Zweden maakt wetgeving over intrekking nationaliteit mogelijk
Het Zweedse parlement stemde in met een grondwetswijziging die ruimte biedt voor wetgeving over intrekking van het staatsburgerschap onder voorwaarden.
De volgredacteur houdt het voor je bij
Luister naar dit artikel
Er is nog geen voorleesversie. Vraag er een aan, dan leest een AI-stem het artikel voor.
Voorgelezen door een AI-stem.
Het Zweedse parlement heeft woensdag ingestemd met een grondwetswijziging die ruimte biedt voor wetgeving om de Zweedse nationaliteit van sommige mensen met een dubbele nationaliteit in te trekken. De wijziging geldt vanaf 1 januari 2027 en vereist dat de nationaliteit verkeerd is verkregen of dat iemand is veroordeeld voor een ernstig misdrijf dat de vitale belangen van Zweden schaadt.
De Riksdag stemde woensdag voor de tweede keer in met dezelfde wijziging van de Zweedse regeringsvorm. Volgens de Riksdag waren voor deze grondwetswijziging twee stemmingen nodig met een parlementsverkiezing ertussen. De Riksdag vermeldt dat de eerste stemming plaatsvond op 20 mei 2026 en dat inmiddels ook een verkiezing is gehouden.
De nieuwe grondwettelijke bepaling maakt het mogelijk om bij gewone wet regels vast te leggen voor het intrekken van de Zweedse nationaliteit van iemand die ook een andere nationaliteit bezit. Dat kan wanneer het Zweedse staatsburgerschap op onjuiste gronden is verkregen of wanneer iemand is veroordeeld voor een misdrijf met ernstige schade aan de vitale belangen van Zweden.
De wijziging trekt de nationaliteit dus niet automatisch in. Daarvoor zijn nog uitvoeringswetten en individuele besluiten nodig. De Riksdag noemt bovendien alleen mensen met een dubbele nationaliteit. Daarmee moet worden voorkomen dat iemand staatloos wordt.
Sveriges Radio meldde dat critici de formulering over de vitale belangen van Zweden te vaag vinden. Zij vrezen dat mensen met een dubbele nationaliteit hun Zweedse paspoort daardoor als minder beschermend gaan ervaren dan mensen met alleen de Zweedse nationaliteit.
De Sociaaldemocraten steunden de wijziging, maar verwerpen die kritiek. Parlementariër Amalia Rud Stenlöf zei tegen Sveriges Radio dat gewone burgers zich geen zorgen hoeven te maken en dat de maatregel bedoeld is voor zeer ernstige misdrijven, zoals terrorisme, bedreiging van de nationale veiligheid of zware criminaliteit door leidende figuren.
De stemming maakt deel uit van een breder pakket grondwetswijzigingen. Tegelijkertijd krijgt het recht op abortus constitutionele bescherming en kunnen beperkingen worden opgelegd aan verenigingen die zich bezighouden met ernstige criminaliteit voor financieel gewin of ander ongeoorloofd voordeel.
Voor Nederland is de ontwikkeling vooral relevant als voorbeeld van de manier waarop Europese landen omgaan met dubbele nationaliteit, georganiseerde misdaad en staatsveiligheid. De Zweedse stemming verandert de Nederlandse nationaliteitswet niet. Ook is nog niet bekend hoe de toekomstige uitvoeringswet precies zal worden vormgegeven.
De kern van het debat is daarmee niet alleen de bestrijding van zeer ernstige criminaliteit, maar ook de vraag of staatsburgerschap voor mensen met twee nationaliteiten dezelfde rechtszekerheid moet bieden als voor mensen met één nationaliteit. De Zweedse grondwetswijziging legt die keuze vanaf 2027 expliciet in de wet vast.
Toon ook waar in Europa en op de wereld
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- De Zweedse Riksdag heeft op 11 november 2026 voor de tweede keer ingestemd met een grondwetswijziging.
- De wijziging maakt wettelijke intrekking van de Zweedse nationaliteit van sommige dubbele staatsburgers mogelijk.
- De nationaliteit moet verkeerd zijn verkregen of de betrokkene moet zijn veroordeeld voor een misdrijf dat Zweden ernstig schaadt.
- De wijziging treedt op 1 januari 2027 in werking en verandert de Nederlandse wet niet.
Links
Argumenten De staat moet ernstige criminaliteit kunnen bestrijden, maar nationaliteit mag niet leiden tot ongelijke rechtsbescherming. Een ruime formulering kan vooral mensen met een migratieachtergrond onzeker maken over hun status.
Waarden Gelijkheid voor de wet, rechtszekerheid en bescherming tegen willekeur van de overheid.
Gevolgen De maatregel kan het vertrouwen van dubbele staatsburgers in de overheid verminderen en tot langdurige juridische procedures leiden.
Midden
Argumenten Een beperkte mogelijkheid kan verdedigbaar zijn bij fraude bij naturalisatie of uitzonderlijk ernstige misdrijven, mits de uitvoeringswet precieze criteria, rechterlijke toetsing en bescherming tegen staatloosheid bevat.
Waarden Proportionaliteit, uitvoerbaarheid en institutionele rechtsbescherming.
Gevolgen Een zorgvuldig kader kan de maatregel doelgericht maken, maar de betekenis van termen als vitale belangen zal in de praktijk moeten worden uitgelegd.
Rechts
Argumenten Wie via fraude staatsburger is geworden of de staat ernstig bedreigt, moet die status onder voorwaarden kunnen verliezen. Het staatsburgerschap mag geen schild worden voor terrorisme of zware georganiseerde criminaliteit.
Waarden Nationale veiligheid, verantwoordelijkheid en bescherming van de samenleving.
Gevolgen De regeling kan een extra instrument bieden tegen uitzonderlijk ernstige dreigingen, zolang zij alleen tegen dubbele staatsburgers en binnen duidelijke wettelijke grenzen wordt toegepast.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De parlementaire stemming, voorwaarden en ingangsdatum zijn rechtstreeks bevestigd door de Zweedse Riksdag. De bezwaren en politieke reactie zijn toegeschreven aan Sveriges Radio.
- bevestigd De Riksdag stemde op 11 november voor de tweede keer in met de grondwetswijziging. — De officiële Riksdag-publicatie beschrijft de tweede beslissing. bron
- bevestigd De wijziging treedt op 1 januari 2027 in werking. — Dit staat in de officiële publicatie. bron
- bevestigd De regeling geldt alleen voor mensen met een dubbele nationaliteit. — De Riksdag noemt personen met dual citizenship; Sveriges Radio bevestigt dit. bron
- bevestigd Critici vinden de formulering over vitale belangen te vaag. — Sveriges Radio beschrijft deze kritiek. bron
Noot van de redactie
De tweede stemming, de voorwaarden en de ingangsdatum komen uit de Riksdag. De kritiek op de formulering en de reactie van de Sociaaldemocraten zijn door Sveriges Radio gemeld.Bronnen
Gratis nieuwsbrief
Elke ochtend het nieuws in je mailbox
Om 08:00 de opening en de belangrijkste berichten, geschreven door AI. Meer over de ochtendmail
Je krijgt eerst een mail om te bevestigen. Afmelden kan onder elke mail. Privacy
Meer hierover bij andere media
- De Telegraaf — „zweden nationaliteit”
- AD — „zweden nationaliteit”
- de Volkskrant — „zweden nationaliteit”