PRO wil abortus uit het strafrecht halen
Kamerlid Lisa Vliegenthart wil vandaag een initiatiefwet indienen die de wettelijke grondslag voor strafbaarheid verplaatst.
Oppositiepartij PRO wil abortus uit het Wetboek van Strafrecht halen en als reguliere zorg regelen. Het voorstel is aangekondigd door Kamerlid Lisa Vliegenthart; de precieze tekst en politieke behandeling moeten nog volgen.
De huidige Nederlandse regeling staat in artikel 296 van het Wetboek van Strafrecht. Daarin is abortus in beginsel strafbaar gesteld, met een uitzondering voor een arts die de behandeling uitvoert in een vergunninghoudende kliniek of een ziekenhuis en zich aan de wettelijke voorwaarden houdt. De zwangere vrouw zelf is volgens de bestaande regeling niet strafbaar.
PRO wil die constructie vervangen door een regeling waarin abortus onder het reguliere zorgrecht valt. Vliegenthart zegt dat de strafrechtelijke plaatsing bijdraagt aan stigma en drempels voor mensen die zorg zoeken. De partij bouwt voort op een eerder initiatief uit 2023 dat abortus als zorg wilde regelen, maar toen niet tot een afgeronde behandeling kwam.
De stap is politiek relevant omdat verschillende partijen eerder steun hebben uitgesproken voor een verandering, maar niet noodzakelijk voor dezelfde juridische uitwerking. In een Kamerdebat zei D66 dat het een initiatiefwet zorgvuldig zou bekijken. Een meerderheid is daarmee nog niet verzekerd: steun kan afhangen van de precieze bescherming van patiënten, zorgverleners en het ongeboren leven.
Ook de vraag wat voor de strafrechtelijke bescherming in de plaats moet komen, staat centraal. De Erasmus School of Law beschrijft modellen waarin regels over kwaliteit, klachten, beroepsuitoefening en zwangerschapsduur in zorgwetgeving worden opgenomen. Het schrappen van artikel 296 op zichzelf zou dus niet genoeg zijn; er is aanvullende wetgeving nodig over bevoegdheden, zorgvuldigheid en de grenzen van de behandeling.
Voorstanders zien vooral een principiële keuze: abortus hoort volgens hen thuis bij medische zorg en niet bij het strafrecht. Tegenstanders vrezen dat de juridische bescherming van patiënten en ongeboren leven daardoor zwakker wordt. De initiatiefwet moet eerst worden ingediend, beoordeeld door de Raad van State en in beide Kamers worden behandeld. De aankondiging is daarom nog geen wijziging van het geldende recht.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- Abortus valt nu onder een strafrechtelijke bepaling met uitzonderingen voor bevoegde zorgverleners.
- PRO wil de wettelijke basis verplaatsen naar het reguliere zorgrecht.
- De aangekondigde initiatiefwet is nog niet aangenomen en de precieze tekst was bij de peildatum niet beschikbaar.
Links
Argumenten Abortus is medische zorg en moet juridisch worden benaderd vanuit lichamelijke autonomie, toegankelijkheid en professionele zorg. Strafrechtelijke taal kan stigma versterken en zorgverleners terughoudend maken.
Waarden Zelfbeschikking, gelijke toegang en vertrouwen in zorgprofessionals.
Gevolgen De zorg kan duidelijker als reguliere medische dienstverlening worden geregeld, maar er moeten wel harde kwaliteits- en grensregels blijven bestaan.
Midden
Argumenten De kernvraag is niet alleen waar de bepaling staat, maar welke bescherming ervoor in de plaats komt. Een zorgrechtelijke regeling is denkbaar als kwaliteit, toestemming, zwangerschapsduur en bescherming tegen dwang zorgvuldig worden vastgelegd.
Waarden Juridische duidelijkheid, zorgvuldigheid en institutionele bescherming.
Gevolgen Een compromis kan de strafrechtelijke symboliek verminderen zonder toezicht en professionele normen los te laten.
Rechts
Argumenten Het strafrecht drukt uit dat bij abortus meer belangen spelen dan alleen de relatie tussen patiënt en arts. Het schrappen van de bepaling kan de bescherming van ongeboren leven en patiënten verzwakken als er geen gelijkwaardig alternatief komt.
Waarden Bescherming van kwetsbaar leven, maatschappelijke grenzen en voorzorg.
Gevolgen Behoud van de huidige regeling houdt een duidelijke juridische grens in stand, maar kan volgens tegenstanders van die regeling stigma en drempels laten voortbestaan.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De tekst houdt de aankondiging van PRO gescheiden van het geldende recht. De juridische gevolgen en politieke steun zijn als openstaande vragen weergegeven, niet als vaststaande uitkomsten.
- bevestigd PRO wil abortus uit het Wetboek van Strafrecht halen. — Openbare berichtgeving en Kamerdebat bevestigen de aangekondigde initiatiefwet. bron
- bevestigd De huidige regeling staat in artikel 296 van het Wetboek van Strafrecht. — Tweede Kamerinformatie over het burgerinitiatief beschrijft artikel 296 als de relevante strafbepaling. bron
- bevestigd De zwangere vrouw is onder de huidige Nederlandse regeling niet strafbaar. — De bestaande wettelijke constructie richt de strafbepaling op degene die de abortus uitvoert; dit wordt ook uitgelegd in openbare juridische achtergrondinformatie. bron
- bevestigd Een nieuwe regeling zou aanvullende bepalingen over zorgvuldigheid en bevoegdheden nodig hebben. — Erasmus School of Law bespreekt de noodzakelijke alternatieve zorgrechtelijke regeling. bron
- bevestigd Een meerderheid voor het voorstel is nog niet verzekerd. — De bronnen tonen steun en bereidheid tot beoordeling, maar geen aangenomen wetsvoorstel of vastgelegde meerderheid. bron
Noot van de redactie
De aankondiging van PRO is bevestigd door Kamerstukken en openbare verklaringen. De initiatiefwet zelf was bij de peildatum nog niet inhoudelijk beschikbaar; de precieze juridische uitwerking en meerderheid blijven onzeker.Bronnen
- Handeling 2025-2026, nr. 46, item 28 — Tweede Kamer
- Burgerinitiatief Abortus is geen misdaad — Tweede Kamer
- Abortus uit het strafrecht: hoe zou dat er dan uit kunnen zien? — Erasmus School of Law
- Abortus is zorg en hoort niet thuis in het strafrecht — Dokters van de Wereld
- Verklaring tegen plannen om abortus uit het Wetboek van Strafrecht te halen — Kies Leven