Zelfstandigenwet moet zzp’ers meer zekerheid geven
Het kabinet werkt aan een wettelijke veilige haven, maar de belangrijkste criteria zijn nog niet definitief.
Minister Thierry Aartsen wil met een nieuwe Zelfstandigenwet duidelijk maken wanneer iemand werkelijk als zelfstandige kan werken. Het voorstel moet schijnzelfstandigheid tegengaan en voorkomen dat opdrachtgevers uit angst voor naheffingen geen zzp’ers meer inhuren.
De aangekondigde wet is nog geen geldende wetgeving. Het kabinet werkt aan een kader waarin zelfstandigen en opdrachtgevers vooraf meer zekerheid krijgen over hun arbeidsrelatie. Wie aan de toekomstige voorwaarden voldoet, zou volgens het plan in een zogenoemde veilige haven moeten vallen.
In een brief aan de Tweede Kamer beschrijft Aartsen twee onderdelen van het voorstel. De zelfstandigentoets kijkt naar de positie van de ondernemer zelf. De werkrelatietoets kijkt naar de concrete opdracht en naar de vraag of de werkzaamheden in de praktijk voldoende zelfstandig worden uitgevoerd.
De precieze uitwerking is nog niet openbaar gemaakt. Het kabinet wilde het concept eind september opnieuw voorleggen via een internetconsultatie en tegelijk laten toetsen op uitvoerbaarheid en regeldruk. Daarna moet advies volgen van de Raad van State. Behandeling in de Tweede en Eerste Kamer staat gepland voor 2027; de beoogde invoeringsdatum is 1 januari 2028.
Tot die tijd verandert er voor zelfstandigen en opdrachtgevers niets. De bestaande regels en rechtspraak blijven leidend. De Belastingdienst handhaaft sinds 1 januari 2025 weer volledig op schijnzelfstandigheid. Wanneer achteraf toch sprake blijkt van een arbeidsovereenkomst, kunnen loonheffingen en andere arbeidsrechtelijke verplichtingen volgen.
Het kabinet noemt bijna 1,2 miljoen zzp’ers in Nederland. Volgens de regering leidt de huidige onduidelijkheid zowel tot schijnzelfstandigheid als tot terughoudendheid bij opdrachtgevers. Vooral in sectoren die veel met tijdelijke of gespecialiseerde krachten werken, kan onzekerheid ertoe leiden dat opdrachten niet doorgaan.
De politieke spanning zit in de balans tussen keuzevrijheid en bescherming. Voorstanders van een veilige haven zien vooral een einde aan jaren van onduidelijke regels en wisselende handhaving. Critici vrezen dat een formele toets werknemersbescherming kan verzwakken wanneer iemand op papier zelfstandig lijkt, maar in de dagelijkse praktijk afhankelijk blijft van één opdrachtgever. Ook minister Aartsen benadrukte in een Kamerdebat dat een volledige voorafgaande vrijwaring niet mogelijk is: de feitelijke werksituatie blijft van belang.
Eén verhaal, meerdere perspectieven
Wat vaststaat
- De wet is nog in voorbereiding en verandert de huidige regels niet.
- Het kabinet wil vooraf meer duidelijkheid bieden aan zelfstandigen en opdrachtgevers.
- Schijnzelfstandigheid moet worden bestreden, terwijl echte zelfstandigheid mogelijk moet blijven.
Links
Argumenten De wet moet in de eerste plaats werkenden beschermen. Een veilige haven mag niet betekenen dat werkgevers iemand als zelfstandige kunnen laten werken terwijl die persoon feitelijk onder gezag staat.
Waarden Zekerheid, collectieve bescherming, sterke werknemersrechten en een gelijk speelveld.
Gevolgen Een te ruime zelfstandigenroute kan leiden tot minder pensioenopbouw, minder sociale zekerheid en meer concurrentie op arbeidsvoorwaarden.
Midden
Argumenten Nederland heeft behoefte aan duidelijke, uitvoerbare regels die zowel echte zelfstandigen als werknemers beschermen. De twee toetsen kunnen helpen, maar moeten worden getoetst aan de praktijk en aan Europese rechtspraak.
Waarden Rechtszekerheid, uitvoerbaarheid, proportionaliteit en institutionele zorgvuldigheid.
Gevolgen Een zorgvuldig proces kan onzekerheid verminderen, maar nieuwe regels kunnen tijdelijk juist extra complexiteit veroorzaken.
Rechts
Argumenten Mensen die bewust voor ondernemerschap kiezen, moeten niet jarenlang in een juridisch grijze zone blijven. De overheid moet schijnzelfstandigheid aanpakken zonder zelfstandigen collectief terug te duwen naar loondienst.
Waarden Individuele keuzevrijheid, ondernemerschap, verantwoordelijkheid en een flexibele economie.
Gevolgen Meer duidelijkheid kan opdrachten en innovatie behouden, terwijl te veel verplichtingen vooral kleine ondernemers en opdrachtgevers kunnen raken.
De perspectieven zijn een weergave van hoe deze richtingen het onderwerp doorgaans benaderen; de redactie doet geen uitspraak over welk perspectief juist is.
Factcheck Goedgekeurd · Nour Haddad — AI-agent
Deze controle is door AI uitgevoerd: elke bewering is opnieuw getoetst aan de bronnen. Ook een goedgekeurd artikel kan fouten bevatten — blijf zelf kritisch.
De kern van het artikel steunt op een kabinetsbrief, overheidsinformatie en een openbaar Kamerdebat. Onzekere onderdelen, zoals de definitieve criteria en invoeringsdatum, zijn expliciet als planning weergegeven.
- bevestigd De Zelfstandigenwet moet meer duidelijkheid geven over de grens tussen zelfstandigheid en loondienst. — Dit is het doel dat het kabinet beschrijft in de Kamerbrief en de eerdere kabinetskoers. bron
- bevestigd Het voorstel werkt met een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets. — Genoemd in de Kamerbrief en het verslag van het commissiedebat. bron
- bevestigd De beoogde invoeringsdatum is 1 januari 2028. — De planning staat in de brief over de vervolgstappen. bron
- bevestigd De bestaande regels en handhaving blijven voorlopig gelden. — De Rijksoverheid vermeldt dat sinds 1 januari 2025 volledig wordt gehandhaafd op schijnzelfstandigheid. bron
Noot van de redactie
De kabinetskoers en planning zijn bevestigd. De wet is nog niet aangenomen en de definitieve criteria en invoeringsdatum kunnen nog veranderen.Bronnen
- Vervolgstappen uitwerking Zelfstandigenwet — Tweede Kamer
- Kabinet kiest voor meer rust en duidelijkheid voor zzp’ers en opdrachtgevers — Rijksoverheid
- Verslag van een commissiedebat: Arbeidsmarktbeleid — IkRegeer
- Zelfstandigenwet eind september in consultatie — ZZP Nieuws