Bijna negen op tien ziet verhuftering als bedreiging
Een peiling van HCSS en KiesKompas laat een grote kloof zien tussen zorgen over gedrag en het eigen aandeel daarin.
Bijna negen op de tien Nederlanders zien verhuftering als een bedreiging voor de samenleving. Tegelijkertijd schatten zij hun eigen aandeel in het probleem veel lager in, blijkt uit een nieuwe analyse van HCSS en KiesKompas.
In de peiling krijgt verhuftering gemiddeld een 7,5 op een schaal van 10 als bedreiging voor de maatschappij. Het eigen aandeel in dat probleem beoordelen deelnemers gemiddeld met 2,6. HCSS omschrijft dat verschil als een verantwoordelijkheidskloof: veel mensen ervaren normvervaging, maar plaatsen de oorzaak vooral bij anderen.
Respondenten zien verhuftering vooral als een normatief en cultureel probleem. Respectloos gedrag en het niet naleven van regels worden breed als zorgwekkend gezien. Onderzoekers noemen vooral afnemend vertrouwen, tanend gezag en de uitholling van sociale normen als gevolgen.
Sociale media worden in de peiling het vaakst als oorzaak aangewezen. Tegelijkertijd worden ze niet gezien als een belangrijke plek om het probleem op te lossen. Dat wijst volgens HCSS op een verschil tussen waar mensen de bron van het probleem leggen en waar zij verwachten dat verbetering mogelijk is.
De onderzoekers signaleren ook verschillen tussen generaties en politieke groepen. Jongere deelnemers leggen relatief meer nadruk op gebrek aan respect voor elkaar en elkaars identiteit. Oudere deelnemers noemen vaker tanend gezag en de invloed van andere culturen. Rechtse kiezers wijzen vaker naar migrantengemeenschappen als oorzaak, aldus HCSS.
De analyse pleit niet voor uitsluitend strengere handhaving. HCSS ziet meer in een combinatie van gezag, normoverdracht en sociale cohesie. Deelnemers noemen ouders, onderwijs en politiek belangrijke partijen bij de aanpak; gemeenten krijgen extra aandacht vanwege hun rol bij lokale gemeenschapsvorming. De onderzoekers waarschuwen tegelijk dat de gegevens geen directe meting zijn van feitelijke criminaliteit of onveiligheid.
De uitkomsten moeten bovendien in hun onderzoekscontext worden gelezen. De analyses zijn volgens HCSS in mei 2026 afgerond, terwijl het rapport op 24 september verscheen. De peiling laat zien hoe mensen het onderwerp beoordelen, maar bewijst niet dat verhuftering objectief is toegenomen.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- HCSS en KiesKompas onderzochten opvattingen over verhuftering.
- Deelnemers beoordelen verhuftering als grote maatschappelijke bedreiging, maar hun eigen aandeel als relatief klein.
- De onderzoekers pleiten voor meer dan alleen strengere handhaving.
Links
Argumenten Verhuftering is vooral een gevolg van sociale ongelijkheid, afnemend vertrouwen en het gevoel dat regels niet voor iedereen hetzelfde werken. De oplossing ligt in sterke publieke voorzieningen, goed onderwijs en investeren in sociale samenhang, naast handhaving.
Waarden Gelijkheid, solidariteit en inclusie.
Gevolgen Een sociale aanpak kan oorzaken van normvervaging aanpakken, maar vraagt langdurige investeringen en levert niet altijd snel zichtbaar resultaat op.
Midden
Argumenten Normen moeten duidelijk zijn en voor iedereen gelden. Handhaving, opvoeding, onderwijs en lokaal gemeenschapswerk vullen elkaar aan; geen enkele maatregel kan het probleem alleen oplossen.
Waarden Evenwicht, uitvoerbaarheid en vertrouwen in instituties.
Gevolgen Een combinatiebeleid voorkomt eenzijdige oplossingen, maar kan minder eenvoudig uit te leggen en te meten zijn.
Rechts
Argumenten Een samenleving kan niet functioneren zonder gezag, duidelijke grenzen en consequente sancties. Wie regels overtreedt of anderen intimideert, moet snel merken dat gedrag gevolgen heeft; integratie en gedeelde normen verdienen nadruk.
Waarden Orde, verantwoordelijkheid en sociale samenhang.
Gevolgen Strengere handhaving kan de norm zichtbaarder maken, maar kan zonder sociale aanpak het wantrouwen tussen groepen vergroten.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De belangrijkste cijfers, groepsverschillen en onderzoeksbeperkingen zijn rechtstreeks uit HCSS overgenomen in eigen woorden. De tekst vermijdt de ongefundeerde conclusie dat feitelijke verhuftering of criminaliteit aantoonbaar is gestegen.
- bevestigd Bijna negen op de tien Nederlanders zien verhuftering als een bedreiging voor de samenleving. — Dit staat in de samenvatting van HCSS. bron
- bevestigd De bedreiging krijgt gemiddeld een 7,5 en het eigen aandeel gemiddeld een 2,6. — HCSS noemt beide gemiddelden op een schaal van 10. bron
- bevestigd Sociale media worden het vaakst als veroorzaker aangewezen. — Dit staat in de onderzoeksbeschrijving van HCSS. bron
- bevestigd De analyses waren in mei 2026 afgerond. — HCSS vermeldt dit expliciet als beperking van de actualiteit. bron
Noot van de redactie
De cijfers komen uit een HCSS-analyse op basis van een peiling met KiesKompas. De bron meet opvattingen over verhuftering, niet een feitelijke ontwikkeling in criminaliteit of leefbaarheid.Bronnen
- HCSS Focus | Verhuftering — The Hague Centre for Strategic Studies