Tielen wil aanpak lhbti-acceptatie baseren op nieuw onderzoek
Een vierjaarlijkse studie laat een scherpe daling zien in positieve houdingen tegenover homoseksualiteit onder scholieren.
De acceptatie van homoseksualiteit onder Nederlandse jongeren is tussen 2021 en 2025 sterk afgenomen. Staatssecretaris Judith Tielen wil onderzoeken welke aanpak daarbij past, terwijl onderzoekers waarschuwen dat scholen, ouders, gemeenten en overheid gezamenlijk een sociale norm moeten blijven stellen.
De cijfers komen uit het nieuwe HBSC-onderzoek van de Universiteit Utrecht en het Trimbos-instituut. Onder jongens in het voortgezet onderwijs daalde het aandeel met een positieve houding tegenover homoseksualiteit van 40 procent in 2021 naar 22 procent in 2025. Onder meisjes daalde het aandeel van 78 naar 51 procent.
Het onderzoek is een landelijke, vierjaarlijkse meting naar de gezondheid en het welzijn van jongeren. De onderzoekers benadrukken dat de cijfers houdingen meten; ze bewijzen niet op zichzelf waarom jongeren positiever of negatiever zijn gaan antwoorden. De daling valt wel samen met een minder positieve beoordeling van de sfeer op school en meer gemelde pestervaringen.
Staatssecretaris Tielen van Onderwijs en Emancipatie zei in het NOS Radio 1 Journaal dat de uitkomsten aanleiding geven om de aanpak te bekijken. In de berichtgeving over haar reactie wordt gesproken over extra ondersteuning voor scholen die daar behoefte aan hebben. De precieze maatregelen en het tijdpad zijn nog niet vastgesteld.
Onderzoekers en organisaties die met jongeren werken wijzen op meerdere mogelijke invloeden. Genoemd worden online omgevingen waarin conservatieve standpunten zich snel verspreiden, negatieve politieke uitlatingen en desinformatie over transgender en non-binaire personen. Dat zijn verklaringen en hypotheses uit de maatschappelijke duiding, geen causale conclusies die het HBSC-onderzoek alleen kan bewijzen.
Op scholen bestaan al zogenoemde gender and sexuality alliances, groepen leerlingen en docenten die zich inzetten voor veiligheid en acceptatie. Ook Paarse Vrijdag wordt door leerlingen gebruikt om zichtbaarheid te creëren. Tegelijk kunnen zichtbare activiteiten leiden tot negatieve reacties, waardoor scholen moeten nadenken over begeleiding, veiligheid en de ruimte voor leerlingen om mee te doen.
De politieke vraag is daardoor breder dan de keuze voor één lespakket. De overheid kan minimumnormen en ondersteuning bieden, maar scholen verschillen in hun lokale situatie. Een effectieve aanpak zal moeten laten zien welke interventies werken, hoe jongeren zelf worden betrokken en hoe sociale veiligheid wordt gemeten.
De cijfers geven geen reden om individuele jongeren als probleemgroep te behandelen. Ze laten wel zien dat een eerder stijgende trend niet vanzelf doorloopt. Voor beleid is vooral van belang om de uitkomsten te volgen, oorzaken niet te snel vast te leggen en scholen praktisch te helpen bij het tegengaan van uitsluiting en intimidatie.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- Het HBSC-onderzoek meldt een sterke daling in positieve houdingen tegenover homoseksualiteit onder scholieren tussen 2021 en 2025.
- De staatssecretaris wil de beleidsaanpak naar aanleiding van het onderzoek bekijken.
- Onderzoekers noemen sociale normstelling door scholen, ouders, overheid en gemeenten als relevant.
Links
Argumenten De overheid moet actief zorgen voor een veilige schoolomgeving en mag lhbti-acceptatie niet overlaten aan de toevallige cultuur van een school. Structurele financiering, burgerschapsvorming en steun aan GSA’s zijn volgens deze benadering gerechtvaardigd.
Waarden Gelijke rechten, inclusie en bescherming tegen discriminatie.
Gevolgen Meer publieke middelen en duidelijke schoolnormen kunnen veiligheid vergroten, maar vragen om goede evaluatie zodat beleid niet alleen symbolisch blijft.
Midden
Argumenten De uitkomsten vragen om onderzoek naar wat werkt, ondersteuning waar problemen aantoonbaar zijn en ruimte voor scholen om de aanpak praktisch in te vullen. De overheid moet een ondergrens bewaken zonder elk lokaal verschil centraal te sturen.
Waarden Onderwijskwaliteit, uitvoerbaarheid en institutionele betrouwbaarheid.
Gevolgen Een gefaseerde aanpak met monitoring kan beleid bijstellen, maar kan door slachtoffers worden ervaren als te traag wanneer onveiligheid nu al zichtbaar is.
Rechts
Argumenten Scholen moeten discriminatie bestrijden, maar de overheid moet terughoudend zijn met ideologische campagnes en zich richten op algemene omgangsregels, veiligheid en handhaving. Ouders en gemeenschappen verdienen ruimte om zelf invulling te geven aan opvoeding zolang de wet wordt nageleefd.
Waarden Vrijheid, ouderlijke verantwoordelijkheid en gelijke toepassing van regels.
Gevolgen Een minder activistisch beleid kan draagvlak vergroten, maar het risico bestaat dat scholen onvoldoende steun krijgen wanneer algemene regels niet genoeg blijken.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De kerncijfers en onderzoeksopzet zijn rechtstreeks gecontroleerd bij het Trimbos-instituut. Beleidsvoornemens en mogelijke verklaringen zijn zorgvuldig als voornemen of interpretatie geformuleerd.
- bevestigd Het aandeel jongens in het voortgezet onderwijs met een positieve houding tegenover homoseksualiteit daalde van 40 naar 22 procent. — Genoemd in het bericht van het Trimbos-instituut over HBSC 2025. bron
- bevestigd Bij meisjes daalde dit aandeel van 78 naar 51 procent. — Genoemd in dezelfde publicatie. bron
- bevestigd HBSC wordt in Nederland elke vier jaar uitgevoerd door de Universiteit Utrecht en het Trimbos-instituut. — Beschrijving van de onderzoeksopzet door het Trimbos-instituut. bron
- bevestigd Tielen wil bekijken welke aanpak bij de uitkomsten past. — Haar reactie is beschreven door NOS Radio 1; concrete maatregelen zijn niet als vaststaand gepresenteerd. bron
Noot van de redactie
De daling in de HBSC-cijfers is bevestigd door de onderzoekers. Verklaringen over sociale media, politieke uitlatingen en desinformatie zijn als mogelijke factoren weergegeven, niet als bewezen oorzaak.Bronnen
- Acceptatie homoseksualiteit sterk afgenomen onder jongeren in Nederland — Trimbos-instituut
- Wat is de rol van de overheid in de afname van de acceptatie van homoseksualiteit? — NPO Radio 1
- Homo-acceptatie daalt hard onder jongeren — EenVandaag
- Emancipatiebeleid — Tweede Kamer