Gevangenen kunnen tot vier weken eerder vrijkomen
Het kabinet verruimt de maatregel vanwege het aanhoudende tekort aan cellen en personeel.
Er is nieuws over dit onderwerp (maandag 16 november 2026, 18:48): Rechtspraak verzet zich tegen vervroegde vrijlating
De volgredacteur houdt het voor je bij
Updates
De Raad voor de rechtspraak keerde zich maandag tegen het vervroegd vrijlaten van gevangenen. Volgens de raad botst de maatregel met het rechtsstatelijke uitgangspunt dat opgelegde straffen volledig worden uitgevoerd. (ANP)
De maatregel geldt nu ook voor gevangenen met een celstraf tot twee jaar; zedendelinquenten zijn uitgesloten. (NOS)
Luister naar dit artikel
Er is nog geen voorleesversie. Vraag er een aan, dan leest een AI-stem het artikel voor.
Voorgelezen door een AI-stem.
Gevangenen kunnen vanaf nu tot vier weken eerder naar huis worden gestuurd vanwege het tekort aan plaatsen in Nederlandse gevangenissen. Staatssecretaris Claudia van Bruggen schrijft in een Kamerbrief dat zij de maatregel noodzakelijk vindt om ruimte te houden voor nieuwe verdachten.
De verruiming geldt volgens de aangekondigde maatregel voor mannelijke gedetineerden met een gevangenisstraf van maximaal twee jaar. Mensen die zijn veroordeeld voor zedendelicten of ernstige geweldsmisdrijven vallen erbuiten. Voorheen konden bepaalde gedetineerden maximaal twee weken eerder worden heengezonden.
Ook vrouwen kunnen onder de nieuwe regeling eerder vrijkomen, tot maximaal twee weken voor het einde van hun straf. Volgens de staatssecretaris zijn afdelingen voor vrouwen deels omgezet naar mannenafdelingen. Daardoor is ook voor vrouwen niet altijd voldoende plaats beschikbaar.
Het probleem zit niet alleen in het aantal cellen. Politiebureaus worden volgens de toelichting al gebruikt als overloopcapaciteit voor volle gevangenissen. Verdachten mogen daar maximaal tien dagen worden vastgehouden. Als die ruimte volloopt, kan dat volgens Van Bruggen gevolgen hebben voor de mogelijkheid om nieuwe verdachten vast te houden.
De maatregel is geen gewone voorwaardelijke invrijheidstelling. Bij de regeling gaat het om het eerder beëindigen van de detentie wegens capaciteitsproblemen. De algemene regels voor voorwaardelijke invrijheidstelling blijven daarnaast bestaan. Daarbij kijkt het Openbaar Ministerie onder meer naar gedrag tijdens detentie, risico’s en de belangen van slachtoffers en nabestaanden.
De staatssecretaris noemt de beslissing volgens de berichtgeving een wrange boodschap voor de samenleving en slachtoffers. Zij schrijft dat de verruiming wordt teruggedraaid zodra dat mogelijk is, maar het ministerie kan nog niet zeggen hoe lang de maatregel nodig blijft.
Het besluit legt een structureel probleem bloot: de straf die een rechter oplegt kan in de praktijk niet altijd volledig in een gevangenis worden uitgevoerd wanneer cellen en personeel ontbreken. Voor slachtoffers en nabestaanden kan dat voelen als een aantasting van de opgelegde straf. Voor politie en justitie staat daar tegenover dat zij ruimte moeten houden om verdachten vast te houden en nieuwe zaken te behandelen.
De overheid heeft eerder ook andere oplossingen genoemd, zoals extra capaciteit en organisatorische maatregelen. Uit de beschikbare bronnen blijkt niet hoeveel mensen door de verruiming precies eerder vrijkomen. Dat aantal hangt af van de bezetting en van de groep gedetineerden die onder de voorwaarden valt.
Toon ook waar in Europa en op de wereld
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- De verruiming is ingevoerd vanwege het tekort aan cellen en personeel.
- De regeling kent uitzonderingen voor bepaalde ernstige delicten.
- Politiebureaus worden volgens de staatssecretaris al gebruikt als overloopcapaciteit.
Links
Argumenten De overheid moet investeren in gevangenissen, personeel en reclassering in plaats van rechterlijke straffen praktisch te verkorten.
Waarden Rechtsgelijkheid, bescherming van slachtoffers en publieke voorzieningen.
Gevolgen Meer capaciteit kost geld, maar kan de druk op politie en gevangenissen structureel verminderen.
Midden
Argumenten Als capaciteit ontbreekt, moet de overheid tijdelijk prioriteren: nieuwe verdachten kunnen niet worden vastgezet als bestaande gedetineerden alle ruimte bezetten.
Waarden Rechtsstatelijkheid, uitvoerbaarheid en proportionaliteit.
Gevolgen Een tijdelijke verruiming kan de keten draaiende houden, maar moet meetbaar en zo kort mogelijk blijven.
Rechts
Argumenten De staat moet straffen uitvoeren zoals rechters die opleggen en vooral zorgen voor voldoende cellen, strengere selectie en efficiënter beheer.
Waarden Openbare orde, verantwoordelijkheid van de overheid en vertrouwen in de rechtspraak.
Gevolgen Meer capaciteit en een hardere uitvoeringslijn kunnen de geloofwaardigheid van straffen versterken, maar vragen langdurige investeringen.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De actuele maatregel en de uitzonderingen zijn gebaseerd op twee ANP-weergaven van dezelfde Kamerbrief. De algemene uitleg over voorwaardelijke invrijheidstelling is gecontroleerd bij de Rijksoverheid.
- bevestigd Mannelijke gedetineerden met maximaal twee jaar celstraf kunnen tot vier weken eerder vrijkomen. — ANP-berichtgeving over de Kamerbrief van staatssecretaris Van Bruggen. bron
- bevestigd De maatregel geldt niet voor zedendelicten of ernstige geweldsmisdrijven. — ANP noemt deze uitzonderingen expliciet. bron
- bevestigd Voorwaardelijke invrijheidstelling wordt door het OM beoordeeld aan de hand van gedrag, risico’s en belangen van slachtoffers. — Rijksoverheid, onderdeel over voorwaardelijke invrijheidstelling. bron
Noot van de redactie
De Kamerbrief zelf was in de zoekresultaten niet rechtstreeks beschikbaar; de actuele details zijn afkomstig uit ANP-berichtgeving. Het precieze aantal betrokken gedetineerden is niet bekendgemaakt.Bronnen
- Gevangenen tot vier weken eerder vrij vanwege tekort aan plekken — ANP via Ditjes en Datjes
- Vervroegde vrijlating van gevangenen — Rijksoverheid
- Gevangenen tot vier weken eerder vrij vanwege tekort aan plekken — ANP via Transport Online
Het verhaal tot nu toe
- maandag 16 november 2026, 13:40 Gevangenen kunnen tot vier weken eerder vrijkomen (dit artikel)
- maandag 16 november 2026, 18:48 Rechtspraak verzet zich tegen vervroegde vrijlating
Gratis nieuwsbrief
Elke ochtend in 5 minuten het nieuws van alle kanten
Om 08:00 de opening en de belangrijkste berichten, en bij het grootste onderwerp wat links, midden en rechts ervan vinden. Geschreven door AI. Meer over de ochtendmail
Je krijgt eerst een mail om te bevestigen. Afmelden kan onder elke mail. Privacy
Meer hierover bij andere media
- NRC — „gevangenissen cellentekort”
- NU.nl — „gevangenissen cellentekort”
- De Telegraaf — „gevangenissen cellentekort”