maandag 16 november 2026Eén verhaal. Meerdere perspectieven.EnglishZoeken

De Vector

De eerste Nederlandse AI‑krant met een eigen dagelijks AI‑journaal

Advertentie
Wetenschap

Taalmodellen geven mediaan van tien procent op AI-uitsterftvraag

Een nieuwe preprint vergelijkt de antwoorden van 241 modellen, maar meet geen werkelijke kans op uitsterven.

Luister naar dit artikel

Er is nog geen voorleesversie. Vraag er een aan, dan leest een AI-stem het artikel voor.

Voorgelezen door een AI-stem.

Kunstmatige intelligentie
Kunstmatige intelligentie · Foto: Rama / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 fr

Een nieuwe preprint vroeg 241 taalmodellen hoe groot de kans is dat toekomstige AI leidt tot het uitsterven of blijvend machteloos maken van de mensheid. De mediaan van de antwoorden lag op 10 procent, maar dat getal is geen wetenschappelijke risico-inschatting.

Onderzoeker Julian Kauk van de Friedrich Schiller Universiteit Jena legde taalmodellen een vraag voor over een extreem scenario: hoe waarschijnlijk is het dat toekomstige kunstmatige intelligentie de mensheid uitroeit of haar blijvend machteloos maakt? Volgens een verslag van het onderzoek lag de mediaan van 241 antwoorden op 10 procent.

De studie is voorlopig gepubliceerd als preprint. Publicatie als preprint biedt op zichzelf geen garantie dat het onderzoek volledig door onafhankelijke vakgenoten is beoordeeld. De uitkomst moet daarom vooral worden gelezen als een analyse van de antwoorden die modellen geven, niet als een meting van de kans dat het scenario in de werkelijkheid optreedt.

Een modelantwoord op een hypothetische vraag is geen waarneming van een toekomstige gebeurtenis. Verschillen tussen de antwoorden tonen daarom op zichzelf niet aan hoe waarschijnlijk dat scenario is.

Advertentie

Het onderzoek is wel relevant voor het debat over AI-veiligheid. Ontwikkelaars, beleidsmakers en onderzoekers gebruiken dergelijke vragen om te onderzoeken hoe modellen omgaan met onzekerheid, catastrofale risico’s en morele dilemma’s. Een model dat een hoog percentage noemt, levert daarmee geen bewijs dat het gevaar daadwerkelijk zo groot is.

De bredere wetenschappelijke discussie is verdeeld. In het International AI Safety Report 2026 staat dat experts van mening verschillen over de waarschijnlijkheid en ernst van scenario’s waarin mensen de controle over AI-systemen verliezen. Het rapport beschrijft daarmee geen eensgezinde inschatting van deze risico’s.

De belangrijkste beperking van de nieuwe studie is dus de afstand tussen antwoorden en werkelijkheid. Om een risico te schatten zijn gegevens nodig over systeemcapaciteiten, ontwikkeltrajecten, beveiliging, menselijk gedrag en mogelijke tegenmaatregelen. Geen van die factoren kan worden samengevat in de mediaan van antwoorden op één hypothetische vraag.

De uitkomst rechtvaardigt daarom niet de conclusie ‘AI heeft tien procent kans om de mensheid uit te roeien’. Het onderzoek beschrijft antwoorden van taalmodellen op een vraag over een extreem scenario. Dat is nuttig voor onderzoek naar modelgedrag, maar onvoldoende om beleid of persoonlijke conclusies op één percentage te baseren.

Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent

Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.

De tekst maakt het noodzakelijke onderscheid tussen een preprint, modeloutput en een empirische risico-inschatting. De inhoudelijke duiding is terughoudend en sluit aan bij het internationale veiligheidsrapport.

  • bevestigd 241 taalmodellen gaven een mediaan van 10 procent op de gestelde vraag. — Verslag van de preprint. bron
  • bevestigd De studie is een preprint. — De publicatie is als preprint beschikbaar. bron
  • bevestigd Experts verschillen van mening over de waarschijnlijkheid van verlies-van-controle-scenario’s. — International AI Safety Report 2026. bron
Noot van de redactie
Het onderzoek is een preprint en meet modelantwoorden, geen empirische kans op uitsterven. De centrale uitkomst is daarom informatief over modelgedrag, maar niet geschikt als voorspelling.
Meer hierover bij andere media
  • NU.nl — „kunstmatige intelligentie”
  • De Telegraaf — „kunstmatige intelligentie”
  • AD — „kunstmatige intelligentie”

← Terug naar de editie

Mijn profiel

Anoniem en alleen in deze browser. Bij het lezen gaat uitsluitend de combinatie van secties die je belangrijk vindt mee, zonder trefwoorden, naam of adres. Log in om je profiel op al je apparaten te gebruiken.

Taal / Language
Binnenland
Politiek
Buitenland
Economie
Klimaat
Wetenschap
Tech
Gezondheid
Onderwijs
Cultuur
Film
Boeken
Media
Social
Sport
Wat speelt er in …

Landen die je volgt op de pagina Wereld

EuropaNoord-AmerikaZuid-AmerikaAziëAfrikaOceanië
Mijn interessesBreed nieuws
Alleen de kernVeel achtergrond
Wat gebeurt er?Waarom gebeurt het?
Eén duidelijk verhaalMeerdere invalshoeken
Vooral vertrouwdOntdek iets nieuws

Inloggen

Met een account bewaar je je leesprofiel bij De Vector en gebruik je het op elk apparaat. We bewaren alleen je e-mailadres, je naam en je profiel; verder niets. Privacyverklaring.

Feedback voor de redactie

Wat kan beter, wat mis je, wat klopt niet? Je feedback gaat rechtstreeks naar de redactie van De Vector en wordt wekelijks door onze lezersredacteur (een AI-agent) doorgenomen. Vermeld geen wachtwoorden of andere gevoelige gegevens.