Kabinet schuift box 3 opnieuw naar voren
Het kabinet wil vanaf 2028 belasting heffen over gerealiseerde vermogenswinst, maar de dekking en uitvoerbaarheid zijn nog onderwerp van debat.
Het kabinet heeft nieuwe voorstellen voor box 3 naar de Tweede Kamer gestuurd. Volgens een bericht van het Reformatorisch Dagblad moet vanaf 2028 vooral belasting worden geheven wanneer vermogenswinst wordt gerealiseerd, terwijl eerdere plannen ook waardestijgingen op papier belastten.
Premier Rob Jetten, minister van Financiën Eelco Heinen en staatssecretaris Tjebbe van Oostenbruggen stuurden de Kamer op 29 september een brief over box 3, koopkracht en sociale zekerheid. De brief vormt de basis voor de financiële beschouwingen die vandaag beginnen. Het kabinet heeft nog geen uitgewerkt wetsvoorstel gepubliceerd waarin alle tarieven, vrijstellingen en overgangsregels definitief zijn vastgelegd.
De richting is wel duidelijker geworden. Volgens het Reformatorisch Dagblad wil het kabinet vanaf 2028 een vermogenswinstbelasting uitbreiden. Dan wordt een koerswinst op aandelen of een waardestijging van ander vermogen in beginsel belast wanneer de winst wordt gerealiseerd, bijvoorbeeld bij verkoop. Dat verschilt van een vermogensaanwasbelasting, waarbij ook niet-verkochte waardestijgingen jaarlijks kunnen meetellen.
Juist dat onderscheid heeft de afgelopen maanden voor politieke weerstand gezorgd. Beleggers kunnen belasting verschuldigd zijn over een winst die alleen op papier bestaat en later weer verdampt. Voorstanders van belasting bij verkoop vinden dat die beter aansluit bij geld dat daadwerkelijk beschikbaar komt. Daar staat tegenover dat belastingplichtigen door verkoopmomenten te kiezen hun belasting kunnen uitstellen.
De discussie gaat niet alleen over techniek. De Hoge Raad zette in 2021 een streep door de oude manier waarop de overheid voor iedereen een forfaitair rendement berekende. Sindsdien werkt Nederland met tijdelijke regels en een regeling voor tegenbewijs. Volgens de NOS loopt de staatskas daardoor jaarlijks ongeveer 2,4 miljard euro mis ten opzichte van eerdere ramingen. Het kabinet zoekt daarom tegelijk naar rechtsherstel, een houdbaar stelsel en voldoende inkomsten.
In het gemelde begrotingsvoorstel staat ook dat eerdere bezuinigingen op arbeidsongeschiktheids- en werkloosheidsuitkeringen voor 2027 van tafel gaan. Daarvoor moet volgens het kabinet met werkgevers en vakbonden een sociaal akkoord worden gesloten. De plannen zouden verder ruimte maken voor een brandstofaccijnsverlaging en een tijdelijke aanpassing van box 2. Die onderdelen hangen financieel samen met de nieuwe vermogensheffing.
De politieke ruimte is beperkt. Het kabinet heeft geen vaste meerderheid en moet zowel linkse als rechtse oppositiepartijen meekrijgen. Linkse partijen willen vooral voorkomen dat werkenden voor de rekening opdraaien, terwijl rechtse partijen waarschuwen voor belasting op spaargeld, uitvoeringsproblemen en schade aan het investeringsklimaat. De Algemene Financiële Beschouwingen kunnen richting geven, maar leveren vandaag nog geen definitieve wet op.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- Het kabinet werkt aan een nieuw box 3-stelsel en wil richting vermogenswinstbelasting.
- De precieze dekking en uitvoeringsregels zijn nog niet vastgesteld.
- Het kabinet heeft geen vaste meerderheid in beide Kamers.
Links
Argumenten Belast vermogen naar draagkracht en voorkom dat lagere inkomens of werkenden betalen voor rechtsherstel en gemiste inkomsten in box 3.
Waarden Gelijkheid, solidariteit en een evenwichtiger verhouding tussen belasting op arbeid en vermogen.
Gevolgen Een zwaardere heffing op grote vermogens kan de schatkist versterken, maar moet voorkomen dat spaarders met beperkte buffers onevenredig worden geraakt.
Midden
Argumenten Kies een juridisch houdbaar en uitvoerbaar stelsel dat werkelijk rendement benadert, met overgangsregels en ruimte voor overleg over de dekking.
Waarden Rechtszekerheid, uitvoerbaarheid en bestuurlijke stabiliteit.
Gevolgen Een zorgvuldig compromis kan nieuwe rechtszaken beperken, maar betekent waarschijnlijk dat de invoering langer duurt.
Rechts
Argumenten Belast geen papieren winst en maak sparen en investeren aantrekkelijk. Beperk de overheid tot een eenvoudige regeling met voorspelbare lasten.
Waarden Eigendom, economische vrijheid en een concurrerend investeringsklimaat.
Gevolgen Een terughoudender vermogensheffing kan investeringen beschermen, maar kan ook minder publieke inkomsten opleveren.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De kern van het artikel steunt op een Kamerbrief, parlementaire stukken en openbare berichtgeving. De nog onuitgewerkte onderdelen zijn expliciet als voorlopig of gerapporteerd aangeduid.
- bevestigd Het kabinet stuurde op 29 september 2026 een brief over box 3, koopkracht en sociale zekerheid. — Kamerstuk 2026Z20444 vermeldt de datum en indieners. bron
- bevestigd Het kabinet werkt toe naar een vermogenswinstbelasting. — Minister Heinen noemt dit expliciet in zijn toespraak. bron
- bevestigd Volgens berichtgeving zou vanaf 2028 belasting bij gerealiseerde winst centraal staan. — Dit staat in de berichtgeving van het Reformatorisch Dagblad; het formele wetsvoorstel is nog niet definitief. bron
- bevestigd De Hoge Raad verwierp in 2021 de oude forfaitaire box 3-methode. — De NOS beschrijft de juridische achtergrond van het huidige stelsel. bron
- bevestigd De tijdelijke box 3-regels leveren volgens de NOS jaarlijks ongeveer 2,4 miljard euro minder op dan gepland. — Dit bedrag staat in de NOS-achtergrond over box 3. bron
Noot van de redactie
Zeker is dat het kabinet op 29 september nieuwe voorstellen naar de Kamer stuurde en opnieuw naar vermogenswinstbelasting kijkt. Details over tarieven, vrijstellingen en dekking zijn nog niet definitief; een deel van de concrete informatie komt uit berichtgeving over een begrotingsvoorstel.Bronnen
- Voorstellen op box 3, koopkracht werkenden en sociale zekerheid — Tweede Kamer
- Kabinetsplannen gelekt; JA21 en SGP niet tevreden — Reformatorisch Dagblad
- Toespraak minister Heinen bij aanbieding Miljoenennota 2027 — Rijksoverheid
- Eerste Kamer stelt stemming over box 3 voorlopig uit — NOS