DJI-topman wil meer lichte gevangenisregimes
Wim Saris vindt het kabinetsplan tegen het cellentekort onvoldoende en wil meer afdelingen waar gedetineerden dagelijks werken.
Het kabinetsplan om het tekort aan gevangeniscellen terug te dringen gaat volgens DJI-directeur-generaal Wim Saris niet ver genoeg. Hij wil meer penitentiaire instellingen met een lichter regime en staat ook open voor een enkelband als alternatief voor korte celstraffen.
Saris zegt in een interview dat het aantal afdelingen moet worden uitgebreid waar gedetineerden dagelijks naar hun werk gaan. Volgens de berichtgeving van ANP zijn er nu negen van zulke afdelingen. Het gaat om een lichtere vorm van detentie voor mensen die volgens DJI minder risico vormen en meer zelfstandig kunnen functioneren.
De topambtenaar verbindt zijn voorstel aan de druk op zowel cellen als personeel. Bij korte gevangenisstraffen verliezen mensen volgens hem soms hun baan of woning, terwijl zij worden geplaatst in een omgeving met een zwaar beveiligingsniveau. Saris vindt dat niet altijd passend en zegt dat het huidige systeem er in sommige gevallen toe leidt dat straffen niet tijdig kunnen worden uitgevoerd.
Ook een enkelband als alternatief voor celstraf sluit Saris niet uit. Hij erkent dat zo’n maatregel gevoelig ligt, omdat een straf ook een vergeldend doel heeft. Zijn argument is dat het gevangeniswezen nu soms moet kiezen tussen mensen niet oproepen voor hun straf of hen eerder laten gaan. Dat kan volgens hem eveneens botsen met het belang van slachtoffers.
Het kabinet presenteerde in juni een actieplan voor het gevangeniswezen. Daarin staan onder meer de heropening van de gevangenis in Almere, goed voor 320 extra cellen op termijn, detentiefasering en nieuwe sobere regimes. Het plan combineert capaciteitsuitbreiding met een andere inzet van personeel en meer aandacht voor re-integratie.
DJI beschrijft arbeid als het belangrijkste onderdeel van het dagprogramma. Gedetineerden werken gemiddeld ongeveer twintig uur per week, volgens de dienst. Arbeid moet inkomen, werkervaring en een vaste dagindeling bieden. DJI koppelt dat aan betere kansen op de arbeidsmarkt en een kleinere kans op terugval, maar presenteert die relatie als doel van het beleid, niet als garantie voor iedere gedetineerde.
De discussie gaat daarmee over meer dan het aantal beschikbare cellen. Een lichter regime kan personeel vrijmaken en gedetineerden voorbereiden op terugkeer, maar vraagt om een betrouwbare selectie van mensen die daarvoor in aanmerking komen. Ook moeten toezicht, slachtofferbelangen en de veiligheid buiten de inrichting worden meegewogen.
Het is nog niet duidelijk of het kabinet het voorstel van Saris overneemt of hoeveel extra afdelingen ermee gemoeid zouden zijn. Evenmin is bekend hoeveel capaciteit een uitbreiding zou opleveren. Vaststaat wel dat de overheid de druk op het gevangeniswezen als structureel beschouwt en dat het actieplan meerdere maatregelen tegelijk inzet.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- DJI-directeur-generaal Wim Saris wil meer lichte gevangenisregimes en sluit een enkelband als alternatief voor korte celstraffen niet uit.
- Volgens ANP zijn er nu negen afdelingen waar gedetineerden dagelijks naar hun werk gaan.
- Het kabinet wil met een actieplan extra capaciteit creëren, onder meer via de heropening van de gevangenis in Almere.
- DJI koppelt arbeid en re-integratie aan werkervaring, dagstructuur en terugkeer naar de samenleving.
Links
Argumenten Detentiebeleid moet niet alleen straffen uitvoeren, maar ook voorkomen dat mensen na hun vrijlating opnieuw de fout ingaan. Lichtere regimes, werk en begeleiding kunnen volgens deze invalshoek menselijker en effectiever zijn, zolang toezicht en sociale ondersteuning op orde zijn.
Waarden Re-integratie, menselijke waardigheid en het beperken van sociale schade.
Gevolgen Een selectiever regime kan banen en woningen beter beschermen en terugval beperken; zonder voldoende begeleiding kan het risico juist worden afgewenteld op gemeenten en hulpverlening.
Midden
Argumenten De institutionele vraag is welke combinatie van beveiliging, capaciteit en re-integratie per groep werkt. Een lichter regime kan verstandig zijn voor laagrisicogroepen, maar vraagt toetsbare criteria, toezicht en evaluatie voordat het breed wordt ingevoerd.
Waarden Uitvoerbaarheid, proportionaliteit en bestuurlijke betrouwbaarheid.
Gevolgen Een gedifferentieerd systeem kan personeel doelgerichter inzetten, maar wordt kwetsbaar als selectiecriteria onduidelijk zijn of de capaciteit voor toezicht ontbreekt.
Rechts
Argumenten Een opgelegde straf moet daadwerkelijk en herkenbaar worden uitgevoerd. Alternatieven als een enkelband mogen volgens deze invalshoek alleen gelden voor mensen bij wie het veiligheidsrisico aantoonbaar laag is; slachtoffers mogen niet het gevoel krijgen dat capaciteitstekorten de straf bepalen.
Waarden Vergelding, openbare orde en verantwoordelijkheid tegenover slachtoffers.
Gevolgen Striktere uitvoering kan het vertrouwen in de rechtsstaat versterken, maar meer celstraffen en zwaardere regimes vergroten de druk op personeel en capaciteit.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De feitelijke beweringen zijn terug te voeren op ANP, DJI en de Rijksoverheid. Waar het om verwachtingen of mogelijke effecten gaat, is dat als doelstelling of onzekerheid geformuleerd.
- bevestigd Wim Saris pleit voor meer gevangenissen met een lichter regime. — Gemeld door ANP via Zeelandnet. bron
- bevestigd Er zijn volgens ANP negen afdelingen waar gedetineerden dagelijks naar hun werk gaan. — Aantal genoemd in het ANP-bericht. bron
- bevestigd Saris staat open voor een enkelband als alternatief voor celstraf. — Gemeld door ANP. bron
- bevestigd De heropening van de gevangenis in Almere moet op termijn 320 extra cellen opleveren. — Vermeld in het actieplan van de Rijksoverheid. bron
- bevestigd Gedetineerden werken gemiddeld ongeveer twintig uur per week. — Vermeld door DJI op de pagina over dagbesteding. bron
- bevestigd Het is nog onbekend hoeveel extra capaciteit een uitbreiding van lichte regimes zou opleveren. — Niet genoemd in de geraadpleegde openbare bronnen. bron
Noot van de redactie
Het voorstel, het aantal van negen afdelingen en de mogelijkheid van een enkelband komen uit de ANP-berichtgeving. De bredere capaciteits- en re-integratiecontext is gecontroleerd bij DJI en de Rijksoverheid; concrete effecten van uitbreiding zijn nog niet bekend.Bronnen
- DJI-topman pleit voor meer gevangenissen met lichter regime — ANP via Zeelandnet
- Meer capaciteit maar vooral: anders werken. Actieplan DJI naar Tweede Kamer — Dienst Justitiële Inrichtingen
- Kabinet pakt druk op gevangenissen aan — Rijksoverheid
- Dagbesteding — Dienst Justitiële Inrichtingen