Meer kinderen krijgen een kansrijke start
CBS ziet verbetering sinds 2007, maar kinderen uit gezinnen met lage welvaart blijven kwetsbaar.
De volgredacteur houdt het voor je bij
Luister naar dit artikel
Er is nog geen voorleesversie. Vraag er een aan, dan leest een AI-stem het artikel voor.
Voorgelezen door een AI-stem.
Kinderen die in 2021 zijn geboren, hadden vaker omstandigheden die een goede start mogelijk maken dan kinderen uit 2007. Volgens het CBS zijn de verschillen tussen herkomstgroepen kleiner geworden, maar blijft de kans op een kansrijke start ongelijk verdeeld.
Het CBS onderzocht de eerste duizend dagen van kinderen: de periode vanaf de zwangerschap tot ongeveer de tweede verjaardag. Daarbij keek het bureau onder meer naar welvaart, arbeidsparticipatie, gezinsvorm en psychische problemen bij ouders. Het gaat dus niet om een directe meting van schoolprestaties of latere gezondheid.
Van de kinderen met twee ouders van Nederlandse herkomst groeide 73 procent op in een gezin zonder de onderzochte risicofactoren. Dat aandeel lag op 62 procent bij kinderen met één ouder van Nederlandse en één ouder van buitenlandse herkomst, en op 40 procent bij kinderen met twee ouders van buitenlandse herkomst.
Bekijk de cijfers
| 2021 | |
|---|---|
| Twee ouders Nederlandse herkomst | 73% |
| Gemengde ouderlijke herkomst | 62% |
| Twee ouders buitenlandse herkomst | 40% |
De grootste verbetering sinds 2007 vond het CBS bij kinderen met twee ouders van buitenlandse herkomst. In die groep steeg het aandeel zonder de onderzochte risicofactoren van 29 naar 40 procent. Ook de stapeling van meerdere risicofactoren nam in veel groepen af.
Het beeld is niet overal positief. In gezinnen met de laagste welvaart nam het gemiddelde aantal risicofactoren juist toe bij kinderen met ouders van Nederlandse herkomst. Het CBS noemt daarbij vooral lagere arbeidsparticipatie en een groter aandeel eenoudergezinnen als verklarende omstandigheden. Bij kinderen met ouders van Indonesische of Iraanse herkomst verslechterde de situatie in deze welvaartsgroep eveneens licht.
De cijfers beschrijven groepen en gemiddelden. Ze zeggen niet dat herkomst op zichzelf de oorzaak is van verschillen, en evenmin dat ieder kind in een gezin met een risicofactor een slechte start heeft. Wel laten ze zien dat inkomen, werk, gezinsomstandigheden en psychische gezondheid samenhangen met de omstandigheden waarin jonge kinderen opgroeien.
De cijfers kunnen aanleiding geven tot vragen over ondersteuning door kinderopvang, jeugdgezondheidszorg en onderwijs. Of een programma als Kansrijke Start de verschillen verkleint, blijkt niet uit deze vergelijking.
Toon ook waar in Europa en op de wereld
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- CBS onderzocht omstandigheden in de eerste duizend dagen van kinderen.
- Het aandeel kinderen zonder onderzochte risicofactoren steeg in meerdere herkomstgroepen tussen 2007 en 2021.
- De verschillen tussen herkomstgroepen zijn kleiner geworden, maar niet verdwenen.
- In de laagste welvaartsgroep verslechterde de situatie voor enkele groepen.
Links
Argumenten De cijfers wijzen vanuit een links perspectief op structurele ongelijkheid waarvoor inkomenssteun, betaalbare opvang, publieke jeugdgezondheidszorg en ondersteuning van eenoudergezinnen nodig zijn.
Waarden Gelijke kansen, bestaanszekerheid en collectieve verantwoordelijkheid voor kinderen.
Gevolgen Gerichte steun kan verschillen vroeg verkleinen, maar vraagt blijvende publieke middelen en voorkomt niet automatisch alle problemen.
Midden
Argumenten Een brede samenwerking tussen ouders, gemeenten, zorg, kinderopvang en scholen ligt voor de hand, met hulp die aansluit bij de situatie van gezinnen en goed wordt geëvalueerd.
Waarden Preventie, proportionaliteit en uitvoerbaarheid.
Gevolgen Een combinatie van algemene voorzieningen en gerichte hulp kan toegankelijk blijven zonder gezinnen onnodig te labelen.
Rechts
Argumenten Deze invalshoek benadrukt dat arbeidsparticipatie, stabiele gezinnen en eigen verantwoordelijkheid belangrijke beschermende factoren zijn, en waarschuwt voor een overheid die ouderschap te veel overneemt.
Waarden Gezinsautonomie, verantwoordelijkheid en doelmatige overheidsuitgaven.
Gevolgen Gerichte ondersteuning kan effectiever en goedkoper zijn dan brede regelingen, maar een te beperkte aanpak kan gezinnen met meerdere problemen missen.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De percentages, vergelijkingsjaren en genoemde risicofactoren zijn rechtstreeks gecontroleerd in de CBS-publicatie. De tekst maakt duidelijk dat het om groepsgemiddelden en samenhangende omstandigheden gaat, niet om individuele voorspellingen of bewezen oorzaken.
- bevestigd Kinderen geboren in 2021 hadden vaker omstandigheden voor een kansrijke start dan kinderen geboren in 2007. — Hoofdconclusie van CBS. bron
- bevestigd 73 procent van de kinderen met twee ouders van Nederlandse herkomst groeide op zonder de onderzochte risicofactoren. — CBS-tabel en toelichting. bron
- bevestigd De percentages waren 62 procent bij gemengde herkomst en 40 procent bij twee ouders van buitenlandse herkomst. — CBS-publicatie. bron
- bevestigd Bij twee ouders van buitenlandse herkomst steeg het aandeel zonder risicofactoren van 29 naar 40 procent. — CBS vergelijkt 2007 en 2021 expliciet. bron
- bevestigd In de laagste welvaartsgroep verslechterde de situatie voor sommige herkomstgroepen. — CBS noemt Nederlandse, Indonesische en Iraanse herkomst expliciet. bron
Noot van de redactie
De hoofdbevindingen en percentages komen uit de CBS-publicatie van 11 november 2026. Het RIVM bevestigt de beleidscontext, maar gebruikt andere indicatoren; daarom zijn de conclusies niet samengevoegd tot één trend.Bronnen
- Kinderen hebben vaker een kansrijke start — Centraal Bureau voor de Statistiek
- Kansen en risico’s in de eerste duizend dagen — Centraal Bureau voor de Statistiek
- Meer aandacht voor gezonde start kinderen, impact op gezondheid blijft achter — RIVM
Gratis nieuwsbrief
Elke ochtend het nieuws in je mailbox
Om 08:00 de opening en de belangrijkste berichten, geschreven door AI. Meer over de ochtendmail
Je krijgt eerst een mail om te bevestigen. Afmelden kan onder elke mail. Privacy