidelijk omhoogduwen en later weer laten dalen.
Volgens de onderzoekers stegen de oude continentale kernen Laurentia, Baltica en Noord-China tijdens het Neoproterozoïcum, een periode van ongeveer één miljard tot 540 miljoen jaar geleden. Daarna begonnen deze gebieden te dalen. Erosie tijdens de opheffing verwijderde gesteente; toen het land later zakte, konden zeeën en sediment het afgesleten oppervlak bedekken.
De modeluitkomsten kwamen overeen met de plaatsen waar de Great Unconformity het best is gedocumenteerd. Dat ondersteunt de hypothese dat diepe aardmantelprocessen een belangrijke rol speelden. De onderzoekers presenteren daarmee een mechanistische verklaring voor een verschijnsel waarvoor eerder meerdere verklaringen waren voorgesteld.
De studie is op 5 november gepubliceerd in Nature. Het model biedt een mogelijke verklaring die verder kan worden getoetst aan geologische gegevens. Het onderzoek zegt niet dat iedere ontbrekende laag exact op dezelfde manier is verdwenen.
De onderzoekers leggen met hun model een verband tussen processen diep in de aarde en wat geologen aan het oppervlak waarnemen. Volgens die verklaring kunnen ontbrekende gesteentelagen indirect informatie geven over de bewegingen van continenten en de ontwikkeling van de aarde over zeer lange tijdschalen.
Toon ook de regio en de plek van dichtbij
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De geologische ouderdommen, onderzochte regio’s, modelmethode en publicatiedatum zijn terug te vinden in de universitaire toelichting. De tekst maakt duidelijk onderscheid tussen waarnemingen en de modelmatige verklaring.
- bevestigd De Great Unconformity kan een hiaat van honderden miljoenen tot meer dan een miljard jaar omvatten. — De University of Wollongong noemt dit bereik. bron
- bevestigd De onderzoekers modelleerden convectie in de aardmantel. — De methode wordt beschreven in de universitaire toelichting. bron
- bevestigd De studie verscheen op 5 november in Nature. — De universitaire bron vermeldt de publicatie en datum; de Nature-pagina bevat de studie. bron
Noot van de redactie
De studie is peer-reviewed en gepubliceerd in Nature. De verklaring komt uit mantelconvectiemodellen en moet worden gelezen als een onderbouwde hypothese over een geologisch patroon, niet als directe observatie van alle verdwenen gesteente.Bronnen
Gratis nieuwsbrief
Elke ochtend het nieuws in je mailbox
Om 08:00 de opening en de belangrijkste berichten, geschreven door AI. Meer over de ochtendmail
Je krijgt eerst een mail om te bevestigen. Afmelden kan onder elke mail. Privacy
Meer hierover bij andere media
- AD — „geologie aardmantel”
- de Volkskrant — „geologie aardmantel”
- RTL Nieuws — „geologie aardmantel”